Muton (geologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muton w Cadair Idris w Walii

Muton lub baraniec – forma ukształtowania powierzchni ziemi przez lodowiec (rzeźba glacjalna): rodzaj pagórka, wyniosłości skalnej o wysokości od kilkunastu centymetrów do kilkudziesięciu metrów[1]. Forma ta powstaje w wyniku procesu mechanicznego niszczenia preglacjalnego wyniesienia przez lodowiec. Mutony odznaczają się charakterystycznym podłużnym kształtem o kierunku głównej osi zgodnym z kierunkiem ruchu lodowca. Stok proksymalny (dowietrzny) w odniesieniu do ruchu lodowca charakteryzuje się gładką, wyślizganą przez detersję powierzchnią (możliwe rysy) o niewielkim nachyleniu. Stok dystalny (zawietrzny) jest stromy i poszarpany. Proces odpowiedzialny za ukształtowanie bardziej stromego, dystalnego stoku nazywamy detrakcją. W przypadku mutonów detersja jest związana z przymarzaniem lodowca do podłoża po stronie dystalnej (zjawisko pompy cieplnej), i odrywaniem tak „przyczepionych” fragmentów od podłoża w wyniku ruchu lodowca. Najlepiej zachowane mutony zbudowane są z odpornych skał krystalicznych, w związku z czym związane są najczęściej ze zlodowaceniami obszarów górskich, a nie sukcesjami lądolodów na obszary nizinne w czasie plejstocenu.

Muton w rosyjskim Murmańsku

Czasem można mówić o zmutonizowanych łańcuchach górskich. Są to jednak już formy rzeźby o skali kontynentalnej.

Przykłady miejsc w których występują mutony: (Finlandia, południowa Szwecja, w Tatrach[1], Karkonoszach[2]).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 baraniec - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2015-02-11].
  2. Jan Wieczorek: Wygłady polodowcowe. rudawyjanowickie.pl. [dostęp 2015-02-11].