Obcy (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obcy
L'Étranger
Autor Albert Camus
Miejsce wydania Francja
Język francuski
Data wydania 1942
Typ utworu powieść
Data wydania polskiego 1985
Pierwszy wydawca polski PIW
Przekład Maria Zenowicz

Obcy – mikropowieść autorstwa francuskiego pisarza i noblisty Alberta Camusa, przedstawiająca losy człowieka wyobcowanego w świecie zła i hipokryzji, wydana w 1942 roku.

Najsłynniejsza obok Dżumy powieść Camusa. Tematy poruszane w książce są często wymieniane jako przykłady egzystencjalizmu, choć Camus nie uważał siebie za przedstawiciela tego nurtu. Treść dzieła omawia różne kierunki filozoficzne, w tym przede wszystkim absurdyzm oraz ateizm, determinizm, nihilizm i stoicyzm.

W latach 1948–1989 książka była ocenzurowana w PRL [1].

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Głównym bohaterem jest Meursault, Francuz, który zabija Araba poznanego w Algierze. Powieść podzielona jest na część pierwszą i drugą: z punktu widzenia mężczyzny przed i po zabójstwie.

Mersault jest przeciętnym, algierskim urzędnikiem, którego bezbarwne życie pozbawione jest emocji. Nie wykazuje większych emocji nawet w obliczu śmierci matki w przytułku, także związek z kobietą traktuje bezosobowo. Przypadkowo ten niewyróżniający się bohater wplątany zostaje w świat zbrodni: na prośbę sąsiada uczestniczy w działaniach, których celem jest upokorzenie jego arabskiej kochanki, po czym na plaży uczestniczy w bójce z dwójką Arabów. Początkowo epizod wydaje się nie mieć znaczenia, jednak gdy Mersault powraca uzbrojony na miejsce bójki, spotyka Araba z nożem, i bez większego namysłu strzela do niego pozbawiając go życia. W czasie śledztwa bez najmniejszych oznak skruchy wyznaje beznamiętnie prawdę, nie próbując nawet odnaleźć usprawiedliwienia dla zbrodni, którą popełnił. Zostaje oskarżony o morderstwo z premedytacją i skazany na śmierć – także ten wyrok przyjmuje bez emocji, zupełnie jakby go nie dotyczył, odrzucając propozycję przyjęcia religijnej pociechy. Wyzbyty najmniejszej nadziei, oczekuje wykonania wyroku przyjmując świat w jego obojętności i okrucieństwie.

Recenzja[edytuj | edytuj kod]

Bohater odrzucający świat uznawanych wartości przedstawiony w powieści Camusa był źródłem zarówno gwałtownych polemik, jak i sprzeciwu krytyki, dla której postawa bohatera była niezrozumiała. Czytelnicy utożsamiali często bohatera z ucieleśnieniem zła. Zamiarem jednak autora, jak sam dowodził, było pokazanie, że bohater „zgadza się umrzeć dla prawdy”, ukazując go w powieści poniekąd jako buntownika.

Obecnie Obcy uznawany jest za jedno z najbardziej niepokojących dzieł literackich stworzonych w XX wieku, które przedstawia bunt wobec absurdu świata.

Adaptacje filmowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Z teki cenzora. W: Joanna Cieślewska, Artur Wąsowski, Krzysztof Kurek: Wielka Kolekcja 1944-1989 Historia PRL. T. 2: 1946-1947. Warszawa ul. Altowa 28: New Media Concept sp. z o.o., 2009. ISBN 978-83-7558-508-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]