Drezno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: wieś Drezno.
Łaba Tarasy Brühla Kościół NMP Wyższa Szkoła Sztuk Pięknych Kościół Św. Krzyża Gmach sekundogenitura Gmach Sądu Landu w Dreźnie Brama Jerzego Zamek Kościół Dworski Zwinger Italienisches Dörfchen Semperoper Most Augusta ElbwiesenTyDresden20050921i0636.jpg
Informacje o tej grafice
Panorama historycznego centrum miasta
(Niektóre obiekty są opisane w oddzielnych artykułach. Należy kliknąć myszą w wybrany obiekt)

Na mapach: 51°03′N 13°44′E / 51.05, 13.733

Drezno
Herb
Herb Drezna
Centrum miasta
Centrum miasta
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Saksonia
Okręg administracyjny Drezno
Prawa miejskie XIII wiek
Burmistrz Helma Orosz (CDU)
Powierzchnia 328,31 km²
Położenie 51°03′N
13°44′E
Wysokość 113 m n.p.m.
Ludność (31.12.2009)
• liczba ludności
• gęstość
517 052
1 575 os./km²
Nr kierunkowy 0351, 035201
Kod pocztowy 01001–01328, 01465
Tablice rejestracyjne DD
Podział miasta 10 dzielnic, 9 miejscowości
Miasta partnerskie Kongo Brazzaville
Stany Zjednoczone Columbus
Wielka Brytania Coventry
Włochy Florencja
Polska Gostyń
Niemcy Hamburg
Chińska Republika Ludowa Hangzhou
Czechy Ostrawa
Rosja Petersburg
Holandia Rotterdam
Austria Salzburg
Macedonia Skopje
Francja Strasburg
Polska Wrocław
Położenie na mapie Saksonii
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Drezno"
Drezno
200px|Położenie na mapie
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Drezno w Wikisłowniku
Strona internetowa miasta
Drezno w 1748 (Bernardo Bellotto)
Miasto współcześnie
Panorama miasta
Widok na miasto z bulwaru nad Łabą

Drezno (niem. Dresden, górnołuż. Drježdźany, czes. Drážďany, dawniej Drezdno - stąd przymiotnik drezdeński) – miasto we wschodnich Niemczech na Pogórzu Zachodniosudeckim, położone nad Łabą, stolica kraju związkowego Saksonia oraz okręgu administracyjnego Drezno (dawniej Rejencji Drezdeńskiej). Jego nazwa pochodzi od starołużyckiego Drežďany, oznaczającego "mieszkańcy mokradeł". Aglomeracja drezdeńska liczy ok. 1,036 mln mieszkańców (2004).

Analiza śladów archeologicznych wskazuje na to, że zasiedlenie obszaru, na którym powstało miasto, nastąpiło już w epoce kamienia. W dokumentach zachowanych z 1206 nadmieniono po raz pierwszy istnienie Drezna, które następnie awansowało do rangi miasta-rezydencji Elektorów Rzeszy oraz króla.

W 1987 miasto miało 519,8 tys. mieszkańców. Spadek liczby ludności wynika między innymi ze znacznej migracji do krajów związkowych na zachodzie kraju.

Drezno pełni rolę gospodarczego i kulturalnego centrum Saksonii. Stanowi duży węzeł komunikacyjny (lotnisko międzynarodowe), z ośrodkami przemysłu maszynowego, produkcji klisz fotograficznych, przemysłu chemicznego i farmaceutycznego. Miasto jest ośrodkiem turystycznym, zwanym "miastem baroku" lub "Florencją Północy", znajduje się tu wiele zabytków i muzeów, słynna jest Galeria Obrazów (Gemäldegalerie Alte Meister). Znajduje się tu również fabryka samochodów Volkswagen. Drezno jest obok Lipska centralnym miastem obszaru metropolitalnego centralnych Niemiec , w którego skład wchodzi też dziesięć innych miast z krajów związkowych Saksonii,Saksonii-Anhalt i Turyngii.

Spis treści

[edytuj] Historia

Dzisiejsza nazwa miasta wskazuje na związek z wcześniejszą, istniejącą w tym miejscu, słowiańską osadą Drežďany zamieszkiwaną przez serbo-łużyckie plemię Niżan. Słowo drežga oznacza w ich języku porastający wcześniej te tereny bagnisty las. Po roku 929/930 niemiecki król Henryk I Ptasznik podporządkował swojemu Państwu wschodniofrankijskiemu plemiona słowiańskie między Soławą i Łabą tworząc nowy ośrodek władzy w Miśni. W miarę napływu kolonistów z zachodu prawdopodobnie w XII wieku powstał w Dreźnie zamek. Pierwsza wzmianka o Dreźnie pochodzi z 1206 r. Od 1485 rezydencja książąt saskich. Zniszczone przez pożar w 1491. W latach 1806-1918 stolica Królestwa Saksonii. 14-15 sierpnia 1813 Napoleon Bonaparte rozgromił pod Dreznem zjednoczone wojska austriacko-rosyjsko-pruskie. Gwałtowny rozwój w drugiej połowie XVIII wieku. W XIX wieku jeden z ośrodków życia politycznego i kulturalnego Wielkiej Emigracji. Silnie zniszczone podczas alianckich nalotów dywanowych 13-14 lutego 1945 i odbudowane tylko w niewielkiej części. Po wojnie do października 1990 należało do NRD. Po raz kolejny zniszczone przez powódź w sierpniu 2002 roku.

[edytuj] Podział administracyjny

Drezno dzieli się na dziesięć dzielnic (Ortsamtsbereich) oraz dziewięć miejscowości (Ortschaft), które leżą w granicach administracyjnych miasta.

Dzielnice i ich osiedla:

  • Altstadt (Friedrichstadt, Innere Altstadt, Johannstadt-Nord, Johannstadt-Süd, Pirnaische Vorstadt, Seevorstadt-Ost/Großer Garten ze Strehlen-Nordwest, Wilsdruffer Vorstadt/Seevorstadt-West)
  • Blasewitz (Blasewitz z Neugruna, Gruna ze Strehlen-Nordost, Seidnitz/Dobritz, Striesen-Ost, Striesen-Süd z Johannstadt-Südost, Striesen-West, Tolkewitz/Seidnitz-Nord)
  • Cotta (Briesnitz ze Stetzsch, Cotta z Friedrichstadt-Südwest, Dölzschen i Niedergorbitz, Gorbitz-Nord/Neuomsewitz, Gorbitz-Ost, Gorbitz-Süd, Kemnitz, Leutewitz i Altomsewitz, Löbtau-Nord, Löbtau-Süd, Naußlitz z Wölfnitz, Roßthal)
  • Klotzsche (Flughafen Dresden/Industriegebiet Klotzsche, Hellerau/Wilschdorf z Rähnitz, Hellerberge, Klotzsche)
  • Leuben (Großzschachwitz ze Sporbitz, Kleinzschachwitz z Meußlitz i Zschieren, Laubegast z Alttolkewitz, Leuben z Dobritz-Süd i Niedersedlitz-Nord)
  • Loschwitz (Bühlau/Weißer Hirsch z Rochwitz i Loschwitz-Nordost, Dresdner Heide, Hosterwitz/Pillnitz z Niederpoyritz, Loschwitz/Wachwitz, Oberpoyritz i Söbrigen)
  • Neustadt (Albertstadt, Äußere Neustadt, Innere Neustadt, Leipziger Vorstadt, Radeberger Vorstadt)
  • Pieschen (Kaditz, Mickten z Trachau-Süd, Pieschen-Nord/Trachenberge z Leipziger Vorstadt-Nordwest, Pieschen-Süd z Leipziger Vorstadt-West (Neudorf), Trachau, Übigau z Kaditz-Süd)
  • Plauen (Coschütz/Gittersee, Kleinpestitz/Mockritz z Kaitz i Gostritz, Plauen, Räcknitz/Zschertnitz ze Strehlen-Südwest, Südvorstadt-Ost, Südvorstadt-West)
  • Prohlis (Leubnitz-Neuostra z Torna i Mockritz-Ost, Lockwitz z Kauscha, Niedersedlitz, Nickern i Luga, Prohlis-Nord, Prohlis-Süd, Reick, Strehlen z Reick-Nordwest)

Miejscowości i ich osiedla:

  • Altfranken (Gompitz/Altfranken)
  • Cossebaude (Cossebaude/Mobschatz/Oberwartha)
  • Gompitz (Gompitz/Altfranken)
  • Langebrück (Langebrück/Schönborn)
  • Mobschatz (Cossebaude/Mobschatz/Oberwartha)
  • Oberwartha (Cossebaude/Mobschatz/Oberwartha)
  • Schönborn ((Langebrück/Schönborn)
  • Schönfeld-Weißig (Gönnsdorf/Pappritz, Schönfeld/Schullwitz, Weißig)
  • Weixdorf (Weixdorf)

[edytuj] Zabytki

Deutsches Hygiene-Museum

Doszczętnie zniszczone w czasie II wojny światowej i odbudowane tylko częściowo miasto, posiada pomimo swojej długiej i bogatej historii, niewielką część dawnej historycznej zabudowy. Do najważniejszych odbudowanych zabytków należą:

[edytuj] Przemysł

W Dreźnie znajduje się zaprojektowana specjalnie w tym celu montownia koncernu Volkswagen - Szklana Manufaktura (Die Gläserne Manufaktur), w której od 2001 roku montuje się samochody marki Volkswagen Phaeton. Jest to jedyne miejsce, w którym produkuje się takie samochody.

[edytuj] Szkolnictwo

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogi

Przez miasto przechodzą autostrady A4, A13 i A17, drogi krajowe B6, B97, B170, B172, 173 oraz drogi regionalne.

[edytuj] Kolej

Stacje i przystanki kolejowe w mieście:

[edytuj] Lotniska

W mieście znajduje się międzynarodowe lotnisko Dresden Flughafen (DRS), które obsługuje loty linii lotniczych Germanwings, Air Berlin, Aeroflot, Lufthansa, Jet Air oraz wiele czarterowych.

[edytuj] Komunikacja miejska

Komunikacją miejską zarządza spółka Dresdner Verkehrsbetriebe AG (DVB), partner związku Verkehrsverbund Oberelbe (VVO). Obecnie istnieje: 12 linii tramwajowych, 6 promowych, jedna kolejka podwieszana, jedna kolejka linowo-terenowa, oraz 28 linii miejskich (dodatkowo ponad 300 linii podmiejskich).

W skład komunikacji miejskiej wchodzą:

[edytuj] Autobusy

[edytuj] Tramwaje

[edytuj] Sport

[edytuj] Osoby

[edytuj] Urodzeni w Dreźnie

[edytuj] Związani z miastem

[edytuj] Polacy w Dreźnie

W drugiej połowie XVIII wieku Drezno stało się ośrodkiem konfederatów barskich, a następnie terenem przygotowań do powstania kościuszkowskiego, prowadzonych przez polską emigrację trzeciomajową z Hugonem Kołłątajem na czele. Po zajęciu przez wojska rosyjskie Jasnej Góry, również Kazimierz Pułaski, ze Śląska podążył do Drezna, gdzie przez kilka tygodni przebywał na dworze królewicza Karola, syna Augusta III Sasa.

Już wówczas zamieszkiwali na stałe w Saksonii przedstawiciele niektórych rodów magnackich np. generał Aleksander Jakub Lubomirski, Józef Aleksander Jabłonowski, księżna Genowefa z Ogińskich Brzostowska oraz liczna grupa oficerów w służbie saskiej. Od 1771 w stopniu podchorążego w wojsku saskim odbywał służbę Jan Henryk Dąbrowski uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, twórca Legionów Polskich we Włoszech. Po wstrzymaniu działań przeciwko armii rosyjskiej w 1792 większość działaczy politycznych opuściła kraj, wyjeżdżając głównie do Saksonii, tam bowiem w Lipsku i Dreźnie powstawał ośrodek emigracyjny przeciwników konfederacji targowickiej. Po stłumieniu przez Rosjan powstania listopadowego, miasto stało się miejscem schronienia polskich emigrantów. W 1831 gościł w Dreźnie do 25 lipca, Juliusz Słowacki, które poeta znał dobrze, "a które wspominał tym milej, że w nim w 1831 spotykał się ze swą przyszłą dręczycielką"[1]. W Dreźnie powstaje też 2 pieśń poematu "Żmija"[2] W 1832 udał się też do Drezna Adam Mickiewicz, który przyłączył się w Wielkopolsce do szeregów polskiej emigracji. Towarzyszyli mu Stefan Florian Garczyński i Ignacy Domejko. W Dreźnie powstał oprócz drobniejszych jego utworów również rękopis III części "Dziadów". Przez dwie zimy 1835 i 1836 w Dreźnie odbywały się długie rozmowy Towiańskiego z Odyńcem o Mickiewiczu[3].

W Dreźnie przez ponad 20 lat mieszkał i tworzył Józef Ignacy Kraszewski (od 3 lutego 1863 - do maja 1884), wydalany przez margrabiego Wielopolskiego z Królestwa. W Dreźnie powstały jego największe powieści "Rzym za Nerona" (1866), poprzedniczka "Quo Vadis", "Stara baśń" (1873), i "trylogia saska" (1874-1877) będąca krytyką rządów królów polskich i elektorów saskich w ich dziedzicznej Saksonii. W 1960 roku Rada Narodowa Drezna utworzyła w dworku, w którym mieszkał pisarz Muzeum Kraszewskiego (niem. Kraszewski-Museum, Stadtmuseum Dresden, dawniej Kraszewski-Haus) przy Nordstrasse 28[4], gromadząc wiele pamiątek[5]. W 2003 muzeum to zostało gruntownie odnowione. Muzeum Kraszewskiego w Dreźnie jest jedyną polską placówką muzealną na terenie Niemiec[6].

Niedaleko Drezna istniała od 1811 w Tharandt Akademia Leśna, którą w okresie 1860-1918 ukończyło 385 Polaków. Na Politechnice w Dreźnie specjalizowali się profesorowie Politechniki Warszawskiej Bohdan Stefanowski (termodynamika), Stanisław Łukaszewicz (urządzenia transportowe), Rudolf Swierzyński (projektowanie wsi), Ignacy Szyszyłowicz (botanik), Zygmunt Librowicz (chemia), i elektotechnik Henryk Krauze[7].

W 1918 roku ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Dreźnie Wacław Szczeblewski. Jego obrazy wystawiane były m.in. w Drezdeńskiej Galerii Sztuki, w warszawskiej "Zachęcie" i in. W drezdeńskiej akademii specjalizował się również historyk sztuki Julian Pagaczewski.

Pamiątką po uchodźcach z okresu wielkiej emigracji jest m.in. polska kwatera na Starym Cmentarzu w Dreźnie.

[edytuj] Współpraca

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ "Gdyby nie ta niespokojność, która mnie dręczy o was, kochani moi, byłoby mnie bardzo dobrze w Dreznie; poznałem wiele polskich domów i żyję w dobrym towarzystwie." [w:] Słowacki: Listy Juliusza Słowackiego. wyd. Méyet, 1899
  2. ↑ Kleiner. Juliusz Słowacki - dzieje twórczości. 1999
  3. ↑ Dernałowicz. Paryż, Lozanna: czerwiec 1834-październik 1840, 1996
  4. ↑ Kraszewski-Museum
  5. ↑ Koprowski: Jak nas widzą, jak nas piszą. 1979. s. 51
  6. ↑ Muzeum J.I. Kraszewskiego w Dreźnie
  7. ↑ Historia nauki polskiej: 1795-1862. 1992

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Okręg administracyjny Drezno (Direktionsbezirk Dresden)
Siedziba okręgu: Drezno (Dresden)
Miasto na prawach powiatu
Drezno (Dresden)
Coat of arms of Saxony.svg
Powiaty ziemskie
p • d • e
Saksonia (Sachsen)
Siedziba kraju związkowego: Drezno (Dresden)
Miasta na prawach powiatu
Chemnitz • Drezno (Dresden) • Lipsk (Leipzig)
 Saksonii
Okręgi administracyjne
Chemnitz • Drezno (Dresden) • Lipsk (Leipzig)
Powiaty ziemskie

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Drezno&oldid=29600799”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach