Operator wirtualny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Operator wirtualny (formalnie: operator wirtualnej sieci ruchomej, MVNO z ang. Mobile Virtual Network Operator) – podmiot gospodarczy oferujący swoim klientom usługi związane z telefonią komórkową na bazie infrastruktury telekomunikacyjnej należącej do innego operatora telekomunikacyjnego, zwanego w tym kontekście operatorem infrastrukturalnym lub (ang.) Mobile Network Operator, MNO. W Polsce rynek operatorów wirtualnych rozwija się wolno, według danych Urzędu Komunikacji Elektronicznej w marcu 2014 r. ich udział w liczbie kart SIM wynosił ok. 0,8%[1]. Na świecie największym operatorem wirtualnym jest Virgin Mobile, który oferuje swoje usługi w dziewięciu krajach położonych na pięciu kontynentach.

Kwestie prawne i finansowe[edytuj | edytuj kod]

Działalność operatorów wirtualnych w poszczególnych krajach regulują przepisy dotyczące lokalnych rynków telekomunikacyjnych. W Polsce, MVNO muszą działać zgodnie z ustawą Prawo telekomunikacyjne. Aby rozpocząć działalność jako MVNO należy złożyć w okręgowym oddziale UKE wniosek o wpis do ‘’rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych’’ zgodnie z przepisami artykułu 10 wyżej wymienionej ustawy. W ciągu tygodnia powinno się otrzymać zaświadczenie o wpisie do rejestru. Nie potrzeba dodatkowych zezwoleń ani koncesji, każdy przedsiębiorca telekomunikacyjny może rozpocząć działalność jako MVNO, po zawarciu odpowiedniej umowy z operatorem komórkowym, który zgodzi się udostępnić do tego celu swoją infrastrukturę teleinformatyczną[2].

Urząd Komunikacji Elektronicznej rozpoczął w 2007 roku konsultacje z zainteresowanymi uczestnikami rynku telekomunikacyjnego na temat kształtowania reguł dotyczących rozliczeń pomiędzy operatorami wirtualnymi i infrastrukturalnymi[3]. Zarządy Polkomtelu, PTK Centertel oraz Polskiej Telefonii Cyfrowej przedstawiły podobne stanowiska[4]. Wskazywały pełną swobodę umów pomiędzy MVNO, a MNO jako najlepsze rozwiązanie. Argumentowały, że trudno byłoby tworzyć jakiekolwiek jednolite ramy warunków wzajemnych rozliczeń z operatorami wirtualnymi, ponieważ nie sposób objąć nimi wszystkich możliwych strategii i sytuacji w jakich chciałyby prowadzić działalność MVNO. Przekonywały, że taka próba ograniczałaby innowacyjność rozwiązań i strategii poszczególnych MVNO oraz rozwój konkurencyjności na rynku wirtualnych operatorów.

Obecnie nie ma żadnych reguł narzuconych przez UKE w związku z rozliczeniami pomiędzy operatorami infrastrukturalnymi i wirtualnymi. Każda umowa jest wynikiem negocjacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami i nie musi opierać się na wytycznych regulatora rynku telekomunikacyjnego.

Modele biznesowe związane z działalnością MVNO[edytuj | edytuj kod]

Podstawową zasadą związaną z działalnością operatora wirtualnego jest oferowanie swoim klientom usług na bazie wykupionych hurtowo usług hostingowych oferowanych przez operatorów infrastrukturalnych. Poszczególne MVNO różnią się jednak przyjętą strategią związaną z wybranym przez siebie modelem biznesowym. Poniżej podano kilka przykładów:

  • Niektóre podmioty gospodarcze wchodzą na rynek z nową marką, nie kojarzoną z żadną inną działalnością. Często próbują zagospodarować jakąś niszę na rynku, szukają klientów wśród pewnej grupy społecznej, do której kierują akcję marketingową. Przykładem może być operator Mobilking, który swoje usługi określał jako „ofertę dla prawdziwych facetów” (wspierając się dodatkowo reklamami, uznawanymi przez niektóre środowiska za „seksistowskie”, operujące stereotypami na temat kobiet i mężczyzn). Jako usługi dodatkowe oferował tapety i MMSy o zabarwieniu erotycznym.
  • Wiele firm posiada dobrze znaną na rynku markę zbudowaną dzięki działalności niezwiązanej z telekomunikacją. Mogą one jako wirtualny operator skierować swoją ofertę do dotychczasowych, stałych klientów oraz wykorzystać globalny zasięg swojej marki do pozyskania nowych. Zyski związane z MVNO nie są tutaj jedynym celem, chodzi także o wpływ na podstawowy obszar działalności, w którym generowana jest większość przychodów: powiększenie oferty, przywiązanie klientów itp. Na przykład płacąc kartą kredytową wydaną przez mBank można otrzymać darmowe minuty jako klient operatora mBank Mobile, a robiąc zakupy w sieci Carrefour można było otrzymać darmowe minuty będąc klientem sieci Carrefour Mova.
  • Są firmy, dla których działalność jako MVNO jest naturalnym rozszerzeniem ich dotychczasowej oferty. Można zaliczyć do nich operatorów stacjonarnych, innym przykładem jest Polsat, który oferuje usługi telefonii komórkowej jako Cyfrowy Polsat, operator sieci "Rodzinna Telefonia Komórkowa". Obecnie są to usługi związane z przesyłaniem głosu i danych, w przyszłości telefonia może stać się dla niego kolejnym kanałem dystrybucji treści multimedialnych.

Aspekty techniczne[edytuj | edytuj kod]

Operatorzy wirtualni w zależności od przyjętego modelu działalności mogą korzystać w 100% z infrastruktury innego operatora lub posiadać niektóre elementy związane z komutacją i obsługą połączeń. Głównym czynnikiem charakteryzującym MVNO w kontekście używanej infrastruktury jest brak własnej sieci dostępowej i przyznanych częstotliwości. Urząd Komunikacji Elektronicznej zaproponował trzy profile działalności wirtualnych operatorów w kontekście posiadanej przez nich infrastruktury teleinformatycznej:

  • Dostawca Usług (ang. Service Provider) – nie posiada własnej infrastruktury sieciowej, zakresu numeracyjnego oraz kart SIM. Może posiadać własny system billingowy.
  • Zaawansowany Dostawca Usług (ang. Enhanced Service Provider) – posiada własny system billingowy oraz platformę usług dodanych. Ma możliwość zarządzania dostępem do poszczególnych usług dla swoich abonentów (baza HLR). Posiada własny zakres numeracyjny, indywidualny kod sieci (National Destination Code, NDC), dysponuje własnymi kartami SIM.
  • Pełen MVNO (ang. Full MVNO) – posiada całą infrastrukturę telekomunikacyjną oprócz sieci radiowej.

W Polsce model pełnego MVNO będzie realizował Polsat, operator Rodzinnej Telefonii Komórkowej. Podpisana z firmą Nokia Siemens Networks umowa zakłada wdrożenie kompletnej sieci szkieletowej oraz platformy usług dodanych.

Wirtualni operatorzy na rynku polskim[edytuj | edytuj kod]

Na początku 2011 roku 312 podmiotów gospodarczych posiadało pozwolenie na świadczenie usług telekomunikacyjnych jako MVNO[5]. Działalność prowadzi zaledwie kilkunastu.

Szacuje się, że na koniec I kwartału 2014 roku pod markami operatorów sieci wirtualnych działało mniej niż 459 tys. kart SIM (ok. 0,8% rynku), w tym w sieci[6]:

  • Centertelu (Orange) - 59 tys. kart SIM (MNI Mobile, Inea, Aster/UPC),
  • Polkomtelu - poniżej 200 tys. kart SIM (Diallo, mBank mobile, FM Group Mobile, Klucz Mobile, Lyca Mobile),
  • P4 - około 200 tys. kart (Netia, Multimedia, Vectra, Virgin Mobile, Mobile Vikings).

Poniżej znajduje się lista operatorów wirtualnych (MVNO) oferujących usługi na terenie Polski oraz powiązanych z nimi operatorów infrastrukturalnych (MNO).

Istniejący[edytuj | edytuj kod]

MVNO Marka MNO Data uruchomienia
Aspiro S.A. (Grupa mBank S.A.) mBank mobile Polkomtel 13 grudnia 2006
MNI Telecom Simfonia Orange Polska 19 grudnia 2007
Cyfrowy Polsat Cyfrowy Polsat T-Mobile Polska, Orange Polska, Polkomtel,
Sferia, Aero2, Mobyland
30 czerwca 2008
Netia Netia P4 24 września 2008
FM GROUP Mobile FM GROUP Mobile Polkomtel 5 października 2009
INEA Inea Orange Polska 18 stycznia 2010
Telefonia Dialog (Grupa Netia) Diallo Polkomtel 1 lutego 2010
Lycamobile Lycamobile Polkomtel 1 listopada 2011
Polskie Sieci Cyfrowe Sp. z o.o. w naszej Rodzinie Polkomtel 3 grudnia 2011
Virgin Mobile Polska Sp. z o.o. Virgin Mobile P4, T-Mobile Polska 16 sierpnia 2012
Sat Film Sp. z o.o. i Wspólnicy Sp. k. Sat Film Polkomtel 21 września 2012
Ahmes Sp. z o.o. Tele25[7] P4 28 grudnia 2012
Klucz Telekomunikacja Sp. z o.o. Klucz Mobile Polkomtel 17 kwietnia 2013
Telestrada S.A. White Mobile[8] Polkomtel 2 maja 2013
Truphone Poland Truphone[9] P4, T-Mobile Polska 26 września 2013
Lebara Poland Limited Lebara Mobile Polkomtel 1 grudnia 2013
VikingCo Poland Mobile Vikings[10] P4, T-Mobile Polska 4 grudnia 2013
Multimedia Polska multiMOBILE[11] Polkomtel 7 stycznia 2014
Sferia Sferia[12] Polkomtel 1 kwietnia 2014

Zlikwidowani[edytuj | edytuj kod]

MVNO MNO Data uruchomienia Data likwidacji
WPmobi Orange Polska 29 sierpnia 2007 31 maja 2009
MyAvon Orange Polska 29 sierpnia 2007 31 maja 2010
Hyperfonia Orange Polska 29 lipca 2010 31 marca 2011[13][14]
GaduAIR Polkomtel 18 maja 2009 31 października 2011
ASTER Sp. z o.o Orange Polska 24 czerwca 2008 5 marca 2012
Mobilking Polska Telefonia Cyfrowa 25 lutego 2008 16 maja 2012
Carrefour Mova Polkomtel 9 kwietnia 2008 30 września 2012
FreeM Polkomtel 21 listopada 2010 30 września 2012
DobryTel Polkomtel oraz Teleena (w Holandii i Wielkiej Brytanii) grudzień 2012 27 maja 2014

Usługi MNO pod obcymi lub alternatywnymi markami (często mylone z MVNO)[edytuj | edytuj kod]

W tym przypadku przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, z którym zawiera się umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, jest bezpośrednio właściwy MNO, a nie strona trzecia (MVNO).

Usługa (marka) MNO Data uruchomienia
Heyah T-Mobile Polska 26 lutego 2004
tuBiedronka T-Mobile Polska 19 stycznia 2009
Red Bull Mobile P4 2 września 2011
MTV Mobile T-Mobile Polska 29 marca 2012
nju mobile Orange Polska 25 kwietnia 2013

Przypisy

  1. Gaj: chętnie pomożemy MVNO (pol.). Telepolis.pl, 2014-03-12. [dostęp 2014-05-27].
  2. Jak zostać operatorem MVNO, informacja na stronach UKE.
  3. Konsultacje zasad rozliczeń MVNO-MNO, dokument opublikowany na stronach UKE.
  4. Wyniki konsultacji zasad rozliczeń MVNO-MNO, informacja na stronach UKE.
  5. Lista MVNO opublikowana przez UKE, stan na 2011.02.02
  6. Pełny obraz polskiego rynku kart SIM po 1Q2014 (pol.). Telepolis.pl, 2014-03-12. [dostęp 2014-05-26].
  7. Tele25: nowy operator MVNO, już od 6 gr/ min w kraju i za granicę, Telix.pl, 28 grudnia 2012
  8. Ruszyła sieć White Mobile od Telestrady, Telepolis.pl, 2 maja 2013
  9. Truphone Romana Abramowicza od dzisiaj w Polsce
  10. Nowym operatorem MVNO będzie Mobile Vikings, Telepolis.pl, 1 grudnia 2013
  11. Usługa Telefonii Komórkowej multiMOBILE Multimedia Polska S.A., Multimedia Polska S.A., 7 stycznia 2014
  12. Start Sferii mobilnej na terenie całego kraju, Telix.pl, 1 kwietnia 2014
  13. Raport Roczny 2011 (pol.). Hyperion S.A., 2012-04-30. [dostęp 2014-05-27]. s. 46, 50.
  14. Zgodnie z informacją zamieszczoną w Raporcie rocznym spółki Hyperion z 2011 r., w kwietniu 2011 r. działalność telekomunikacyjna Spółki została zaniechana i przeniesiona do powiązanej spółki MNI Telecom S.A., 1 kwietnia 2011 dokonano również sprzedaży aktywów służących do prowadzenia tej działalności.