Pietyzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Philipp Jacob Spener - teolog, jeden z twórców pietyzmu

Pietyzm (niem. Pietismus) – nurt religijny w luteranizmie z XVII i XVIII wieku kładący nacisk na rozbudzenie uczuć religijnych poprzez modlitwę, studiowanie Biblii oraz działalność charytatywną. Szczególnie rozwinął się w Wirtembergii i Prusach w XVII w.

Ideologia[edytuj | edytuj kod]

Pietyści kładli nacisk na rozbudzenie uczuć religijnych poprzez modlitwę, studiowanie Biblii. Ich zadaniem było krzewienie idei pierwotnego Kościoła, religii żywej, pobożności i edukacji warstw najuboższych.

Do tych wartości odwołał się Philipp Jakob Spener w swojej pracy Pobożne życzenia wydanej w 1675. Praca ta ma także ścisły związek z nauczaniem Marcina Lutra o powszechnym kapłaństwie wiernych. Spener założył nad Menem szkołę, w której modlitwę i czytanie Biblii odbywano wspólnie. Jego kontynuatorem był August Hermann Francke, który przygotował zespół szkół w Halle. Placówki te łączyły surową dyscyplinę i nowoczesny sposób nauczania. Oprócz nich powstały także bezpłatne szkoły dla ubogiej młodzieży i po raz pierwszy seminaria dla nauczycieli.

Pietyści znaleźli także swoich naśladowców w Szwecji, Danii, Norwegii i Szwajcarii, a ich teorie dotarły także za sprawą misjonarzy poza kontynent europejski. Pietyzm przyczynił się do rozkwitu misji protestanckich.

Pietyzm ułatwił powstanie metodystów oraz reaktywację kościoła czeskich braci pod nazwą bracia morawscy lub łac. Unitas fratrum.

Pietyzm a polityka[edytuj | edytuj kod]

Na dworze wielu władców krajów protestanckich pietyści posiadali znaczne wpływy. Chrystian VI Oldenburg, król duński pytał ich o radę. Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern również miał doradcę pietystę. Był nim Johann Christoph von Wöllner (1732-1800).

Pietyzm śląski[edytuj | edytuj kod]

Jeden z ważnych ośrodków pietyzmu powstał w 1709 w Cieszynie, gdzie do czołowych teologów należeli Jan Muthmann (autor pierwszej polskiej książki na Śląsku Cieszyńskim), Johann Adam Steinmetz, Jan Liberda i inni.