Ormuz (cieśnina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cieśnina Ormuz – zdjęcie satelitarne
Cieśnina Ormuz - mapa polityczna
Cieśnina Ormuz - lokalizacja w regionie

Ormuz (pers. تنگه هرمز - Tang-ye Hormoz, arab. مضيق هرمز - Madik Hurmuz) – cieśnina Morza Arabskiego, pomiędzy Zatoką Perską od zachodu, a Zatoką Omańską od wschodu. Północne wybrzeże należy do Iranu, południowe zaś do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Muhafazatu Masandam, enklawy Omanu.

Cieśnina w najwęższym miejscu ma 54 km (29 Mm) szerokości[1]. Głębokość maksymalna sięga 220 m, minimalna w torze wodnym - 10 m. Jest to jedyny szlak morski pozwalający na transport ropy naftowej z Zatoki Perskiej. Przepływa tędy średnio 15 tankowców dziennie, przewożąc 16,5-17 milionów baryłek ropy, co stanowi 40% transportu drogą morską i 20% całego przewozu ropy na świecie[2]. Z tego względu cieśnina ma ogromne znaczenie strategiczne.

W cieśninie znajdują się liczne wyspy, z których największe to Gheszm i Ormuz, należące do Iranu. Występują też rafy koralowe. Pod dnem znajdują się złoża gazu ziemnego.

Nawigacja[edytuj | edytuj kod]

Ruch w Cieśninie Ormuz opiera się na standardowych przepisach ujętych w Konwencji Prawa Morza ONZ. Wyznaczony tor wodny ma 6 Mm (ok. 10 km) szerokości i jest podzielony na trzy pasy po 2 Mm. Dwa skrajne przeznaczone są do nawigacji w przeciwne strony, zaś środkowy służy separacji ruchu. Statki pokonujące cieśninę poruszają się po morzu terytorialnym Iranu i Omanu na podstawie prawa przejścia tranzytowego. W świetle prawa międzynarodowego przejście tranzytowe nie może być zawieszone dla żeglugi państw neutralnych (handlowej i wojennej) nawet w przypadku wojny, w której uczestniczy państwo położone nad cieśniną[3].

Ważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Bitwa morska między Iranem a USA[edytuj | edytuj kod]

Iran podczas wojny z Irakiem usiłował zablokować ruch tankowców w cieśninie. 14 kwietnia 1988 amerykańska fregata rakietowa USS "Samuel B. Roberts" wpłynęła na irańską minę, co spowodowało ciężkie uszkodzenia i niemalże zatonięcie okrętu. W odpowiedzi amerykańska marynarka zaatakowała irańskie jednostki wojskowe i instalacje w pobliżu (operacja Praying Mantis), zatapiając korwetę IS Sahand i kilka mniejszych jednostek oraz ciężko uszkadzając dwie platformy wiertnicze[4][5].

Katastrofa lotu Iran Air 655[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Katastrofa lotu Iran Air 655.

3 lipca 1988 amerykański okręt USS "Vincennes" zestrzelił irański samolot pasażerski z 290 osobami na pokładzie. Wszyscy zginęli.

Kolizja USS Newport News i tankowca Mogamigawa[edytuj | edytuj kod]

8 stycznia 2007 amerykański okręt podwodny typu Los Angeles USS "Newport News" (SSN-750) został wyciągnięty z zanurzenia przez zawirowania wywołane przez przepływający nad nim japoński tankowiec "Mogamigawa", po czym doszło do zderzenia jednostek. Uszkodzenia po obu stronach okazały się niewielkie[6].

Konflikt Iran-USA[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lat 2007 i 2008 amerykańska marynarka kilkukrotnie donosiła o "prześladowaniu" i "prowokowaniu" ich jednostek przez irańskie łodzie patrolowe[7].

29 czerwca 2008 Ali Mohammed Dżafari, przywódca irańskich Strazników Rewolucji, oświadczył że w razie agresji amerykańskiej lub izraelskiej, Iran użyje wszelkich środków walki, w tym także blokady cieśniny Ormuz by gwałtownym wzrostem cen ropy osłabić przeciwników. Odpowiedzią USA było zapewnienie wiceadmirała Kevina Cosgriffa, że amerykańska marynarka nie pozwoli by "40% światowej ropy stało się zakładnikiem jednego państwa"[8]. W styczniu 2012 brytyjski niszczyciel przeciwlotniczy HMS Daring, najnowocześniejszy i jeden z najpotężniejszych okrętów brytyjskiej marynarki, wyruszył z portu macierzystego w Portsmouth na swoją pierwszą poważną misję. Jego obecność w rejonie Zatoki Perskiej ma ostudzić wojownicze zapędy Iranu[9].

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Strait of Hormuz (ang.). The Encyclopedia of Earth.
  2. World Oil Transport Chokepoints: Strait of Hormuz (ang.). Energy Information Administration, USA. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-29)].
  3. D.R. Bugajski, Prawa żeglugowe okrętu w świetle prawa międzynarodowego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2009, s. 221-224.
  4. Operation Praying Mantis Blows a Hole in Iranian Navy (ang.). Navy League of the United States.
  5. No higher honor: Photos: Operation Praying Mantis (ang.).
  6. Navy says speed of tanker sucked submarine up to surface (ang.).
  7. A game of chicken in the Persian Gulf (ang.).
  8. U.S. Navy Commander Warns Iran: Don't Try Closing Gulf Oil Passageway (ang.). FOX News.
  9. Potężny okręt wojenny płynie w kierunku Iranu. [dostęp 2012-01-12].

Na mapach: 26°34′N 56°15′E/26,566667 56,250000