Ota Pavel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ota Popper
Imiona i nazwisko Ota Pavel
Data i miejsce urodzenia 2 lipca 1930, Praga
Data i miejsce śmierci 31 marca 1973, Praga
Język czeski
Ważne dzieła Śmierć pięknych saren
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Ota Pavel w Wikicytatach

Ota Pavel, właściwie Otto Popper (ur. 2 lipca 1930 w Pradze, zm. 31 marca 1973 w Pradze) – czeski pisarz, dziennikarz i reporter sportowy.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako trzeci, najmłodszy syn żydowskiego komiwojażera Lea Poppera. Wczesne dzieciństwo spędził w Pradze, potem jego rodzina przeprowadziła się do rodziców ojca do Buštěhradu (w miasteczku tym obecnie znajduje się jego muzeum).

W czasie II wojny światowej jego ojciec oraz bracia, Jiří i Hugo, zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego, on zaś z matką Herminą, która była Czeszką, pozostał w Buštěhradzie. W wieku trzynastu lat pracował jako górnik w kopalni w Kladnie. Po skończonej wojnie szczęśliwie wrócili żywi jego ojciec i bracia, on zaś skończył szkołę handlową i językową (egzamin maturalny złożył w 1960 w szkole średniej dla pracujących).

Krótko trenował hokejową młodzież w praskim klubie Sparta. Od 1949 roku zatrudniony został jako komentator sportowy w Czechosłowackim Radiu (pracę tę załatwił mu przyjaciel brata z obozu Auschwitz-Birkenau, Arnošt Lustig), pracował również jako reporter sportowy w czasopismach Stadion i Československý voják. Od 1964 roku jego reportaże-opowiadania o tematyce sportowej, w których podkreślał wartości psychologiczne i moralne rywalizacji sportowej[1], zaczęły ukazywać się także w formie książkowej.

W lutym 1964 roku, na zimowych igrzyskach olimpijskich w Innsbrucku zapadł na ciężką chorobę psychiczną (zdiagnozowaną jako cyklofrenia, psychoza maniakalno-depresyjna z elementami schizofrenii[2]). W roku 1966 przyznano mu rentę inwalidzką.

Walcząc z chorobą szukał oparcia przede wszystkim na łonie przyrody, przy łowieniu ryb. Nie przestał pisać – w tym czasie powstały jego najsłynniejsze dzieła, wspomnienia z dzieciństwa i młodości. W tej autobiograficznej prozie można odnaleźć świadomy zapis konkretu egzystencjalnego, dotknięcia elementarnych problemów istnienia, czyli koegzystencji śmierci i życia, a także akceptacji przez człowieka porządku natury[3].

Z choroby nigdy się nie podniósł, w 1973 zmarł na zawał serca. Pochowany jest, razem z rodzicami, na części żydowskiej Cmentarza Olszańskiego w Pradze.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

reportaże i opowiadania o tematyce sportowej[edytuj | edytuj kod]

  • Dukla mezi mrakodrapy (1964)
  • Plná bedna šampaňského (1967)
  • Cena vítězství (1968) – wybór z dwóch pierwszych książek
  • Pohár od Pánaboha (1971)
  • Syn celerového krále (1972)
  • Pohádka o Raškovi (1974), wyd. pol.: Bajka o Raszku (2009)

proza autobiograficzna[edytuj | edytuj kod]

  • Smrt krásných srnců (1971)
  • Jak jsem potkal ryby (1974)

W Polsce obie książki wydawane są łącznie pod tytułem Śmierć pięknych saren (1976, 1978, 1988, 1998, 2011)

pośmiertnie wydane wybory[edytuj | edytuj kod]

  • Fialový poustevník (1977)
  • Sedm deka zlata (1980)
  • Veliký vodní tulák (1980)
  • Zlatí úhoři (1985, 1991 – wydanie rozszerzone)
  • Výstup na Eiger (1989)
  • Mám rád tu řeku (1989)
  • Jak šel táta Afrikou: Povídky (1994), wyd. pol.: Jak tata przemierzał Afrykę (2004)
  • Omyl a jiné povídky (1995)
  • Olympijské hry a jiné povídky (1996)

Adaptacje filmowe[edytuj | edytuj kod]

Na motywach prozy Oty Pavla w Czechosłowacji powstały filmy:

  • Zlatí úhoři (Złote węgorze), 1979, 84 min , scen. i reż. Karel Kachyňa
  • Smrt krásných srnců (Śmierć pięknych saren), 1986, 91 min , scen. i reż. Karel Kachyňa

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1981 na I Przeglądzie Piosenki Prawdziwej Andrzej Garczarek zaśpiewał piosenkę Przyjaciół nikt nie będzie mi wybierał która zawiera słowa:

jakim wy prawem o wolności

głosicie bracia w „Rudým Právie”

wszak to od waszej nie ostatni

zwariował pisarz Ota Pavel…!


Przypisy

  1. Zofia Tarajło-Lipowska Historia literatury czeskiej. Zarys, Wrocław 2010, s. 369
  2. Aleksander Kaczorowski Praski elementarz, Wołowiec 2001, s. 52
  3. Katarzyna Szkuta The Sublime is now. O kategorii wzniosłości w prozie Oty Pavla, w: Z polsko-czeskich zbliżeń literackich w XX wieku. Studia red. Grzegorz Bąbiak, Joanna Królak, Warszawa 2008, s. 77

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]