Kobieta bez cienia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kobieta bez cienia
Die Frau ohne Schatten
Muzyka Richard Strauss
Libretto Hugo von Hofmannsthal
Liczba aktów 3
Język oryginału niemiecki
Czas trwania 195 minut
Data powstania 1910–1917
Premiera 10 października 1919, Wiedeń, Staatsoper
poprzednia
Ariadna na Naksos
następna
Intermezzo

Kobieta bez cienia (niem. Die Frau ohne Schatten) – opera z muzyką Ryszarda Straussa i librettem Hugona von Hofmannsthala.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Cesarz (niem. Der Kaiser) – tenor
  • Cesarzowa (niem. Die Kaiserin) – sopran
  • Mamka (niem. Die Amme) – mezzosopran
  • Posłaniec Duchów (niem. Der Geisterbote) – baryton
  • Barak, farbiarz (niem. Barak, der Färber) – baryton
  • Jego Żona (niem. Sein Weib) – sopran
  • Strażnik Progu Świątyni (niem. Der Hüter der Schwelle des Tempels) – sopran
  • Głos Sokoła (niem. Die Stimme des Falken) – sopran
  • Głos z Wysoka (niem. Die Stimme von oben) – alt
  • Bracia Baraka: Jednooki, Jednoręki, Garbus (niem. Baraks Brüder: Der Einäugige, Der Einarmige, Der Bucklige) – bas, baryton, tenor
  • Wizja Młodzieńca (niem. Die Erscheinung eines Jünglings) – tenor
  • Głosy Nocnych Stróżów (niem. Die Stimmen der Wächter) – 3 basy
  • Głosy Nienarodzonych Dzieci (niem. Sechs Kinderstimmen) – 3 soprany, 3 alty
  • Służebne (niem. Dienerinnen) — 2 soprany, alt

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akt I[edytuj | edytuj kod]

W pałacu Cesarza Mamka czuwa nad snem Cesarzowej. Pojawia się Posłaniec Duchów, dwunasty z posłańców ojca Cesarzowej, Keikobada, z pytaniem, czy Cesarzowa rzuca cień. Mamka zaprzecza, na co Posłaniec zapowiada, że jeśli w ciągu trzech dni Cesarzowa nie zdobędzie cienia, powróci do ojca, a Cesarz zamieni się w kamień.

Cesarz wyrusza na polowanie, a Cesarzowa z Mamką zstępują z baśniowej krainy na ziemię, by zdobyć cień. Trafiają do chaty Baraka, którego młoda żona nie chce mieć dzieci. W zamian za trzydniową służbę Cesarzowej i Mamki oraz obietnicę otrzymania skarbów kobieta zgadza się oddać swój cień.

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Mamka zwodzi Żonę Baraka wizją Młodzieńca, a ta coraz oschlej zachowuje się wobec męża. Cesarz dowiaduje się o wyprawie Cesarzowej i początkowo chce ją zabić, później jednak rezygnuje z tego zamiaru. Cesarzowa cierpi rozdarta między wolą ratowania męża a litością nad rodziną Baraka; w chwili gdy może schwytać ulatujący cień farbiarki, rezygnuje z tego zamiaru. Rzeka występuje z brzegów i zalewa chatę Baraka, a Mamka unosi Cesarzową do baśniowej krainy.

Akt III[edytuj | edytuj kod]

Barak i jego żona, uwięzieni w podziemnych grotach, wyznają żal za swoje zachowanie i zostają odesłani na ziemię, gdzie jednak nie mogą się odnaleźć. Cesarzowa udaje się do świątyni Keikobada, gdzie ma się odbyć sąd nad Cesarzem. Cesarzowa może go wyzwolić, pijąc wodę życia ze źródła bijącego w świątyni, lecz cofa się przed tym, nie chcąc ratować męża kosztem Baraka i jego żony. Szlachetna postawa Cesarzowej zostaje nagrodzona — kamieniejący Cesarz odzyskuje życie, a obie pary bohaterów łączą się.

Historia utworu[edytuj | edytuj kod]

Hofmannsthal rozpoczął pracę nad baśniowym librettem Kobiety bez cienia w 1910 i przekazywał Straussowi kolejne partie tekstu w latach 1912–1916; kompozytor stopniowo opracowywał muzykę i orkiestrował utwór. Jeszcze przed premierą opery libretto, rozwinięte w znacznie bogatsze poetyckie opowiadanie, ukazało się drukiem. Prapremiera Kobiety bez cienia, wystawionej w znakomitej obsadzie (w wielkich partiach sopranowych Cesarzowej i Żony Baraka wystąpiły Maria Jeritza i Lotte Lehmann) odniosła sukces. Wkrótce opera została wystawiona w Dreźnie, Monachium i Berlinie, jednak ze zmiennym powodzeniem. Trudności w skompletowaniu obsady niezwykle trudnych partii czworga głównych bohaterów i wymagania inscenizacyjne związane z baśniowym charakterem utworu spowodowały powolne jego dostawanie się na kolejne sceny. Do historii przeszły: premiera Kobiety bez cienia w Metropolitan Opera (1964) pod dyrekcją Karla Böhma (z Leonie Rysanek, Christą Ludwig, Jamesem Kingiem i Walterem Berrym) oraz inscenizacja Opery Wiedeńskiej (1977), także pod dyrekcją Böhma (Leonie Rysanek, Birgit Nilsson, James King, Walter Berry). Niewielu teatrom udaje się pokonać trudności obsadowe i inscenizacyjne, przez co Kobieta bez cienia rzadko pojawia się na scenach. W Polsce inscenizację dzieła podjęła Opera Wrocławska (2009.r) pod kierownictwem muzycznym prof. Ewy Michnik i reżyserią Hansa-Petera Lehmana. Spektakl pozostał od tamtej pory w repertuarze wrocławskiej instytucji.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]