Leda (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Leda
Leda swan Musei Capitolini MC302.jpg
Leda i Zeus jako łabędź, marmurowa kopia rzymska wg greckiego oryginału z IV w. p.n.e. autorstwa Timoteosa, Muzea Kapitolińskie, Rzym
mityczna królowa Sparty
Żona Tyndareosa
Dane biograficzne
Ojciec Testios
Matka Eurytemida lub Leukippe
Mąż Tyndareos
Dzieci Dioskurowie (Kastor i Polideukes),
Helena Trojańska,
Klitajmestra,
Filonoe (Fylonoe),
Timandra,
Fojbe (Febe)
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Teksty na Wikiźródłach Teksty na Wikiźródłach

Leda (gr. Λήδα Lḗda, łac. Leda) – w mitologii greckiej królewna etolska, królowa Sparty, kochanka Zeusa[1].

Uchodziła za córkę Testiosa i Eurytemidy (Eurytemis; lub Leukippe) oraz za żonę Tyndareosa[1][2][3]. Była matką Dioskurów (Kastora i Polideukesa) oraz Heleny i Klitajmestry, a także Filonoe (Fylonoe), Timandry i Fojbe (Febe)[1][4].

Jedna z wersji mitu podaje, iż tej samej nocy Leda oddała się Zeusowi (który przybrał postać łabędzia) i swojemu mężowi. Stąd za ojca Polideukesa i Heleny uchodził Zeus, natomiast Kastora i Klitajmestry – mąż Ledy[2].

Quote-alpha.png
Zeus w postaci łabędzia zszedł się z Ledą, a jeszcze tej samej nocy obcował z nią Tyndareos; urodziła Zeusowi Polideukesa i Helenę, a Tyndareosowi Kastora i Klitajmestrę[2].

Motyw Ledy i łabędzia zawarli w swojej twórczości tacy artyści jak: Leonardo da Vinci, Michał Anioł, Baldassare Peruzzi, François Boucher, Salvador Dalí, Louis de Silvestre, Antonio Allegri da Correggio, Paolo Veronese i Tintoretto.

Imieniem królowej nazwano jedną z planetoid – (38) Leda oraz księżyc Jowisza – Leda.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 205. ISBN 83-04-04673-3.
  2. 2,0 2,1 2,2 Dzieje heroiczne. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 503–505. ISBN 83-7391-077-8.
  3. Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 257–258. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  4. Pierre Grimal, op.cit., s. 356. ISBN 83-04-04673-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Aaron J. Atsma: Leda (ang.). theoi.com. [dostęp 2011-05-03].
  2. Leda (ang.). mythindex.com. [dostęp 2011-05-03].
  3. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 650–651. ISBN 83-7399-022-4.
  4. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 409. ISBN 83-01-03529-3.
  5. Carlos Parada: Leda (ang.). maicar.com. [dostęp 2011-05-03].
  6. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 345: Leda (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2011-05-03].
  7. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Leda (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-08].
  8. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Leda (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-08].