Nysa Szalona
| Nysa Szalona | |
 Górny bieg Nysy Szalonej poza Pogórzem Bolkowskim |
|
| Lokalizacja | Europa Polska |
| Źródło | Domanów |
| Ujście | rzeka Kaczawa 1 km od Dunina |
| Długość | ok. 60 km |
| Powierzchnia zlewni | ok. 400 km² |
| Rzeki Polski | |
Nysa Szalona (niem. Wütende Neiße) – rzeka w województwie dolnośląskim, prawy dopływ Kaczawy o długości 51 km.
Nysa Szalona wypływa z pn.-zach. stoku Pustelnika (575 m n.p.m.) w Masywie Krąglaka w Górach Wałbrzyskich w okolicach Domanowa, lecz źródła licznych potoków np. Sadówki, które zasilają jej początkowy bieg są rozsiane na pograniczu Gór Kaczawskich i Pogórza Bolkowskiego.
W Bolkowie do potoku jakim jest jeszcze górna Nysa wpada 11 kilometrowa Rochowicka Woda, dopiero po połączeniu się obu potoków Nysa nabiera charakteru rzeki.
Przy ujściu w okolicach Dunina, płynąc u stóp wysokiej na około 18-23 m ponad lustrem rzeki, stromizny Płaskowyżu Janowickiego, rzeka ma około 10 m szerokości i 0,5 m głębokości.
Obfitość wody w rzece jest wynikiem wpadania do niej licznych potoków Sadówki, Nysy Małej, Paszówki, Jawornika, które mają swe źródła w bogatych lasach Pogórza Kaczawskiego.
Główne miasta, przez które przepływa, to Bolków i Jawor. W latach 1974–1978 na rzece utworzono zbiornik retencyjny Słup.
Historia [edytuj]
Rzeka odegrała dużą rolę w bitwie nad Kaczawą. Wysoki poziom wody utrudniał francuskim wojskom przedostanie się na wschodni brzeg Nysy. Wartki nurt porywał wozy z zaopatrzeniem, żołnierzy, konie a nawet całe armaty. Po bitwie wycofując się Francuzi stłoczeni na jedynym w okolicy moście nad Nysą w Krajowie zostali zmasakrowani przez śląską konnicę wroga. Żołnierze którym nie udało się przejść na drugi brzeg, uciekali przed kawalerią do rzeki próbując ją przepłynąć, Nysa jednak wtedy była bardzo wartka i głęboka więc większość ludzi utonęła w niej.
W 1997 roku Nysa Szalona w czasie powodzi tysiąclecia zalała niektóre tereny położone wzdłuż jej biegu.
Położenie źródeł [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 6 Góry Kaczawskie, red. Marek Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2000, ISBN 83-85773-27-4
- Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-x.
