Czesi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czesi
Czh-3.jpg
Jan Ámos KomenskýJan HusFrantišek PalackýJan Evangelista PurkyněKarol IVAlfons MuchaWratysław IIBedřich Smetana
Liczebność ogółem
około 12 mln
Regiony zamieszkania
 Czechy:
6 732 104[1] - 9 246 784[2]
 Stany Zjednoczone:
1 462 413[3]
 Kanada:
98 090[4]
 Niemcy:
20 000-50 000
 Słowacja:
46 000
 Argentyna:
38 000
 Australia:
21 000
 Austria:
20 000
 Szwajcaria:
20 000
Języki
czeski
Główne religie
ateiści/agnostycy 34,5%, katolicy 10,3%, bracia czescy 0,5%, husyci 0,4%, prawosławni 0,3%, inni wierzący 2,7%, wierzący bez przynależności 6,7%, brak deklaracji 44,6%[5].
Pokrewne grupy etniczne
Słowianie zachodni(Słowacy, Polacy, Serbołużyczanie, Kaszubi)
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Czechach

Czesi (czes. Češi) – naród zachodniosłowiański zamieszkujący głównie obszar Czech i będący jej głównym składnikiem ludnościowym; mniejsze zbiorowości występują także w USA, Kanadzie, Niemczech, Słowacji, Argentynie, Australii, Austrii, Szwajcarii i in. Przynależność do narodu czeskiego deklaruje ok. 12 mln osób.

Czesi posługują się językiem czeskim oraz alfabetem łacińskim (odmiana czeska). M.in. 34,5% Czechów stanowią ateiści bądź agnostycy, a 10,3% katolicy, niezdeklarowani 44,7%.

Grupy etnograficzne[edytuj | edytuj kod]

Kobieta hanacka w stroju ludowym
Wałach spod Vsetína na rycinie z 1787 r.

W ramach narodu czeskiego wyróżnia się kilka grup etnograficznych – Chodowie, Pilzniacy, Błociacy, Dulebowie, Góracy, Hanacy, Słowacy Morawscy, Podłężacy, Wałasi i Lachowie[6] (czes. Laši, zamieszkujący Lašsko) – które w przeszłości różniły się zwyczajami i dialektem. Różnice te po II wojnie światowej zaczęła się zacierać, dotąd jednak wiele z nich da się zauważyć.

Etnogeneza[edytuj | edytuj kod]

Etnogeneza Czechów rozpoczęła się w X wieku, kiedy doszło do zjednoczenia zachodniosłowiańskich plemion zamieszkujących od V-VI w. obszar Czech właściwych – Czechów, Deczan, Dulebów, Cheban, Lemuzów, Litomierzycy, Łuczan, Pszowian, Siedliczan i Zliczan – pod władzą czeskich Przemyślidów. Po przyłączeniu do tego państwa Moraw na pocz. XI wieku zaczął się formować średniowieczny czeski "naród" obejmujący zjednoczone plemiona czeskie, morawskie i śląskich Gołęszyców. W XIII w. rozpoczęła się niemiecka kolonizacja ziem czeskich, w wyniku której powstało niemieckojęzyczne zachodnie i północne pogranicze (Kraj Sudecki) oraz liczne niemieckie wyspy językowe.

Nowoczesny naród czeski zaczął się kształtować od połowy XIX wieku (Wiosna Ludów). Odrodzenie narodowe pozwoliło, aby w 1918 r. po trzystu latach od faktycznego końca czeskiej państwowości Czechy (Czechosłowacja) powróciły na mapę Europy. Po wysiedleniu Niemców, do którego doszło po II wojnie światowej, Czechy stały się państwem jednolitym etnicznie (Czesi stanowią 94% ludności).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Wyniku spisu z 2011 (wynik nie uwzględnia mieszanych deklaracji)
  2. CIA - The World Factbook - Czech Republic
  3. 2004 survey
  4. Ethnocultural Portrait of Canada - Select a geography
  5. Population by age, and religious beliefs. [dostęp 2013-07-21].
  6. Václav Hubinger, František Honzák, Jiří Polišenský: Národy celého světa (Malé encyklopedie). Praga: Mladá fronta, 1985, s. 69.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Patočka: Kim są Czesi?. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, 2010, s. 94. ISBN 978-83-89273-73-4.
  • Ludmila Fialová, Pavla Horská, Milan Kučera: Dějiny obyvatelstva českých zemí. Praga: Melantrich, 1969 (I. wydanie 1895).
  • Tomáš Garrigue Masaryk: Česká otázka. Praga: Mladá fronta, 1998. ISBN 80-204-0720-0.
  • Dušan Treštík: Češi a dějiny v postmoderním očistci. Praga: Wydawnictwo Lidové noviny, 2005. ISBN 80-7106-786-5.
  • Václav Hubinger, František Honzák, Jiří Polišenský: Národy celého světa (Malé encyklopedie). Praga: Mladá fronta, 1985.