Jacopo Tintoretto
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Jacopo Tintoretto | |
 Autoportret - detal |
|
| Imiona i nazwisko | Jacopo Tintoretto |
| Data i miejsce urodzenia | 29 września 1518 Wenecja |
| Data i miejsce śmierci | 31 maja 1594 Wenecja |
| Narodowość | Włochy |
| Dziedzina sztuki | malarstwo rysunek |
| Styl | manieryzm |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Jacopo Tintoretto (właściwie Jacopo Robusti vel Jacopo Comin, ur. 29 września 1518 w Wenecji, zm. 31 maja 1594 tamże) – włoski malarz i rysownik okresu manieryzmu, jeden z głównych przedstawicieli szkoły weneckiej XVI wieku.
Był synem farbiarza tkanin, stąd jego przydomek Il Tintoretto (wł. Farbiarczyk).
Przez całe życie związany był z rodzinną Wenecją.
Kształcił się w kręgu Bonifacia Veronesego, Parisa Bordona i Andrea Schiavone. Inspirowali go Tycjan, Michał Anioł i Parmigianino.
Malował historie biblijne, żywoty świętych, przedstawienia mitologiczne, historyczne i alegoryczne oraz liczne portrety. Wykształcił styl pełen dynamiki i dramatycznej ekspresji. W kompozycjach religijnych stosował niezwykłe efekty świetlne, układy diagonalne i skróty perspektywiczne.
Tworzył cykle monumentalnych obrazów dekoracyjnych o tematyce głównie religijnej na zlecenie weneckich bractw religijnych i instytucji kościelnych, m.in.: dla Scuola di San Marco (1548-1566), Scuola Grande di San Rocco (56 płócien w latach 1564-1567, 1575-1581, 1583-1587) i Pałacu Dożów (1562-1587). Pracował też na zlecenie dworów w Pradze (ok. 1577-1578), Mantui (1578-1580) oraz Escorialu (1583 i 1587).
Zmarł podczas epidemii dżumy, po 2 tygodniach wysokiej gorączki, w wieku 75 lat. Pochowany został w swoim kościele parafialnym Madonna dell'Orto, w kaplicy po prawej stronie ołtarza głównego. Tam spoczywają też jego dzieci Domenico i Marietta. Dla tego kościoła namalował kilka obrazów, m.in. 2 monumentalne płótna: Sąd Ostateczny i Adoracja złotego cielca (mające po 84 m² powierzchni).
Jego dzieci: Marietta (1556-1590), Domenico (1562-1635) i Marco (1561-1637) również byli malarzami.
W znacznym stopniu pod wpływem Tintoretta ukształtował się jako artysta El Greco.
Spis treści |
Dzieła malarza [edytuj]
- Portret weneckiego admirała - olej na płótnie, 81 × 68 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie
- Wieczerza w Emmaus - 1542-1543, olej na płótnie, 156 × 212 cm, Szépművészeti Múzeum, Budapeszt
- Święty Jerzy - 1543-1544, olej n płótnie, 122 × 92 cm, Ermitaż, St. Petersburg
- Bitwa pod Asolą - 1544-1545, olej na płótnie, 197 × 467,5 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu (depozyt z kolekcji Barbary Piaseckiej-Johnson)
- Chrystus i jawnogrzesznica - ok. 1545, olej na płótnie, 117 × 168 cm, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Rzym
- Wulkan zaskakuje Wenus i Marsa - ok. 1545, 134 x 198, Stara Pinakoteka
- Przemienienie Pawła - ok. 1545, olej na płótnie, 152 × 236 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
- Obmywanie nóg - ok. 1547, olej na płótnie, 210 × 533 cm, Prado, Madryt
- Ostatnia Wieczerza - 1547, olej na płótnie, 157 × 443 cm, kościół San Marcuola, Wenecja
- Poświęcenie Marii w świątyni - 1552, olej na płótnie 429 × 480 cm, kościół Madonna dell'Orto, Wenecja
- Św. Jerzy w walce ze smokiem - 1555-1558, National Gallery w Londynie
- Zuzanna i starcy – ok. 1555, olej na płótnie, 147 × 194 cm, Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu, Wiedeń
- Oswobodzenie Arsinoe - 1555-1556, olej na płótnie, 153 × 251 cm Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
- Sąd Ostateczny – 1558, olej na płótnie, 1450 × 590 cm, kościół Madonna dell'Orto, Wenecja
- Wesele w Kanie – 1561, olej na płótnie, 435 × 535 cm, kościół Santa Maria della Salute, Wenecja
- Portret doży Pietra Loredano, - ok. 1570, olej na płótnie, 127 × 100 cm, Muzeum Sztuk Pięknych, Budapeszt
- Leda z łabędziem - ok. 1570, olej na płótnie, 162 × 218 cm, Galeria Uffizi
- Chrystus nad Morzem Galilejskim - 1575-1580, National Gallery of Art, Waszyngton
- Powstanie Drogi Mlecznej - 1575, National Gallery w Londynie
- Tarkwiniusz i Lukrecja – 1578-1580, olej na płótnie, 171 × 151,5 cm, Art Institute, Chicago
- Judyta i Holofernes – ok. 1579, olej na płótnie, 188 × 251 cm, Prado, Madryt
- Chrystus w domu Marii i Marty - ok. 1580, olej na płótnie, 200 × 132 cm, Stara Pinakoteka, Monachium
- Danae – 1583-1585, olej na płótnie, 142 × 182 cm, Musée des Beaux-Arts, Lyon
- Herkules wypędza Fauna z łoża Omfale - ok. 1585-1590, olej na płótnie, 112 × 106 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
- Autoportret - - ok. 1588, olej na płótnie, 63 × 52 cm, Luwr, Paryż
- Zbieranie manny - 1590, olej na płótnie, 377 × 576 cm, San Giorgio Maggiore, Wenecja
- Złożenie do grobu - 1592-1594, olej na płótnie, 288 × 166 cm, San Giorgio Maggiore, Wenecja
- Ostatnia Wieczerza - 1592-1594, olej na płótnie 365 × 568 cm, kościół San Giorgio Maggiore, Wenecja
Dzieła w Gallerie dell'Accademia [edytuj]
- Grzech pierworodny – ok. 1550, olej na płótnie, 150 x 220 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
- Stworzenie zwierząt - 1550-1552, olej na płótnie, 151 x 258 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
- Święci Jerzy i Ludwik z Tuluzy - 1552, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
- Cud świętego Marka - 1548, olej na płótnie, 416 x 544 cm, Gallerie dell'Accademia Wenecja
- Dobrowolne podporządkowanie się prowincji - 1578 - 1585, olej na płótnie, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
- Przeniesienie ciała św. Marka - 1562, olej na płotnie, 398 x 315 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
- Święty Marek ratujący Saracena - 1562, olej na płótnie, 398 x 337 cm, Gallerie dell'Accademia, Wenecja
- Odnalezienie ciała św. Marka - 1562 - 1566, olej na płótnie, 405 x 405 cm Pinakoteka Brera, Mediolan
Obrazy w Scuola Grande di San Rocco [edytuj]
Sala dell'Albergo [edytuj]
- Św. Roch - 1583 - 1587, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Św. Roch uzdrawiający zadżumionych - 1549, olej na połótnie, 307 x 673 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Chrystus przed Piłatem - 1565, olej na płótnie 515 x 380 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Cierniem koronowanie - 1566-67, olej na płótnie, 285 x 400 cm Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Dźwiganie krzyża (Droga na Kalwarię) - Scuola Grande di San Rocco
- Ukrzyżowanie - 1565, olej na płótnie 536 x 1224 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Alegoria Św. Jana - ok. 1564, olej na płótnie, 90 x 190 cm, Scuola Grande di San Rocco
- Alegoria Św. Marka- ok. 1564, olej na płótnie, 90 x 190 cm, Scuola Grande di San Rocco
- Alegoria Św. Teodora- ok. 1564, olej na płótnie, 90 x 190 cm, Scuola Grande di San Rocco
- Alegoria Miłości - ok. 1564, olej na płótnie, 90 x 190 cm, Scuola Grande di San Rocco
- Alegoria Miłosierdzia - ok. 1564, olej na płótnie, 90 x 190 cm, Scuola Grande di San Rocco
Sala Zgromadzeń [edytuj]
- Sufit
- Zesłanie manny - 1577, olej na płótnie, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Mojżesz sprawia, że woda tryska ze skały - 1577, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Podniesienie spiżowego węża - 1575 - 1577, olej na płótnie 840 x 520 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Adam i Ewa - 1577-78, olej na płótnie, 265 x 370 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Drabina Jakubowa - 1577-78, olej na płótnie, 660 x 265 cm Scuola Grande di San Rocco,
- Objawienie Mojżesza- 1577-78, olej na płótnie, 370 x 265 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Pascha - 1577-78 olej na płótnie, 265 x 370 cm Scuola Grande di San Rocco
- Słup ognia - 1577-78, olej na płótnie, 370 x 275 cm, Scuola Grande di San Rocco
- Eliasz wznoszony przez aniołów - 1577-78, olej na płótnie, 370 x 265 cm Scuola Grande di San Rocco
- Rozmnożenie chleba- 1577-78, olej na płótnie, 370 x 265 cm Scuola Grande di San Rocco
- Wizja proroka Ezechiela - 1577-78, olej na płótnie, 660 x 265 cm, Scuola Grande di San Rocco
- Ofiarowanie Izaaka - 1577-78, olej na płótnie, 265 x 370 cm Scuola Grande di San Rocco
- Ściany
- Pokłon pasterzy - 1578-81, olej na płótnie, 542 x 455 cm Scuola Grande di San Rocco
- Chrzest Jana Baptystę - 1579-81 olej na płótnie, 538 x 465 cm Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Chrystus kuszony przez szatana- 1578-81, olej na płótnie, cm Scuola Grande di San Rocco
- Chrystus uzdrawia paralityka- 1578-81, olej na płótnie, 533 x 529 cm Scuola Grande di San Rocco
- Rozmnożenie chleba i ryb- 1578-81, olej na płótnie, 523 x 460cm Scuola Grande di San Rocco
- Wskrzeszenie Łazarza- 1578-81, olej na płótnie, 541 x 356 cm Scuola Grande di San Rocco
- Ostatnia Wieczerza- 1578-81, olej na płótnie, 538 x 487 cm Scuola Grande di San Rocco
- Modlitwa w Ogrójcu- 1578-81, olej na płótnie, 538 x 455 cm Scuola Grande di San Rocco
- Zmartwychwstanie- 1578-81, olej na płótnie, 529 x 485 cm Scuola Grande di San Rocco
- Widzenie św. Rocha - ok. 1588, olej na płótnie, 495 x 246 cm, Scuola Grande di San Rocco,
- Św. Roch - 1579-81, olej na płótnie, 250 x 80 cm, Scuola Grande di San Rocco,
- Św. Sebastian - 1579-81, olej na płótnie, 250 x 80 cm, Scuola Grande di San Rocco,
Sala nabożeństw [edytuj]
- Maria Magdalena - 1583 - 1587, olej na płótnie 425 x 209 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Zwiastowanie - 1583- 1587, olej na płótnie, 422 × 545 cm Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Pokłon Trzech Króli - 1582, olej na płótnie, 425 x 544 cm Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Rzeź niewiniątek - 1582-87, olej na płótnie, 422 x 546 cm Scuola Grande di San Rocco
- Ofiarowanie w świątyni - 1587, olej na płótnie, 440 x 482 cm Scuola Grande di San Rocco
- Maria z Egiptu - 1582-87, olej na płótnie, 425 x 211 cm Scuola Grande di San Rocco
- Ucieczka do Egiptu - 1583 - 1587, olej na płótnie 422 x 580 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
- Wniebowstąpienie - 1578-81, olej na płótnie, 539 x 325 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja
Obrazy w Pałacu Dożów [edytuj]
- Wesele Bachusa i Ariadny - 1577 - 1578, olej na płótnie, Pałac Dożów, Wenecja
- Dobrowolne podporządkowanie się prowincji - 1578 - 1585, olej na płótnie, Pałac Dożów, Wenecja
- Raj - 1588 - 1594, olej na płótnie 700 x 2200 cm, Pałac Dożów, Wenecja
- Kuźnia Wulkana - 1576-77, olej na płótnie, 145 x 156 cm Pałac Dożów
- Minerwa i Mars - 1576-77, olej na płótnie, 148 x 168 cm Pałac Dożów
- Merkury i trzy Gracje- 1576-77 olej na płótnie, 146 x 155 cm Pałac Dożów
Bibliografia [edytuj]
- Karly Allen, Tintoretto, [w:] 501 wielkich artystów, red. Stephen Farthing, Warszawa: MWK, 2009 s. 92-93, ISBN 978-83-61065-32-6
- Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3
- Fabienne Gambrelle, Tintoretto, Siechnice: Eaglemoss Polska, 1999 (Wielcy Malarze ; nr 49)
- Marion Kaminski, Wenecja. Sztuka i architektura, Koeln: Koenemenn, 2001, ISBN 3-8290-8141-3
- Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
- Waldemar Łysiak, Malarstwo białego człowieka, Wyd. 2, Warszawa: Nobilis, 2010 (rozdz. Pierwsze kino), ISBN 978-83-60297-38-4
- Krzysztof Niedałtowski, Zawsze Ostatnia Wieczerza, Warszawa : Twój Styl, 2006. ISBN 83-7163-508-7
- Maria Rzepińska, Malarstwo cinquecenta, Wyd. 2, Warszawa: WAiF, 1989. ISBN 83-221-0441-3
- Krystyna Secomska, Tintoretto, Warszawa: Arkady, 1984.
- Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9
- Sztuka świata, t. 13, Leksykon L-Z, Warszawa: Arkady, 2000, ISBN 83-213-4135-7
- Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 4, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 83-60688-18-4
- Stefano Zuffi, Francesca Castria, Malarstwo włoskie. Mistrzowie i arcydzieła, Warszawa 1998, ISBN 83-213-4061-X
