Państwowa Inspekcja Sanitarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednego z rozwinięć skrótu PIS. Zobacz też: inne znaczenia tego skrótu.

Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS, zwyczajowa nazwa: sanepid) – wyspecjalizowana instytucja wykonująca zadania z zakresu zdrowia publicznego, poprzez sprawowanie kontroli i nadzoru nad warunkami higieny w różnych dziedzinach życia. Inspekcja gromadzi również m.in. dane epidemiologiczne dotyczące niektórych chorób oraz wydaje decyzje w zakresie chorób zawodowych.

Zadania PIS[edytuj | edytuj kod]

Państwowa Inspekcja Sanitarna, zgodnie z ustawą z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263, z późn. zm.) jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami:

  • higieny środowiska,
  • higieny pracy w zakładach pracy,
  • higieny radiacyjnej,
  • higieny procesów nauczania i wychowania,
  • higieny wypoczynku i rekreacji,
  • zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku,
  • higieniczno-sanitarnymi, jakie powinien spełniać personel medyczny, sprzęt oraz pomieszczenia, w których są udzielane świadczenia zdrowotne

- w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.

Państwowa Inspekcja Sanitarna podlega ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. Państwową Inspekcją Sanitarną kieruje Główny Inspektor Sanitarny jako centralny organ administracji rządowej, który wykonuje swoje zadania przy pomocy Głównego Inspktoratu Sanitarnego.

Historia PIS[edytuj | edytuj kod]

Zakończenie I wojny światowej przywróciło istnienie niepodległej Rzeczypospolitej oraz jej struktur organizacyjnych i administracyjnych. Wraz z ukonstytuowaniem się władz państwowych, rozpoczęto tworzenie struktur odpowiedzialnych za bezpieczeństwo zdrowotne i życie ludzi, ważnych z uwagi na szalejące w powojennej Europie epidemie i zarazy oraz katastrofalną sytuację sanitarną na terenie nowo powstałego państwa polskiego.

Już w styczniu 1919 r. zostaje powołane Ministerstwo Zdrowia Publicznego, do którego zadań należało między innymi zwalczanie chorób przewlekłych i zakaźnych. Instytucją, która w zamierzeniu swych twórców miała wspierać władze państwowe w realizacji celów sanitarno - epidemiologicznych był powstały w listopadzie 1918 r. Państwowy Centralny Zakład Epidemiologiczny (PCZE) jako zakład badawczy i laboratorium zajmujące się metodami zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych u ludzi. W 1923 roku PCZE zostało przekształcone w Państwowy Zakład Higieny (PZH), który w swej działalności łączy zadania sanitarne z działalnością badawczą. Instytucja ta, działa obecnie jako Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.

Okres II Rzeczypospolitej to nie tylko rozwój struktur centralnych, które w wyniku poprawy sytuacji epidemiologicznej kontynuowały swą działalność w kierunku progresu jakości zdrowia publicznego. Do roku 1939 powstało 13 filii terenowych PZH, wspierających działalność laboratoryjną i naukową centrali.

Wraz z zapobieżeniem bezpośredniego zagrożenia wybuchu epidemii rozszerzył się katalog obszarów i działań w zakresie zdrowia publicznego – do tradycyjnych zagadnień profilaktyki i diagnostyki kontroli chorób zakaźnych, produkcji szczepionek i surowic dołączyły również zagadnienia z zakresu higieny pracy, kontroli leków, higieny żywności i żywienia czy jakości wody do picia.

II wojna światowa to czas dramatycznego spadku poziomu bezpieczeństwa ludności w zakresie sanitarno – epidemiologicznym oraz degradacja i wyniszczanie istniejących już instytucji.

Działania wojenne doprowadziły do dramatycznych zniszczeń, które dotknęły całą populację Polski. Zakończenie wojny to również czas wyzwań dla bezpieczeństwa sanitarnego ludzi z uwagi na szalejące epidemie tyfusu, błonicy czy czerwonki, brak leków i szczepionek oraz tworzenie się dużych, sztucznych skupisk ludzi związanych z migracjami i wysiedleniami.

Powstałe w 1945 roku Ministerstwo Zdrowia opierało się na działalności doraźnej wykonywanej przez tak zwane Kolumny Sanitarne, które odpowiadały za akcje przeciwepidemiczne na poziomie regionalnym i lokalnym, prowadzące do ograniczania szerzenia się chorób zakaźnych i zwalczania ognisk już istniejących. Wraz z postępującą normalizacją sytuacji w kraju oraz odbudową, zmieniły się również struktury i charakter instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo sanitarne.

Swoista rewolucja nastąpiła w roku 1952, kiedy to ostatecznie na szczeblu wojewódzkim wykształciły się wojewódzkie stacje sanitarno – epidemiologiczne (wraz z powstającymi również stacjami powiatowymi). Ich zadaniem był nadzór bieżący i akcje sanitarno – porządkowe. W roku 1954 utworzono Państwową Inspekcję Sanitarną (PIS), strukturę, która posiadała również kompetencje w zakresie nadzoru zapobiegawczego.

Organami nowo powstałej instytucji zostali państwowi inspektorzy sanitarni na szczeblu: wojewódzkim i powiatowym oraz miejskim, dzielnicowym i portowym, podporządkowani głównemu inspektorowi sanitarnemu odpowiedzialnemu przed Ministerstwem Zdrowia i Opieki Społecznej za wykonywane zadania. Organy te, posiadały kompetencje i obowiązki na niespotykaną dotychczas skalę, będąc odpowiedzialne za bieżący i zapobiegawczy nadzór sanitarny, zapobieganie chorobom zakaźnym i popularyzowanie zasad higieny, wpływając przez to na wiele kluczowych dla funkcjonowania państwa i życia obywateli dziedzin.

Aby w pełni zrozumieć działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy przypomnieć, że nadzór sanitarny, to kontrolowanie stanu sanitarnego wszelkich wynikających z zapisów prawa podmiotów. Zapobiegawczy nadzór sanitarny to przede wszystkim opracowanie norm higieniczno – sanitarnych i wytycznych odnośnie wymagań sanitarnych dla wspomnianych podmiotów.

Organizacja PIS[edytuj | edytuj kod]

Terenowymi organami PIS są państwowi inspektorzy sanitarni, pod kierunkiem których działają stacje sanitarno-epidemiologiczne. Stacje posiadają status zakładu leczniczego. W każdym z województw działa wojewódzka stacja sanitarno-epidemiologiczna, której podlegają stacje powiatowe i graniczne. Każdą ze stacji kieruje odpowiednio:

  • państwowy wojewódzki inspektor sanitarny
  • państwowy powiatowy inspektor sanitarny
  • państwowy graniczny inspektor sanitarny

Główny Inspektorat Sanitarny[edytuj | edytuj kod]

Główny Inspektorat Sanitarny jest centralnym urzędem administracji rządowej. Główny Inspektorat Sanitarny działa od dnia 1 stycznia 2000 r. tzn. z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Sanitarnemu (Dz. U. z 1999 r. Nr 111, poz. 1315). Rozporządzenie powyższe zostało zastąpione aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Inspektoratowi Sanitarnemu[1].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]