Muszkatołowiec korzenny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „gałka muszkatołowa”. Zobacz też: klub futurystów polskich Gałka Muszkatołowa.
Muszkatołowiec korzenny
Myristica fragrans - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-097.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad magnoliowe
Rząd magnoliowce
Rodzina muszkatołowcowate
Rodzaj muszkatołowiec
Gatunek muszkatołowiec korzenny
Nazwa systematyczna
Myristica fragrans Houtt.
Nat. hist. 2(3):333. 1774
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Muscade.jpg
Nutmeg Zanz41.JPG

Muszkatołowiec korzenny, muszkatowiec, muszkat (Myristica fragrans Houtt.) – gatunek drzewa z rodziny muszkatołowcowatych. Pochodzi ono z Wysp Banda (części Moluków zwanych Wyspami Korzennymi, będących częścią Archipelagu Malajskiego). Jego nasiona znane są jako przyprawa gałka muszkatołowa.

Do Europy gałka muszkatołowa dotarła razem z krzyżowcami. Jest ceniona ze względów smakowych oraz zdrowotnych. W kuchni gałka muszkatołowa stosowana jest do przyprawiania mięs, bigosów, dań ze skorupiaków, a także do pierników, deserów i win. W medycynie znalazła zastosowanie w zwalczaniu reumatyzmu, wzdęć i zaburzeń oskrzelowych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wiecznie zielone drzewo, dorastające do 10 m, o stożkowatej koronie.
Pień
Pień i gałęzie pokryte są gładką, oliwkową korą przesyconą bezbarwnym sokiem czerwieniejącym na powietrzu.
Liście
Podłużnie eliptyczne, skórzaste, całobrzegie, na końcu zaostrzone, na gałązkach osadzone skrętolegle.
Kwiaty
Roślina dwupienna, kwiaty zebrane w niewielkie kwiatostany, żeńskie o koronie trójłatkowej białego koloru, z jajowatym słupkiem. Męskie z licznymi (ok. 10) pręcikami zrośniętymi w rurkę.
Owoce
żółta z czerwonym nalotem, mięsista, jednonasienna torebka o kształcie i wielkości moreli, o kształcie okrągłym lub nieco gruszkowatym, pękająca dwoma klapami, nasienie brązowe o bruzdowanej powierzchni i marmurkowym, białoszarym 'jądrze', otoczone koronkowatą osnówką o fioletowoczerwonej barwie. Owocnia niedojrzałych owoców, odpowiednio spreparowana, stanowi w niektórych regionach Azji poszukiwany przysmak; z miąższu dojrzałych owoców pozyskuje się niekiedy ciemnoczerwony barwnik.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Psychoaktywność i toksyczność[edytuj | edytuj kod]

W małych ilościach gałka muszkatołowa nie powoduje widocznych zmian fizjologicznych lub neurologicznych. Spożyta w ilości 5-15 gramów ma działanie psychoaktywne z powodu obecności mirystycyny. Ze względu na towarzyszące nieprzyjemne efekty uboczne, rzadko jest stosowana w celach rekreacyjnych. Duże ilości, rzędu 60 g (~12 łyżeczek) i więcej, są niebezpieczne, powodując konwulsje, palpitacje, nudności, w niektórych przypadkach odwodnienie i ogólne uczucie bólu. Po zażyciu dużych ilości doświadczano silnego działania delirycznego. Osoby spożywające gałkę w znacznych ilościach mówią o nieprzyjemnych, trudnych doświadczeniach, włączając w to zaburzenia widzenia (halucynacje) i w wielu przypadkach stany lękowe. Innym efektem spożycia gałki w nadmiernych ilościach jest uczucie oszołomienia związane z napływem krwi do głowy. Do 2001 r. opisano jeden przypadek śmiertelny po spożyciu gałki muszkatołowej w kombinacji z flunitrazepamem[2]

Gałka muszkatołowa nie zawiera pochodnych amfetaminy. Nie są one także produktem przemian zachodzących w organizmie po jej spożyciu. Zastosowanie gałki muszkatołowej jako relaksującego narkotyku jest niezbyt popularne ze względu na jej nieprzyjemny smak i poboczne efekty spożycia takie jak oszołomienie, suchość ust, przyspieszone bicie serca, zaparcia, trudności w oddawaniu moczu, nudności i stany lękowe. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że spożywający nie doświadczy niczego przez mniej więcej sześć godzin po zażyciu. Efekty mogą pozostawać nawet przez trzy dni. Spożycie dużych ilości gałki muszkatołowej prowadzi do tzw. zatrucia gałką muszkatołową – ostrego rozstroju psychicznego prowadzącego do uczucia nadchodzącej zagłady/śmierci i wstrząśnięcia. Niektóre przypadki prowadziły nawet do hospitalizacji.

Toksyczność podczas ciąży[edytuj | edytuj kod]

Gałka muszkatołowa była kiedyś uznawana za środek poronny, ale może być bezpiecznie spożywana w celach kulinarnych. Powoduje jednak produkcję prostaglandyny i zawiera substancje psychoaktywne, co może spowodować poronienie po spożyciu zbyt dużej ilości.

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło gałka muszkatołowa w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-31].
  2. U. Stein, H. Greyer, H. Hentschel. Nutmeg (myristicin) poisoning-report on a fatal case and a series of cases recorded by a poison information centre.. „Forensic Sci Int”. 118 (1), s. 87-90, 2001. doi:10.1016/S0379-0738(00)00369-8. PMID 11343860.