Narty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy sportów zimowych. Zobacz też: inne artykuły o tej nazwie.
Para nart zjazdowych

Narty – długie, płaskie płozy mocowane do nóg poprzez system butów i wiązań, które umożliwiają ślizganie się po powierzchni śniegu.

Narty ślizgają się po powierzchni śniegu ponieważ ciepło wytworzone tarciem nart powoduje, że topi się śnieg znajdujący się bezpośrednio pod nartą, co wytwarza bardzo cienką warstwę wody na powierzchni której mogą ślizgać się narty. Specjalne smary które są używane do smarowania nart obniżają temperaturę topnienia śniegu znajdującego się w styczności z nartą, ułatwiając tworzenie warstwy wody. Narty montowane są do butów narciarskich za pomocą specjalnych wiązań.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według najnowszych badań ojczyzną nart jest Azja Środkowa, a konkretnie okolice Bałkaju i gór Ałtaj. Do Skandynawii narty trafiły prawdopodobnie za pośrednictwem Lapończyków, którzy jako pierwsi odwiedzili północne krainy kontynentu Europejskiego. Wśród licznych rysunków naskalnych w Skandynawii i centralnej części kontynentu azjatyckiego znalazły się również wyobrażenia scen narciarskich (rysunki datowane są na 3000-5000 lat). Przedstawiają one realistyczne ujęcia postaci, uchwyconych w typowo narciarskiej pozycji, z nogami ugiętymi w kolanach, co by wskazywało na poślizg. Najstarsze rysunki nart pojawiają się na malowidłach skalnych zrobionych 4500 do 5000 lat temu w Rødøy w Norwegii. Najstarsze zachowane narty znaleziono w Hotting w Szwecji i mają one około 4500 lat. [1]. Pierwsze narty wyprodukowane w celach sportowych powstały we Włoszech w 1867 roku i były wykonane z drewna. Wg Zygmunta Glogera, "narty", to "...łyżwy drewniane..." i cytuje kronikarza Gwagnina: "Rusini na nartach bardzo prędko po wierzchu śniegu biegają; a te narty są drzewiane, przydłuższe, żelazem podłożone ze spodu, na 2 albo 3 łokcie wzdłuż; które na nogi miasto trepek włożywszy, koszturami się przydłuższymi, na końcach zaostrzonymi podpierając, bardzo prędko wciąż bieżą"[2].

Wacław Dyamentowski w "Dyaryuszu" (1606) po raz pierwszy w języku polskim użył słowa "narta" w zdaniu „Dnia jednego z obozu naszych magnatów przeciwko wycieczce obrońców Moskwy wypadło (..) kilkaset człeka na nartach”.

Jednak narciarstwo jako sport pojawiło się w Polsce dopiero w 1888 roku. Pierwszym cywilnym narciarzem w Polsce był Stanisław Barabasz, który w Cieklinie po raz pierwszy wypróbował prowizoryczną parę nart. Ich budowę oparł na zasłyszanych w opowieściach o uciekinierach z Rosji łyżach.[3]

Podział[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w zależności od przeznaczenia wyróżnia się następujące typy nart:

Narty zjazdowe 
są przeznaczone do narciarstwa alpejskiego, posiadają metalowe krawędzie oraz wiązania mocujące buty sztywno do narty
Narty biegowe 
służą do biegów narciarskich, zwykle nie posiadają metalowych krawędzi, a but jest zamocowany jedynie w przedniej części, aby umożliwić bieganie
Narty turowe (ski-tour
przeznaczone do skialpinizmu - posiadają krawędzie, są bardzo lekkie, umożliwiają zarówno podejścia jak i zjeżdżanie i z tego względu potrzebują specyficznych wiązań
Narty do skoków 
przeznaczone do skoków narciarskich, nie posiadają metalowych krawędzi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Lesiewski, Janusz Lesiewski, Poradnik: Narty 2007 ISBN: 978-83-7513-799-6 ss.33
  2. Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska, Warszawa 1900, hasło "Narty"
  3. Historia Polskiego narciarstwa. | SKIMIND | blog narciarski