Plaża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Plaża w Świnoujściu
Plaża w sezonie letnim
Plaża na Wyspie Młyńskiej w centrum Bydgoszczy

Plaża – pas nadbrzeżny pokryty materiałem sypkim: piaskiem, żwirem bądź ich mieszaniną, leżący nad brzegiem zbiorników wodnych[1].

Plaże są wykorzystywane jedynie w celach rekreacyjno-wypoczynkowych, gdyż ze względu na nieurodzajność i niestabilność oraz możliwość zalania, inna działalność gospodarcza jest niemożliwa.

Plaże często są mylone z leżącymi za wałem burzowym wydmami, na które podczas sztormów woda ze zbiornika nie sięga.

Części składowe[edytuj | edytuj kod]

Plaża dzieli się na trzy części, patrząc kolejno od zbiornika[1]:

  • strefa zmywania − miejsce, gdzie w normalnych warunkach dochodzi do cyklicznego zalewania przez fale,
  • wał brzegowy − podłużny wał pomiędzy strefą zmywania a tarasem burzowym,
  • taras burzowy − zasadnicza część plaży zalewana podczas sztormów.

Powstawanie plaży[edytuj | edytuj kod]

Plaża powstaje na skutek akumulacji piasku i żwiru na nabrzeżu oraz rzadziej na skutek erozji klifów[2]. Plaże powstają również w sposób antropogeniczny poprzez nawiezienie piasku na nabrzeże; zabieg ten jest dość drogi i stosowany wyłącznie jeśli w okolicy brakuje plaż[3].

Wykorzystanie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Plaże są wykorzystywane jedynie w celach rekreacyjno-wypoczynkowych[3]. Wszelka inna działalność (rolnicza lub przemysłowa) na terenie plaży nie może być realizowana, ze względu na małą stabilność gruntu, całkowity brak żyzności gruntu oraz zalewanie podczas sztormów[1]. Swoistą namiastką działalności gospodarczej jest zbieranie bursztynu[4].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Mechaniczne sprzątanie plaży, które jednocześnie niszczy zasiedlającą je roślinność
Dzika plaża w Turcji porośnięta mikołajkiem nadmorskim

W krajach Unii Europejskiej przyroda plaż podlega ochronie na mocy Dyrektywy Siedliskowej, gdyż wytwarzają się na nich siedliska przyrodnicze wymagające ochrony w sieci Natura 2000kidzina na brzegu morza (typ siedliska nr 1210)[4] oraz inicjalne stadia nadmorskich wydm białych w górnej części plaży i jej pograniczu ze strefą wydm (typ siedliska nr 2110)[5]. Kidzina mimo braku gleby jest stosunkowo żyznym siedliskiem, zwłaszcza zasobnym w azot, ze względu na rozkładające się szczątki organizmów (drewno, glony, tzw. trawa morska) nanoszonych przez fale i wiatr[4]. Dla siedlisk tych charakterystyczna jest efemeryczność, na co składają się czynniki ludzkie (rozdeptywanie, grabienie lub bronowanie, zabiegi hydrotechniczne) i naturalne. Szczególnie duży wpływ na sezonową przebudowę siedliska mają zimowe sztormy[4][5]. Takie warunki pozwalają na wykształcenie się specyficznych zbiorowisk roślinnych tworzonych przez rośliny słonolubne, nierzadko azotolubne, o krótkim cyklu życiowym (np. łoboda nadbrzeżna) lub o systemie korzeni i pędów pozwalającym na odrastanie po przysypaniu przez piasek (np. honkenia piaskowa[6]).

Z punktu widzenia turystyki kidzina jest traktowana jak skupisko śmieci, przez co na użytkowanych rekreacyjnie plażach nie jest chroniona, lecz usuwana. Specjalnej ochronie podlega jedynie w rezerwatach[4]. Również różnego typu zabiegi techniczne mające na celu ochronę brzegów przed erozją morską (abrazją) i wiatrową, prowadząc do stabilizacji warunków, niszczą naturalne siedlisko[5].

Commons in image icon.svg
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o plaży
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło plaża w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Leszek Lindner (red.): Czwartorzęd. Warszawa: PAE, 1992, s. 183. ISBN 83-85636-01-3.
  2. Leszek Lindner (red.): Czwartorzęd. Warszawa: PAE, 1992, s. 186. ISBN 83-85636-01-3.
  3. 3,0 3,1 An artificial beach 300 meters from the real thing Gadling.com (ang.). Gadling.com. [dostęp 2010-07-05].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Jacek Herbich: 1210 – Kidzina na brzegu morskim. W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 1: Siedliska morskie i przybrzeżne, nadmorskie i śródlądowe solniska i wydmy. Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 65–68. ISBN 83-86564-43-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 Anna Namura-Ochalska: 2110 – Inicjalne stadia nadmorskich wydm białych. W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 1: Siedliska morskie i przybrzeżne, nadmorskie i śródlądowe solniska i wydmy. Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 120–127. ISBN 83-86564-43-1.
  6. Magdalena Ziarnek: Serwis botaniczny: Honkenia piaskowa (pol.). [dostęp 2010-07-24].