Portal:Norwegia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

 < Portale < Geografia < Europa < Norwegia

WIKIPORTAL NORWEGIA

Herb Norwegii
Flag of Norway.svg
Królestwo Norwegii

(bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Graniczy ze Szwecją, Finlandią i Rosją. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie. (Dwie ostatnie zgodnie z traktatem antarktycznym). Norwegia jest monarchią konstytucyjną. Według konstytucji, król ma bardzo szeroką władzę, m.in. wybiera Radę Państwa, w skład której wchodzi premier i co najmniej siedmiu członków, egzekwuje podatki, mianuje wszystkich urzędników cywilnych, kościelnych i wojskowych, jest naczelnym dowódcą sił lądowych i morskich, ma też prawo łaski. W rzeczywistości władza wykonawcza spoczywa jednak w rękach rządu, na czele którego stoi premier. Władza ustawodawcza jest w rękach Stortingu, składającego się z dwóch izb: Lagtingu (¼) i Odelstingu (¾). Wybierany jest na kadencję czteroletnią, zasiada w nim łącznie 165 deputowanych. Projekty ustaw wnoszone są do Odelstingu przez jego członków lub rząd za pośrednictwem członka Rady Państwa. Konstytucja Norwegii obowiązuje od 17 maja 1814 roku, z późniejszymi zmianami.

Więcej na temat Norwegii...

Artykuł na medal edytuj

Karabin Krag-Jørgensen

Krag-Jørgensen - karabin powtarzalny zaprojektowany przez norweskich konstruktorów Olego Hermana Johannesa Kraga i Erika Jørgensena w końcu XIX wieku. Broń ta została przyjęta na uzbrojenie armii Danii, Stanów Zjednoczonych i Norwegii.

Najbardziej wyróżniającą cechą karabinu Krag-Jørgensen był magazynek będący integralną częścią broni trwale połączoną z komorą zamkową i posiadający otwieraną pokrywę z prawej strony broni. Naboje były wkładane pod pokrywę magazynka i dosyłane do komory zamkowej przez popychającą je sprężynę.

Takie rozwiązanie posiadało zarówno wady i zalety. Najpoważniejszą wadą w porównaniu do magazynków pudełkowych była niemożność używania dostępnych systemów szybkiego ładowania np. łódek. Z drugiej strony, w przeciwieństwie do innych karabinów ładowanych "od góry", w rozwiązaniu Krag-Jørgensen, aby załadować broń nie było konieczne otwieranie zamka. Ponadto ze względu na małą złożoność i prostotę karabinu został on przyjęty na uzbrojenie wielu krajów.

Obecnie karabin Krag-Jørgensen jest cenioną bronią przez kolekcjonerów na całym świecie.

Kultura i sztuka edytuj

Jaga Jazzist (Hamburg, Kampnagel 2011-04-03).jpg

Jaga Jazzistnorweski zespół muzyczny, grający muzykę eksperymentalną z pogranicza jazzu, rocka i muzyki elektronicznej. Został założony w 1994 r. przez braci Larsa i Martina Horntvethów.


Zabytki edytuj

Stavkirke heddal 02.jpg

Kościół klepkowy w Heddal (Heddal stavkirke) – kościół klepkowy (słupowy), znajdujący się w norweskiej miejscowości Heddal, w gminie Notodden, w regionie Telemark.

Trójnawowa świątynia jest największym zachowanym kościołem klepkowym (słupowym) w Norwegii. Powstała w 1242 roku. Kościół nazywany jest "drewnianą katedrą". W skład tej niezwykłej konstrukcji wchodzą trzy wieże, 64 powierzchnie dachowe, portyk i apsyda. W wystroju wnętrza uwagę zwraca bogato rzeźbiony fotel biskupi, malowidło ołtarzowe i malowidła ścienne z końca XVII wieku. W latach 1849 - 1851 przeprowadzono gruntowną renowację kościoła.


Geografia Norwegii edytuj

Rzeka Nidelva płynąca przez Trondheim

Nidelva (nynorsk) lub Nidelven (bokmål) – rzeka w okręgu Sør-Trøndelag w Norwegii. Rozpoczyna swój bieg w jeziorze Bjørsjøen (w pobliżu Selbusjøen). Przepływa przez Tiller i Trondheim, uchodząc w tym ostatnim do Trondheimsfjordu. Długość rzeki wynosi 30 km, posiada jeden dopływ - Neę. Na Nidelvie znajduje się sześć elektrowni wodnych.

Krótko o Norwegii edytuj

Królestwo Norwegii

Wybrany artykułedytuj

List unijny (duń. unionsbrevet) z 13 lub 20 lipca 1397

Unia kalmarska – unia personalna zawarta latem 1397 na zamku w Kalmarze pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią.

Związek powstały w wyniku zabiegów politycznych królowej Danii Małgorzaty I jednoczył trzy królestwa pod berłem jednego monarchy. Unia została zawarta w Kalmarze na terenie Szwecji, w pobliżu ówczesnej granicy z Danią. Państwa skupione w unii wybierały wspólnego władcę. Pierwszym królem unijnych państw został wybrany wcześniej na króla Norwegii (1389), Danii (w styczniu 1396) i Szwecji (23 lipca 1396), Eryk Pomorski. 17 czerwca 1397 Eryk został koronowany na króla Danii i Szwecji. Koronacja Eryka Pomorskiego na króla Norwegii odbyła się w Oslo w okresie Świąt Wielkanocnych 1392.


Biografieedytuj

Olav Tryggvasons saga-Gunnhild-C. Krohg.jpg

Gunhilda Matka Królów (ur. ok. 910, zm. po 970) – królowa Norwegii w latach 930–934, córka pochodzącego z Halogalandu Asura Tote lub króla Danii Gorma Starego[1].

Zgodnie z relacją Snorriego Sturlusona, bracia Gunhildy Eyvind Skreyja i Alf Askman należeli do armii norweskiego władcy[2]. W 922 poślubiła ona księcia norweskiego Eryka, syna króla Haralda Pięknowłosego[3]. Według Sagi o Haraldzie Pięknowłosym Gunhilda jako młoda dziewczyna uczyła się magii. W 930 mąż Gunhildy został królem Norwegii jako Eryk Krwawy Topór, co spowodowało jego konflikt z przyrodnimi braćmi. Zobacz artykuł ...


Kategorieedytuj


Podobne portaleedytuj


Norwegia w siostrzanych projektach

Norwegia w Wikinews Norwegia Wikicommons Norwegia w Wikicytatach Norwegia w Wikisłowniku
Wikinews-logo.svg Commons-logo.svg Wikiquote-logo.svg WiktionaryPl nodesc.svg
  1. Pochodzenie Gunhildy od Asura Tote przyjmuje za przekazem Heimskringli W. Chrzanowski, Harald Pięknowłosy (ok. 850–933). Król Wikingów, Kraków 2011, ss. 137–138. Informację norweskiego mnicha Teodoryka w Historia Norvegiae, jakoby żoną Eryka była córka Gorma Gamla odrzuca on ze względów chronologicznych.
  2. Ch. Cawley, Eryk Krwawy Topór.
  3. W. Chrzanowski, Harald Pięknowłosy (ok. 850–933). Król Wikingów, Kraków 2011, s. 137.