Kryminalistyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Miejsce znalezienia zwłok na dworcu autobusowym w Ashton-under-Lyne (Greater Manchester, Anglia).
Policja okryła zwłoki namiotem, celem zabezpieczenia śladów
Miejsce znalezienia zwłok

Kryminalistyka – nauka o taktycznych zasadach i sposobach oraz o technicznych metodach i środkach rozpoznawania, a także wykrywania prawnie określonych, ujemnych zjawisk społecznych, a w szczególności przestępstw i ich sprawców oraz udowadniania istnienia lub braku związku między osobami a zdarzeniami[1]. Pokrewna jej jest kryminologia zajmująca się osobowością sprawcy oraz warunkami i przyczynami jego czynu.

W nauce kryminalistyki wyróżnia się cztery podstawowe dziedziny:

Kryminalistyka posiada cztery podstawowe funkcje

  • rozpoznawcza – mająca zadanie wypracowanie metod i środków zbierania i analizowania informacji o działaniach kryminalistycznych[2];
  • wykrywcza – realizuje główny cel całej kryminalistyki – wykrycie sprawcy, jego narzędzi i sposobów dokonania przestępstwa poprzez zebranie, ocenę i analizę informacji, przy pomocy wiedzy metod technik opracowanych przez funkcję rozpoznawczą kryminalistyki[2];
  • dowodowa – czy zebranie niepodważalnych dowodów procesowych;
  • zapobiegawcza – ma za zadanie opracowanie zasad profilaktyki kryminalistycznej.

Rozwój kryminalistyki[edytuj | edytuj kod]

Początki nowoczesnej kryminalistyki sięgają XIX wieku. Kryminalistyka od początku ściśle związana była z wieloma innymi dziedzinami wiedzy, zwłaszcza z kryminologią oraz medycyną sądową. Z czasem techniki śledcze stały się bardziej skomplikowane, oparte na metodach naukowych i zarazem skuteczne w wykrywaniu sprawców. Propagatorem stosowania naukowych metod w kryminalistyce był Alphonse Bertillon, twórca obiektywnych metod identyfikacji człowieka (antropometria, portret pamięciowy). Był on także pionierem fotografii śledczej. Duże znaczenie dla kryminalistyki miało stworzenie daktyloskopii przez Francisa Galtona.

Auguste Tardieu i Johann Ludwig Casper utworzyli nową dziedzinę kryminalistyki, medycynę sądową. Tardieu opisał wiele objawów, m.in. podopłucnowe wybroczyny w przypadku uduszenia (plamki Tardieu). Pierwszy podręcznik kryminalistyki napisał Hans Gross. Cesare Lombroso był twórca pierwszej całościowej teorii kryminologicznej.

Polska kryminalistyka w dwudziestoleciu międzywojennym[edytuj | edytuj kod]

Przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości największe zasługi w rozwoju kryminalistyki wnieśli medycy sądowi. Do grona pionierów zaliczyć należy Leona Wachholza, J. Olbrychta oraz Wiktora Grzywo-Dąbrowskiego, którzy przede wszystkim przeprowadzali badania kryminalistyczne dla organów bezpieczeństwa oraz wymiaru sprawiedliwości.

Działania Policji Państwowej[edytuj | edytuj kod]

Działalność nowo utworzonej Policji Państwowej i stawiane przed nią określone zadania dotyczyły przede wszystkim zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego, a także walki z przestępczością kryminalną. Do realizacji tego ostatniego zadania była służba śledcza, która stanowiła specjalny pion w strukturze Policji Państwowej.

Wyszkoleni specjaliści w zakresie zapobiegania przestępstwom, ich ujawniania i ścigania koncentrowali się przede wszystkim na prowadzeniu:

  • dochodzeń policyjnych w sprawach przestępstw karnych wymagających kompetentnego przygotowania i środków technicznych;
  • wywiadu policyjnego z polecenia władz administracyjnych;
  • arkuszy informacyjnych zawodowych przestępców;
  • albumu fotograficznego przestępców;
  • rejestracji poszukiwanych na podstawie „Gazety Śledczej”;
  • ewidencji osób pozostających pod dozorem policji.

W wypadku otrzymania zawiadomienia o popełnieniu morderstwa jednostki śledcze Policji Państwowej udawały się bezzwłocznie na miejsce wypadku i dokonywały przede wszystkim oględzin ciała i stwierdzali zgon.

Rozwój polskiej nauki kryminalistyki[edytuj | edytuj kod]

W Polsce oraz innych krajach w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku, kiedy w pełni rozwinęły się wspomniane nauki, ukazywało się kilka czasopism, w których publikowano wyniki najnowszych badań naukowych zawierających wiele cennych materiałów, wskazówek i zasad określających sposoby postępowania w kierunku zdemaskowania sprawcy. Osobną grupą były monografie, studia i podręczniki dla pracowników wymiaru sprawiedliwości oraz służb strzegących bezpieczeństwa wewnętrznego. Publikacje tego typu miały wskazywać właściwe metody działania w walce z przestępczością, wdrażać najnowsze osiągnięcia nauki do praktyki i codziennej pracy oraz stale edukować wspomniane służby w imię maksymy, że funkcjonariusz powinien być zawsze krok do przodu w rywalizacji z przestępcą.

Założone przez prof. Wacława Makowskiego w 1933 r. „Archiwum Kryminologiczne” – kwartalnik poświęcony kryminologii, kryminalistyce i prawu karnemu – było pismem, które wypełniło lukę istniejącą w tej dziedzinie nauki. Polska literatura kryminologiczna w pierwszej połowie lat trzydziestych wzbogacona została wydawnictwem, które stworzyło możliwość publikacji wielu przełomowych wyników badań z kryminologii i kryminalistyki. Zadanie temu redakcja zamierzała sprostać przez „wszechstronne opracowanie naukowe problematów walki z przestępczością, budowanie trwałych podstaw naukowych, na których praktyczna i celowa działalność społeczna mogłaby oprzeć skuteczną prace nad zapewnieniem ładu współżycia”.

W pierwszym zeszycie ukazało się wiele artykułów m.in. W. Makowskiego. Na marginesie komentarza do kodeksu karnego, J. Piątkiewicza, J. Jakubca Daktyloskopia czy alibi, H. Strasmana Monodaktyloskopia, Battlea, L. Rabinowicza Belgijskie zakłady zabezpieczające. „Archiwum Kryminologiczne” ukazało się trzykrotnie (T.1 1933/34, T.2 1935 i 1937, T.3 1939). Każdy tom składał się z podwójnych zeszytów, z wyjątkiem dwóch pierwszych, które ukazały się osobno. Na przestrzeni lat 1933–1939 r. redakcja wydała sześć zeszytów, na łamach których publikowano prace naukowe z kryminologii, kryminalistyki, prawa karnego, zawierające materiały fotograficzne, szkice, rysunki oraz wykresy. Oprócz tego w piśmie prezentowano przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego prawa karnego materialnego i procesowego. Redaktorem czasopisma był uczeń i współpracownik profesora Makowskiego doktor Stanisław Batawia.

Przypisy

  1. Hanausek T.: "Kryminalistyka – zarys wykładu", wyd. Zakamycze 2005 r., s. 23.
  2. 2,0 2,1 Ewa Gruza, Mieczysław Goc, Jarosław Moszczyński: Kryminalistyka – czyli rzecz o metodach śledczych. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło kryminalistyka w Wikisłowniku