Okopisko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Okopisko – ludowe określenie cmentarza żydowskiego.

Pierwotnie było dość popularne w staropolskich, małomiasteczkowych społecznościach Galicji. Okopisko w pierwotnym znaczeniu określało miejsce, gdzie grzebano padłe z powodu różnych chorób zwierzęta.

Obecnie w sferze tradycji, przekazów ustnych, opracowaniach, publikacjach i projektach historycznych określenie może mieć różny wydźwięk:

  • Istnieją źródła wymieniające określenie "okopisko" jako pogardliwe[1]. Określenia w takim rozumieniu zostało użyte przez projekt "Kirkuty" zajmujący się historią żydowskich cmentarzy w Polsce[2].
  • Na obszarach Polski, szczególnie na Podkarpaciu i Zamojszczyźnie, określenie występuje w tradycji i piśmiennictwie w sposób neutralny i pozbawiony negatywnego nacechowania - oznacza stary cmentarz żydowski lub miejsce, które po nim pozostało (zostało użyte wielokrotnie w źródłach przez autorów opisów takich miejsc; np. w Sanoku (stary cmentarz[3][4][5][6], Pruchniku[7], Przemyślu[8], Piotrkowie Trybunalskim[9], Rymanowie-Zdroju[10], Tyrawie Wołoskiej[11]). Określenia używa także projekt "Wirtualny Sztetl" zajmujący się historią Żydów Polskich[12][13].

Inne znaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsce grzebania padłych zwierząt.
  • Okop obronny[14].
  • Staropruskie grodzisko obronne na południe od Myślic[15].
  • Pewna ilość ograbionego siana, z którego ma być postawiona kopa[16].

Przypisy

  1. "W przypadku cmentarzy żydowskich możemy spotkać się z kilkoma określeniami. W języku hebrajskim będą to: "bet chaim" (dom życia), "bet kwarot" (dom grobów) czy "bet olam" (dom życia wiecznego), w języku jidysz - "hajlike ort" (święte miejsce) oraz "gute ort" (dobre miejsce). W Polsce powszechnie przyjęte jest wywodzące się z języka niemieckiego słowo "kirkut". W różnych rejonach naszego kraju możemy usłyszeć też nazwy: "kierkut", "kierkow", "kerchoł", "mogiłki" czy też pogardliwe określenie "okopisko"." w: Andrzej Bielowski. Kilka słów o cmentarzach żydowskich i obyczajach związanych z pogrzebem [1]; "Sporadycznie na różnych obszarach pojawiają się ponadto znaczenia miejsce zakopywania padłych zwierząt oraz stary, opuszczony cmentarz. Dominuje rzeczywiście znaczenie cmentarz żydowski." w:Studia Judaica 2000. str. 32; "Żydzi nazywali cmentarz bet dam, czyli wieczny dom lub bet hachajim, zaś Polacy - kirkutem lub nieco pogardliwie okopiskiem, bo okopisko to miejsce grzebania zwierząt." w: Andrzej Potocki. Podkarpackie judaica. 1993 str. 11
  2. Kilka słów o cmentarzach żydowskich i obyczajach związanych z pogrzebem
  3. Edward Zając, 100 lat Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka 1904-2004, Sanok 2004, s. 14.
  4. Zabytki Sanok
  5. Sanok, Żydzi i kłódki | Małopolska24
  6. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 216.
  7. Cmentarz żydowski w Pruchniku Jewish cemetery in Pruchnik
  8. Cmentarz Główny w Przemyślu
  9. Piotrków Trybunalski - inwestycje, turystyka, historia - oficjalna strona UM
  10. Rymanów Zdrój » Historia
  11. Zielone Karpaty
  12. http://www.sztetl.org.pl/template/gfx/prezentacje/cmentarze_pelna.pdf
  13. Cmentarz (ul. Mickiewicza) - Cmentarze - Zabytki - Lutomiersk - Wirtualny Sztetl
  14. "Przy takim urządzeniu wszystko odbywało się w największym porządku, a napad stał się niemożliwym, albowiem napadający musieliby zdobyć pierwej jedno lub drugie okopisko, zanim mogliby się rzucić na przebywających rzekę." H.Sienkiewicz "Przez Stepy".
  15. "Morąg z dziejów miasta i powiatu". Wydawnictwo Pojezierze, Olsztyn 1973
  16. Dialektologia Polska