Mudra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mudry w sztuce buddyjskiej
Bhumisparśa-mudra
Dhyana-mudra
Vajra-mudra

Mudry (sanskr. मुद्रा mudrā – pieczęć, znak symbol; chiń. yin, nayin, shouyin; kor. in, naein, suin; jap. in, nain, shuin; wiet. ấn, nôi ấn, thủ ấn; tyb. p'jag rgja) – to w medytacji symboliczne gesty. Mudry są stosowane zwłaszcza w buddyzmie ezoterycznym (wadźrajanie). Te specjalne układy dłoni i palców często stosowane są podczas rytuałów religijnych przez mnichów. W szkole mahajany mudr jest wiele, natomiast w bardziej zachowawczej południowej szkole therawada wykorzystywane są głównie cztery podstawowe tradycji buddyjskij mudry:

Buddyzm południowy[edytuj | edytuj kod]

W buddyzmie południowym mudry zasadniczo nie są używane, poza mudrą ańdziali (mudra oddawania czci). W ikonografii używa się zaledwie kilku mudr w przedstawieniach Buddy. Głównie są to: mudra abhaja (z użyciem jednej lub dwóch rąk), mudra warada (mudra ofiarowania i powitania), mudra Dharmaczakra (mudra głoszenia doktryny), mudra witarka (mudra dyskusji) oraz mudra bhumisparsia (mudra wzięcia ziemi jako świadka). Przedstawienia Buddy w Indiach, Śri Lance i południowo-wschodniej Azji, które ukazują inne mudry, są niezwykle rzadkie. Mudra czczenia (ańdziali) jest obowiązkowa w przedstawianiu modlących się postaci[2].

Buddyzm północny[edytuj | edytuj kod]

W buddyzmie północnym mudry wykorzystywano niezwykle często. Większość z nich odpowiada mudrom praktykowanym przez indyjskich wyznawcow mahajany, które następnie zostały uzupełnione, stosunkowo niedawno, przez mnichów szkół buddyjskich z Tybetu, Chin i Japonii.

W Japonii nie były często i systematycznie wykorzystywane przed IX wiekiem. Istnieje zaledwie kilka wyobrażeń z wykorzystaniem mudr, nie licząc kopii dzieł chińskich i koreańskich. Dopiero przybycie z Chin Kūkaia (Kōbō Daishi) zmieniło wszystko.

Tradycyjna klasyfikacja rozróżnia dwie główne kategorie mudr, które można podzielić na bardziej szczegółowe klasy:

  • bezkształtne (tzn. nie wykorzystujące różnych akcesoriów, takich jak np. różne przybory używane w rytuałach czy też symbole)
    • mudry Wielkich Buddów
    • mudry mniejszych bóstw i bodhisattwów
    • mudry gniewnych bóstw (mocy)
  • z formą lub akcesoriami

Istnieje wiele mudr. W rozdziale IX Sutry Mahawairoczany wylicza się 31 mudr dla Wielkich Buddów, 57 mudr dla większych bóstw i 45 dla innych. W rozdziale XIV wskazuje się, że dziewięć ezoterycznych mudr odpowiada pięciu Buddom mądrości i ich czterem wielkim akolitom. Jednak w rzeczywistości, wiele mudr wspomnianych i opisanych w sutrach i innych kanonicznych tekstach, nigdy nie było wykorzystywanych lub bardzo rzadko[3].

Mudry Wielkich Buddów[edytuj | edytuj kod]

Są to mudry, które charakteryzują wyobrażenia historycznego Buddy i pięciu "Dżinów" (Zwycięzców), którzy symbolizują wydarzenia z jego życia. Te mudry, materializujące naturę i funkcje tych Buddów, są często wykonywane dwoma rękami, zarówno złączonymi jak i oddzielnie. Są one czasami wykorzystywane w przedstawieniach bodhisattwów a nawet innych bóstw, z wyjątkiem specyficznych mudr Mahawairoczany i jego różnorodnych ezoterycznych form.

Mudry innych bóstw i bodhisattwów[edytuj | edytuj kod]

Mudry używane przez bodhisattwów i inne bóstwa, występują w stosunkowo niewielkiej ilości i ogólnie odpowiadają jasno określonej kategorii bóstw. Służą głownie do odróżniania jednej formy bóstwa od drugiej, poprzez symbolizowanie ich natury i funkcji.

Mudry gniewnych form[edytuj | edytuj kod]

Te mudry, które zawierają niektóre mudry muszti, są szczególne dla gniewnych form emanujących z Wielkich Buddów i bodhisattwów, w celu zwyciężenia pożądań, namiętności oraz sił zła. Ogólna nazwa dla gniewnych form to Widjaradża (sans. Vidyārāja).

Przybory i akcesoria bóstw[edytuj | edytuj kod]

W kategorii mudr z formą, ręce bóstw trzymają różnorodne przybory czy też akcesoria, które symbolizują ich cnoty i moce, zarówno materialne jak i duchowe. Te symbole - (sans.) lakszana - mogą być podzielone na kilka kategorii.

Lotos
  • Biały lotos (sans. pundarika)
  • Czerwony lotos (sans. kamala)
  • Niebieski lotos (sans. utpala)
  • Różowy lotos (sans.) padma)
  • Purpurowy lotos (jap. shirenge)
Wadżra (piorunowe berło)
  • Wadżra jednoszpiczasta (jap. dokkosho)
  • Wadżra dwuszpiczasta (jap. nikosho)
  • Wadżra trójszpiczasta (jap. sankosho)
  • Wadżra czwórszpiczasta (jap. shikosho)
  • Wadżra pięcioszpiczasta (jap. gokosho)
  • Wadżra dziewięcioszpiczasta (jap. kyūkosho)
Dzwonki (sans. ghanta)
Koła (sans. czakra, dharmaczakra)
Broń (sans. ajudha)
  • Miecze (sans. khadga)
    • Prosty miecz dwustronny
    • Wygięte jednostronne szable
  • Dzidy i trójzęby (sans. kunta, triśula, śula)
  • Topory (sans. paraśu, tanka)
  • Łuki i strzały (sans. czapa, śara)
Wazony i flakony (sans. kalaśa, kamandalu)
    • Flakony na kwiaty (sans. kalaśa, bhadraghata)
    • Naczynia z wodą i nektarem (sans. kundika, amritakalaśa)
Pręty i kije (sans. danda, gada)
  • Kij mądrości (sans. khatwanga)
  • Kij mnisi
  • Kij żebraczy (sans. khakkhara)
Inne instrumenty i akcesoria
Przybory rytualne
  • Gong
  • Kije mnichów chan, sŏn, zen
  • Kwietne tace
  • Przenośne szafki
  • "Młynki" modlitewne
  • Gwóźdź
  • Ostrze odcinające (sans. kattrika)
Różnorodne symbole
  • Instrumenty muzyczne
  • Sylaby nasienne (sans. bidźa)
  • Odciski stóp Buddy (sans. buddhapada)
  • Ornamenty i szaty (sans. cziwara, kaśaja)
  • Swastyka (sans. svastika)

Przypisy

  1. Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 64, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
  2. Louis Frédéric. Buddhism. Flammarion Iconographic Guides. Str. 39
  3. Louis Frédéric. Buddhism. Flammarion Iconographic Guides. Str. 40
  4. Louis Frédéric. Buddhism. Flammarion Iconographic Guides. Ss. 40-47
  5. Louis Frédéric. Buddhism. Flammarion Iconographic Guides. Ss. 47-51
  6. Louis Frédéric. Buddhism. Flammarion Iconographic Guides. Ss. 51-52

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też: taniec.