Mięsień żwacz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Głowa konia: żwacz oznaczony cyfrą 8
Warstwy głęboka i powierzchowna żwacza człowieka zaznaczone strzałkami.

Mięsień żwacz (musculus masseter) – parzysty mięsień żucia, znajdujący się po obu stronach głowy. Występuje u ssaków, u których odszczepia się od mięśnia skroniowego[1].

Jest szczególnie silnie rozwinięty u kopytnych i gryzoni[1].

Anatomia ogólna[edytuj | edytuj kod]

Jest to silny, zwarty i ma postać grubej i płaskiej płyty. Zazwyczaj dwuwarstwowy. Zależnie od gatunku, wieku i miejsca przerośnięty dużą ilością blaszek ścięgnistych. Włókna mięśniowe tworzą, w stosunku do tych blaszek, ustawione przeciwnie do siebie i wielokrotnie się powtarzające układy pierzaste[2].

Mięsień ten pokrywa zewnętrzną powierzchnię gałęzi żuchwy i część jej trzonu na wysokości trzonowców, gdzie znajduje się punkt końcowy jego przyczepu. Początek swój natomiast bierze na łuku jarzmowym oraz grzebieniu twarzowym. Do stopnia rozwoju tego łuku i grzebienia proporcjonalny jest rozwój mięśnia[2].

Mięsień ten dzieli się na dwa pokłady wyróżnione przede wszystkim na podstawie odmiennego kierunku włókien mięśniowych. Pokłady te nazywane są częścią powierzchniową (pars superficialis) i częścią głęboką (pars profunda), a włókna jednej układają się pod kątem 90° do drugiej[2].

Część głęboka uzewnętrznia się na niewielkim fragmencie w rejonie stawu skroniowo-żuchwowego. Jej włókna mają kierunek skośny, dolno-przedni. Część ta łączy się na wysokości łuku jarzmowego z mięśniem skroniowym[2].

Funkcja[edytuj | edytuj kod]

Mięsień ten ten unosi żuchwę ku górze i przyciska do zębów górnych. Ponadto u części ssaków roślinożernych jednostronny jego skurcz umożliwia ruchy boczne żuchwy. Część końcowa tego mięśnia sięga do dolnego brzegu wyrostka kątowego żuchwy, przechodzi na jej wewnętrzną stronę i zespala się poprzez szew z mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym[2].

Przegląd[edytuj | edytuj kod]

Drapieżne[edytuj | edytuj kod]

U drapieżnych mięsień ten jest gruby i uwypuklony. Nie zakrywa trzonowców. Część powierzchniowa skierowana jest tylno-dolnie. Jego zakończenie dochodzi do krawędzi wyrostka kątowego żuchwy i przechodzi na stronę wewnętrzną, gdzie poprzez szew łączy się z mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym. Część głęboka również jest dobrze rozwinięta i najgrubsza w rejonie stawu żuchwowo-skroniowego. Na łuku jarzmowym łączy się ten mięsień z mięśniem skroniowym. Ponadto w tej grupie ssaków występuje w żwaczu dodatkowo część pośrednia[2].

Nieparzystokopytne[edytuj | edytuj kod]

U konia mięsień ten jest duży, płaski, w większości uścięgniony i pokryty błyszczącą otoczką rozścięgnową. Zaczyna się na grzebieniu twarzowym i łuku jarzmowym, a końcowy punkt przyczepu ma na zewnętrznej powierzchni gałęzi żuchwy[2].

Naczelne[edytuj | edytuj kod]

Człowiek[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Mięsień żwacz człowieka.

U człowieka mięsień ten posiada dwie warstwy: powierzchniową, o włóknach biegnących ukośnie i głęboką, o włóknach biegnących pionowo. Warstwa powierzchniowa ma początkowy przyczep na dolnym brzegu kości jarzmowej, a głęboka na łuku jarzmowym, przy czym część włókien przechodzi pod łukiem do dołu skroniowego oraz torebki stawowej i krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego. Końcowym przyczepem obu warstw jest guzowatość żwaczowa, a niektóre włókna łączą się z włóknami mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego. Skurcze tego mięśnia unoszą żuchwę, a część włókien dodatkowo bierze udział w jej wysuwaniu. Unerwiony jest gałązką nerwu żuchwowego[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zygmunt Grodziński: Układ mięśniowy. W: H. Szarski: Anatomia porównawcza kręgowców. Warszawa: PWN, 1976, s. 299.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Kazimierz Krysiak, Henryk Kobryń, Franciszek Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 1. Aparat ruchowy. Wydawnictwo naukowe PWN, 2013, s. 301-316.
  3. Stanisław W. Majewski: Gnatofizjologia stomatologiczna. Normy okluzji i funkcje układu stomatognatycznego. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 39. ISBN 978- 83-200-3639-8.