Normy moralne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Normy moralnenormy postępowania człowieka wynikające z moralności. Ich wypełnianie jest powinnością moralną, ich złamanie jest źródłem winy moralnej[1]. Jest to jedno z podstawowych pojęć etyki.

Normy moralne tworzą system, odmienny od pozostałych systemów normatywnych (prawa, obyczaju, etykiety). Wielu autorów przyznaje normom moralnym pierwszeństwo w stosunku do innych norm, a czasami także kategoryczność, bezględność, powszechność, niezmienność[1]. Inni wskazują, że absolutyzowanie uznawanych przez siebie norm moralnych i traktowanie ich jako powszechnych i bezględnie obowiązujących jest źródłem fanatyzmu[2].

Niektórzy autorzy rozróżniają normę moralności, będącą naczelną zasadą etycznąm i wynikające z niej szczegółowe normy moralne. Przykładami naczelnych norm moralności jest norma pochodząca od Tomasz z Akwinu: "dążyć do dobra, unikać zła", pochodząca od Jeremy'ego Benthama zasada dążenia do "maksymalnej korzyści dla maksymalnej liczby ludzi", Kantowski imperatyw kategoryczny czy zasada "czci dla życia" Alberta Schweitzera[1].

Klasyfikacja norm moralnych[edytuj | edytuj kod]

Maria Ossowska dokonała klasyfikacji szczegołowych norm moralnych[3]:

  1. normy dotyczące biologicznego istnienia, m.in. zakazu zabijania, czy ochrony życia zwierząt,
  2. normy dotyczące godności, w tym pojęcia honoru,
  3. normy dotyczące niezależności, w tym podstawowych wolności osobistych,
  4. normy dotyczące prywatności,
  5. normy dotyczące zaufania, w tym prawdomówności, zaufania, lojalności,
  6. normy dotyczące sprawiedliwości,
  7. normy dotyczące konfliktów społecznych,
  8. normy niekategoryczne, formułowane w postaci zaleceń. Są to różnego rodzaju cnoty etyczne,
  9. normy dotyczące innych norm moralnych, w tym m.in.:
  1. zasadę, zgodnie z którą podobne przypadki należy traktować w podobny sposób,
  2. imperatyw kategoryczny Kanta, zgodnie z którym należy stosować jedynie te normy, które chcielibyśmy, by stały się prawem powszechnym (by dało się je uogólnić),
  3. zasadę, zgodnie z którą nikt nie powinien być sędzią we własnej sprawie,

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]