Narzędzie

Narzędzie – urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny. Większość prostych narzędzi jest maszynami prostymi. Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać "gołymi rękami", lub ułatwia to, co może wykonać sam. Narzędziami posługują się też niektóre gatunki zwierząt.

Jednym z kryteriów podziału procesów cywilizacyjnych jest rodzaj materiałów używanych na narzędzia:

• epoka kamienia: narzędzia były wykonywane z kości i rogów zwierząt, z drewna, kamienia,
• epoka brązu: ok. 2000 p.n.e. zaczęto stosować narzędzia miedziane i brązowe,
• epoka żelaza: ok. 1000 p.n.e. weszły w użycie narzędzia żelazne.

Najwcześniejszymi narzędziami były kije, kamienie, kości w postaci naturalnej, dobierane odpowiednio do zamierzeń. Następnie zaczęto narzędziom nadawać formy lepiej dostosowujące je do potrzeb. Na przestrzeni wieków nastąpiło ogromne zróżnicowanie narzędzi, dostosowywanych do różnorodnych rzemiosł i gałęzi przemysłu.

Zależnie od wybranego kryterium rozróżnia się narzędzia:

• według dostosowania do zadań:
  • uniwersalne,
  • specjalne;
• według rodzaju napędu:
  • ręczne,
  • zmechanizowane (np. wiertarka),
  • maszynowe (stanowiące wyposażenie maszyny np. do pracy na obrabiarkach);
• według przeznaczenia:
  • nazywane od rodzaju obróbki: np. tokarskie, frezerskie, kuźnicze,
  • nazywane od profesji użytkownika: np. ślusarskie, szewskie, krawieckie, kominiarskie, stolarskie, ciesielskie,
  • nazywane od rodzaju obrabianego materiału: np. do metalu (stali), do drewna,
  • nazywane od sposobu obróbki: np. skrawające, do obróbki plastycznej, ścierne.

Specjalną grupę stanowią narzędzia pomiarowe.

Zobacz też

• narzędzia chirurgiczne
• narzędzia ciesielskie
• narzędzia rolnicze
• narzędzia kamienne (otoczakowe, wnękowe, zębate)
• narzędzia tortur

a także:

• narzędzia do modelowania - oprogramowanie
• narzędzia logistyczne
• narzędzia polityki gospodarczej
• narzędzia stosowane w pracy socjalnej
• narzędzie walki – broń
• narzędzie zbrodni – kryminalistyka.
• w ekonomii – środki produkcji
• w matematyce – kalkulator