Kopytnik (roślina)
| Kopytnik | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | magnoliowe |
| Rząd | pieprzowce |
| Rodzina | kokornakowate |
| Rodzaj | kopytnik |
| Nazwa systematyczna | |
| Asarum L. Sp. Pl. 442. 1 Mai 1753[2] |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Asarum europaeum L.[2] | |
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Kopytnik (Asarum L.) – rodzaj roślin z rodziny kokornakowatych. Obejmuje ok.70[1]-90 gatunków występujących głównie w Azji południowo-wschodniej, zasięg kilku gatunków obejmuje Amerykę Północną, jeden gatunek jest endemiczny dla Europy[3], w tym także rośnie w Polsce – kopytnik pospolity.
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Byliny z krótkim pionowym kłączem lub z kłączem długim i płożącym. Łodygi zielne[3].
- Liście
- Corocznie na szczytach kłączy na łodygach wyrasta kilka łuskowatych liści (katafili) oraz 1-2 liście asymilacyjne. Zwykle liście te są długoogonkowe, całobrzegie, o nasadzie sercowatej lub strzałkowatej[3].
- Kwiaty
- Wyrastają pojedynczo na szczycie łodygi, są promieniste lub nieco grzbieciste. Okwiat zrosłodziałkowy mniej lub bardziej przylega do zalążni, tworzy tubę dzwonkowatą, lejkowatą lub walcowatą, na końcach z 3 łatkami wyprostowanymi, odgiętymi lub zagiętymi. Pręcików 12 w dwóch okółkach, zalążnia dolna lub wpółdolna, 6-komorowa. Szyjek 6, wolnych lub zrosłych w kolumnę[3].
- Owoce
- Mięsista torebka, dojrzała pęka nieregularnie[3].
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj siostrzany dla rodzaju Saruma, wraz z którym tworzy podrodzinę Asaroideae O. C. Schmidt, stanowiącą z kolei klad bazalny w obrębie rodziny kokornakowate Aristolochiaceae. Rodzina ta jest z kolei kladem bazalnym rzędu pieprzowce Piperales z kladu magnoliowych, będących jedną ze starszych linii rozwojowych okrytonasiennych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Piperopsida Bartl., podklasa pieprzowe (Piperidae Reveal), nadrząd Lactoridanae Tahkt. ex Reveal & Doweld, rząd kokornakowce (Aristolochiales), rodzina kokornakowate (Aristolochiaceae Juss.), podrodzina Asaroideae Liunk, plemię Asareae Rchb., rodzaj kopytnik (Asarum L.)[4].
- Gatunek rodzimy dla flory Polski[5]
- kopytnik pospolity (Asarum europaeum L. 1753)
- kopytnik długopłatkowy (Asarum caudatum Lindl. 1831)
- kopytnik Hartwega (Asarum hartwegii S. Watson 1875)
- kopytnik kanadyjski (Asarum canadense L. 1753)
- kopytnik olbrzymi (Asarum maximum Hemsl. 1890)
- Inne gatunki (wybór)[8]
- Asarum asaroides (C. Morren & Decne.) Makino
- Asarum caudigerum Hance
- Asarum forbesii Maxim.
- Asarum hayatanum (F. Maek.) F. Maek. ex Masam.
- Asarum heterotropoides F. Schmidt
- Asarum macranthum Hook. f.
- Asarum maculatum Nakai
- Asarum nipponicum F. Maek.
- Asarum petelotii O. C. Schmidt
- Asarum splendens (F. Maek.) C. Y. Cheng & C. S. Yang
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-29].
- ↑ 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-21].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Asarum (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-02-26].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Asarum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
- ↑ Gawryś Wiesław: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
- ↑ Species Records of Asarum (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-21].
