Monaster Mileševa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mileševa
Милешева
Główna cerkiew klasztorna
Główna cerkiew klasztorna
Państwo  Serbia
Miejscowość
Kościół Serbski Kościół Prawosławny
Rodzaj klasztoru męski
Eparchia Eparchia mileševska
Obiekty sakralne
Cerkiew Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
Styl bizantyjsko-serbski
Położenie na mapie Serbii
Mapa lokalizacyjna Serbii
Mileševa
Mileševa
Ziemia 43°22′18″N 19°42′34″E/43,371667 19,709444Na mapach: 43°22′18″N 19°42′34″E/43,371667 19,709444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Monaster Mileševaprawosławny męski klasztor znajdujący się w odległości 6 km od Prijepolja. Siedziba eparchii milešewskiej[1].

Monaster ufundował król serbski Stefan Władysław. W monasterze znalazły się relikwie św. Sawy, pierwszego zwierzchnika Serbskiego Kościoła Prawosławnego, dostarczone po sprowadzeniu jego ciała z Tyrnowa, gdzie zmarł w 1236[2]. W 1459 klasztor został doszczętnie zniszczony przez Turków, jednak jego reputacja ośrodka kulturalnego sprawiła, że został szybko odbudowany. Turcy ponownie napadli monaster pod koniec XVI w., wynieśli z niego relikwie św. Sawy i publicznie spalili je w Belgradzie[2].

Klasztor składa się z kompleksu budynków mieszkalnych oraz z cerkwi Wniebowstąpienia Pańskiego. Pierwotnie był to obiekt trójdzielny, jednak zawalenie się ściany między przedsionkiem a nawą sprawiło, że tworzą ono jedno pomieszczenie[2].

Widok ogólny monasteru

Freski w głównej świątyni klasztornej[edytuj | edytuj kod]

Freski w świątyni wykonali trzej serbscy twórcy - Djordje, Teodor i Dimitrije[2]. Najprawdopodobniej były one już gotowe przed pogrzebem św. Sawy w monasterze, tj. w 1237. Dekoracja malarska klasztoru wykazuje szereg cech unikatowych, niespotykanych w innych serbskich zabytkach sakralnych. Postacie świętych i kompozycje nie zostały umieszczone na tradycyjnym błękitnym tle, lecz na tle żółtym podzielonym na nieregularne czworokąty, co miało upodabniać całość do mozaiki na tle złotym[3]

W północnej części przedsionka umieścili oni wizerunki fundatora monasteru, jak również jego ojca Stefana Pierwszego Koronowanego i brata Stefana Radosława, zmierzających ku założycielowi dynastii Nemaniczów Stefanowi Nemanii oraz św. Sawie[3]. Portret tego ostatniego nie ma cech przedstawienia ikonowego, lecz ukazuje arcybiskupa wiernie oddając jego rzeczywisty wygląd[3]. Na ścianie południowej umieszczono natomiast postać Matki Bożej przedstawiającej Chrystusowi króla Władysława trzymającego w rękach model cerkwi monasterskiej sceny Zwiastowania i zdjęcia z krzyża[2]. Obydwie sceny ilustrują syntezę władzy dynastii Nemaniczów oraz Kościoła prawosławnego w średniowiecznej Serbii, sakralny wymiar nadany władzy świeckiej[3].

W innych miejscach cerkwi znalazły się wyobrażenia wjazdu Chrystusa do Jerozolimy, pocałunku Judasza oraz Chrystusa na tronie[3]. Część malowideł naśladuje kompozycje bizantyńskie, część przetwarza je w duchu stylu romańskiego[3].

Najsłynniejszym freskiem z klasztoru Mileševa jest Biały Anioł lub Anioł Zmartwychwstania – wyobrażenie anioła siedzącego przy pustym grobie Chrystusa[2].

Przypisy

  1. Eparhija mileševska
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Mitchell L.: Serbia. Warszawa: G+J RBA, 2008, s. 294-295. ISBN 978-83-60006-71-9.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 W. Molé: Sztuka Słowian południowych. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1962, s.109-112