Portal:Norwegia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

 < Portale < Geografia < Europa < Norwegia

WIKIPORTAL NORWEGIA

Herb Norwegii
Flag of Norway.svg
Królestwo Norwegii

(bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Graniczy ze Szwecją, Finlandią i Rosją. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie. (Dwie ostatnie zgodnie z traktatem antarktycznym). Norwegia jest monarchią konstytucyjną. Według konstytucji, król ma bardzo szeroką władzę, m.in. wybiera Radę Państwa, w skład której wchodzi premier i co najmniej siedmiu członków, egzekwuje podatki, mianuje wszystkich urzędników cywilnych, kościelnych i wojskowych, jest naczelnym dowódcą sił lądowych i morskich, ma też prawo łaski. W rzeczywistości władza wykonawcza spoczywa jednak w rękach rządu, na czele którego stoi premier. Władza ustawodawcza jest w rękach Stortingu, składającego się z dwóch izb: Lagtingu (¼) i Odelstingu (¾). Wybierany jest na kadencję czteroletnią, zasiada w nim łącznie 165 deputowanych. Projekty ustaw wnoszone są do Odelstingu przez jego członków lub rząd za pośrednictwem członka Rady Państwa. Konstytucja Norwegii obowiązuje od 17 maja 1814 roku, z późniejszymi zmianami.

Więcej na temat Norwegii...

Artykuł na medal edytuj

Karabin Krag-Jørgensen

Krag-Jørgensen - karabin powtarzalny zaprojektowany przez norweskich konstruktorów Olego Hermana Johannesa Kraga i Erika Jørgensena w końcu XIX wieku. Broń ta została przyjęta na uzbrojenie armii Danii, Stanów Zjednoczonych i Norwegii.

Najbardziej wyróżniającą cechą karabinu Krag-Jørgensen był magazynek będący integralną częścią broni trwale połączoną z komorą zamkową i posiadający otwieraną pokrywę z prawej strony broni. Naboje były wkładane pod pokrywę magazynka i dosyłane do komory zamkowej przez popychającą je sprężynę.

Takie rozwiązanie posiadało zarówno wady i zalety. Najpoważniejszą wadą w porównaniu do magazynków pudełkowych była niemożność używania dostępnych systemów szybkiego ładowania np. łódek. Z drugiej strony, w przeciwieństwie do innych karabinów ładowanych "od góry", w rozwiązaniu Krag-Jørgensen, aby załadować broń nie było konieczne otwieranie zamka. Ponadto ze względu na małą złożoność i prostotę karabinu został on przyjęty na uzbrojenie wielu krajów.

Obecnie karabin Krag-Jørgensen jest cenioną bronią przez kolekcjonerów na całym świecie.

Kultura i sztuka edytuj

Jaga Jazzist (Hamburg, Kampnagel 2011-04-03).jpg

Jaga Jazzistnorweski zespół muzyczny, grający muzykę eksperymentalną z pogranicza jazzu, rocka i muzyki elektronicznej. Został założony w 1994 r. przez braci Larsa i Martina Horntvethów.


Zabytki edytuj

Stavkirke heddal 02.jpg

Kościół klepkowy w Heddal (Heddal stavkirke) – kościół klepkowy (słupowy), znajdujący się w norweskiej miejscowości Heddal, w gminie Notodden, w regionie Telemark.

Trójnawowa świątynia jest największym zachowanym kościołem klepkowym (słupowym) w Norwegii. Powstała w 1242 roku. Kościół nazywany jest "drewnianą katedrą". W skład tej niezwykłej konstrukcji wchodzą trzy wieże, 64 powierzchnie dachowe, portyk i apsyda. W wystroju wnętrza uwagę zwraca bogato rzeźbiony fotel biskupi, malowidło ołtarzowe i malowidła ścienne z końca XVII wieku. W latach 1849 - 1851 przeprowadzono gruntowną renowację kościoła.


Geografia Norwegii edytuj

Galdhøpiggen - top.JPG

Galdhøpiggen (2469 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Norwegii, Gór Skandynawskich i Półwyspu Skandynawskiego. Góra położona jest w pobliżu miejscowości Lom w Parku Narodowym Jotunheimen w łańcuchu górskim Jotunheimen.

Droga na szczyt, łatwa technicznie, rozpoczyna się nieopodal schroniska Spiterstulen i biegnie m.in. przez Keilhaus topp. Czas potrzebny na dotarcie na szczyt to około 4,5 godziny, na zejście około 2,5 godziny. Ze szczytu, przy dobrej widoczności, roztacza się widok na obszar ponad 35 tysięcy km². Według niektórych źródeł i map Galdhøpiggen nie jest najwyższym szczytem Norwegii, ustępując wysokością wierzchołkowi Glittertind. Dane te nie są jednak prawdziwe, gdyż opierają się na pomiarach dokonanych przed roztopami lodowca znajdującego się na szczycie Glittertind, którego obecna wysokość wynosi 2464 m n.p.m. (skała sięga do 2452 m n.p.m.).

Krótko o Norwegii edytuj

Królestwo Norwegii

Wybrany artykułedytuj

Royal Guardsmans (Hans Majestet Kongens Garde) in Oslo.JPG

Hans Majestet Kongens Garde (HMKG) (Gwardia Jego Królewskiej Mości) – elitarny batalion lekkiej piechoty z Oslo. Batalion odgrywa podwójną rolę – jest norweską gwardią królewską strzegącą bezpieczeństwa rodziny monarszej, ochrania główną rezydencję króla – Pałac Królewski w Oslo (Slottet), rezydencję następcy tronu – Skaugum (na przedmieściach stolicy), Dwór Królewski na półwyspie Bygdøy oraz Twierdzę Akershus, jest również główną jednostką wojskową w Oslo.

Nominalnie głównodowodzącym batalionu jest panujący król Norwegii. Od 1972 maskotką oraz patronem batalionu jest pingwin królewski Nils Olav (obecnie Nils Olav II), żyjący w ZOO w Edynburgu. Główną siedzibą gwardii królewskiej jest Huseby Leir położone w dawnym gospodarstwie będącym własnością norweskiego rządu od XVIII wieku.

W jednostce służy ok. 900 żołnierzy oraz 250–400 rekrutów. Składa się z trzech kompanii strzelców (1., 2. i 4. Kompania, każda ma pięć plutonów: dowodzenia, eskortowy, zmechanizowany, wartowniczy, rozpoznania), kompanii dowodzenia i wsparcia (5. Kompania), orkiestry wojskowej i oddziału łączności (3. Kompania) oraz jednostki szkolnej (6. Kompania).

Dewiza batalionu brzmi Alt for Kongen – "Wszystko dla króla".


Biografieedytuj

Liv Ullmann.jpg

Liv Johanne Ullmann (ur. 16 grudnia 1938 w Tokio) − norweska aktorka i reżyserka.

Jako aktorkę teatralną - Królewskiego Teatru w Oslo - poznał ją Ingmar Bergman. Zagrała potem główne role w 10 filmach Bergmana, z którym ma córkę, norwesko-szwedzką dziennikarkę Linn Ullmann. Grała też na scenach Nowego Jorku. Uznawana, obok Bibi Andersson, Harriet Andersson oraz Ingrid Thulin, za najwybitniejszą aktorkę w filmach Bergmana.

Zobacz artykuł ...


Podobne portaleedytuj

Oslo komm.svg Oslo