Park krajobrazowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy obszaru chronionego. Zobacz też: ogród angielski.

Park krajobrazowy – wielkoobszarowa forma ochrony przyrody tworzona ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne, kulturowe oraz krajobrazowe w celu ich zachowania i popularyzacji w warunkach zrównoważonego rozwoju. Posiadają niższy status ochronny niż parki narodowe i należą do kategorii V Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody.

Polska[edytuj | edytuj kod]

W Polsce w 2012 roku znajdowały się 122 parki krajobrazowe o łącznej powierzchni 2,61 mln ha, co stanowi 8,3% powierzchni Polski. Najwięcej parków występuje w woj. lubelskim, a najmniej w woj. opolskim[1].

Information icon.svg Osobny artykuł: Parki krajobrazowe w Polsce.

Park krajobrazowy tworzony jest w drodze uchwały sejmiku województwa (do końca czerwca 2009 było to rozporządzenie wojewody) po uzgodnieniu z właściwą miejscową radą gminy.

W parku krajobrazowym prowadzi się działalność gospodarczą z ograniczeniami wynikającymi z troski o zachowanie środowiska przyrodniczego[2][3]. Parki służą rekreacji krajoznawczej, to znaczy turystyce niepobytowej, wypoczynkowi, a także edukacji.

Najwyższa Izba Kontroli w 2012 r. w swoim raporcie skrytykowała działalność parków w nowych warunkach prawnych, które w zasadzie zahamowały ich działalność i skierowała 9 wniosków de lege ferenda do Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki mających umożliwić skuteczną realizację założeń statutowych parków[4].

Świat[edytuj | edytuj kod]

Parki krajobrazowe są zaliczane do kategorii V IUCN - chronionego krajobrazu[5]. Są w niej zaklasyfikowane te wielkoobszarowe struktury ochronne, które nie koncentrują się na przyrodzie, ale na ich odmiennym charakterze ze względu na wartości przyrodnicze, ekologiczne, kulturowe, lub krajobrazowe. Według IUCN obszary zaklasyfikowane do tej kategorii powinny gwarantować właściwie zbalansowaną koegzystencję między ludźmi a przyrodą[6]. Prestiż tych obszarów jest jednak różny w zależności od kraju.

Analogiczne do polskich parków krajobrazowych formy ochrony przyrody istnieją w większości państw europejskich (np. we Francji, Włoszech, Niemczech, Hiszpanii, Belgii, Chorwacji, Rumunii, Austrii i in.)[7]. W Wielkiej Brytanii lokalne parki narodowe mają charakter parku krajobrazowego i tak są traktowane przez IUCN[8]. W Czechach i na Słowacji odpowiednikiem parków krajobrazowych są obszary chronionego krajobrazu[9].

Poza Europą nie ma jednoznacznego odpowiednika parków krajobrazowych. W Stanach Zjednoczonych do kategorii V należą Obszary Dziedzictwa Narodowego (National Heritage Areas) i liczne spośród parków stanowych[10]. W Chinach IUCN podobnie klasyfikuje wiele z lokalnych rezerwatów przyrody[10]. W Japonii wyróżnia się quasi-parki narodowe (国定公園 Kokutei Kōen), zarządzane przez prefektury, w odróżnieniu od parków narodowych zarządzanych centralnie i w większości zaliczane do kategorii V przez IUCN[10]. W Kanadzie status form ochrony przyrody zależy od prowincji i może mieć kategorię V[11], albo (jak np. w Québecu[12]) kategorię II odpowiadającą parkom narodowym. Na całym świecie w bazie danych IUCN znajduje się 28002 form ochrony mających kategorię chronionego krajobrazu[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło park krajobrazowy w Wikisłowniku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Froehlich-Schmitt: Polsko-niemiecki przewodnik ochrony przyrody. Bonn/Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2000. ISBN 83-86467-37-1.
  • Parki krajobrazowe w Polsce, Monografia pod redakcją Grzegorza Rąkowskiego, Autorzy: Grzegorz Rąkowski, Małgorzata Smogorzewska, Agata Janczewska, Jolanta Wójcik, Małgorzata Walczak, Zbyszko Pisarski, wyd. II, IOŚ, Warszawa 2004, omówienie.