Ołtarz z kościoła św. Piotra w Hamburgu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ołtarz z kościoła św. Piotra w Hamburgu
Ołtarz z kościoła św. Piotra w Hamburgu
Autor Mistrz Bertram
Rok wykonania 1379-1393
Technika wykonania tempera na desce
Rozmiar 266 x 726 cm
Muzeum Kunsthalle w Hamburgu

Ołtarz z kościoła św. Piotra w Hamburgu – XIV-wieczny ołtarz z malowidłami Mistrza Bertrama, znajdujący się do 1900 r. w kościele św. Piotra w Hamburgu. Obecnie prezentowany jest w Kunsthalle.

Przykład gotyckiego malarstwa tablicowego należący do wczesnej fazy stylu pięknego.

Dzieje[edytuj | edytuj kod]

Anno 1383 wort de tafel des hogen altares tho S. Peter tho Hamborch gemaket, hetede mester Bertram zvan Mynden – tak brzmi passus z kroniki miejskiej Hamburga, którego treść ujawnia nam zarówno imię jak i pochodzenie artysty oraz funkcję i miejsce wykonania dzieła – kościół św. Piotra – główna parafia miasta Hamburga.

Dzieło zostało wykonane w latach 1379-1393 dla hamburskiej fary, jako ołtarz główny. W roku 1793 ołtarz został przeniesiony do miejscowości Grabow w powiecie Ludwigslust-Parchim w zachodniej Meklemburgii (stąd często w literaturze występuje również nazwa Grabower Altar (Ołtarz z Grabowa)). Tym samym nie podzielił losu pierwotnego miejsca, hamburska fara w 1842 uległa pożarowi, po którym kościół odbudowano. Odkryty i doceniony w 1900 przez malarza, dyrektora hamburskiego Kunstalle, Alfreda Lichtwarka trzy lata później został przeniesiony do zbiorów tego muzeum, gdzie znajduje się do dnia dzisiejszego.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Jest to retabulum ołtarzowe w formie tryptyku. Jego wymiary to 266 × 726 cm. Tworzą go malowany rewers, którego skrzydła boczne są widoczne po zamknięciu ołtarza oraz rzeźbiony awers. Poszczególne obrazy są malowane techniką tempery na desce.

Ołtarz zamknięty[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz słynie przede wszystkim ze skrzydeł malowanych stanowiących niegdyś rewers ołtarza, który w całości można było oglądać po obejściu tryptyku. Składa się on z czterech dużych części, dwie stanowiące odwrocie korpusu środkowego, oraz ruchome skrzydła boczne. Każda z części zawiera po sześć prostokątnych kwater w dwóch rzędach. Ciąg narracji biegnie jednak niezależne od konstrukcji ołtarza – biegnie ona od lewej do prawej w każdym rzędzie.

Rząd górny: Stworzenie światła i ciemności, Stworzenie wody, Stworzenie planet i gwiazd, Stworzenie roślin, Stworzenie zwierząt, Stworzenie Adama, oraz Stworzenie Ewy, Poznanie Adama z Ewą, Grzech pierworodny, Potępienie grzeszników, Wygnanie z raju, Adam i Ewa w pracy;

Rząd dolny: Ofiara Kaina i Abla, Bratobójstwo Kaina, Budowa Arki Noego, Ofiara Izaaka, Izaak i Ezaw, Izaak i Jakub, oraz Zwiastowanie, Narodzenie, Pokłon Trzech Króli, Prezentacja Chrystusa w świątyni, Rzeź niewiniątek i Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu.

Meister Bertram von Minden 005.jpg
Meister Bertram von Minden 002.jpg
Meister Bertram von Minden 007.jpg
Meister Bertram von Minden 008.jpg

Ołtarz otwarty[edytuj | edytuj kod]

Otwarty ołtarz stanowi zespół drewnianych i pozłacanych rzeźb ściśle wpisanych w architektoniczną strukturę. Tworzą ją dwa rzędy prostokątnych kwater z pojedynczymi pełnoplastycznymi figurami świętych nakrytych ozdobnymi baldachimami (po 10 figur w części środkowej i 12 figur na skrzydłach bocznych), na osi korpusu ołtarza pomiędzy rzędami figur umieszczone było zajmujące całą wysokość kompozycji przedstawienie Grupy Ukrzyżowania – Ukrzyżowany Chrystus wraz z Marią i Janem Ewangelistą usytuowani są na wzgórzu, na jego stokach leży czaszka symbolizująca biblijną Golgotę. Każda z części miała koronkowe zwieńczenie, wzbogacone tondami z popiersiami proroków oraz Panien Mądrych i Panien Głupich.

Potępienie grzeszników – fragment ołtarza Mistrza Bertrama

Predella zawiera rząd arkad pod którymi znajdują się kolejne rzeźby – pośrodku scena Zwiastowania, którą flankują figury pierwszych Doktorów Kościoła (po lewej) oraz główni święci zakonnicy (po prawej).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alfred Lichtwark: Meister Bertram, Hamburg, 1905
  • Alfred Stange: Deutsche Malerei der Gotik (t. III), Monachiumm, 1938
  • Katalog der Alten Meister der Hamburger Kunsthalle [Katalog wystawy stałej w Kunstalle w Hamburgu], Hamburg, 1956
  • Uwe Schneede (red.): Goldgrund und Himmelslicht. Die Kunst des Mittelalters in Hamburg. [Katalog zbiorów Kunsthalle w Hamburgu], Hamburg, 1999
  • Andrzej Dulewicz: Encyklopedia sztuki niemieckiej, Warszawa, 2002
  • Gotyk. Architektura, rzeźba, malarstwo, red. Rolf Toman, Kolonia, 1998

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]