Prasa (media)
Z Wikipedii
Prasa (łac. presso tłoczyć) – określenie dzienników, czasopism i "środków masowego przekazywania powstałych w wyniku postępu technicznego" o charakterze informacyjnym, wydawanych periodycznie, nie rzadziej niż raz do roku, wyróżniających się stałym tytułem i kolejnym numerem. Określenie "prasa" pochodzi od nazwy maszyny drukarskiej i sposobu powstawania "prasy", który polega na odciskaniu znaków na papierze. Informacja jest podawana za pomocą pisma i obrazu stałego lub, w przypadku mediów elektronicznych, za pomocą dźwięku, wizji lub innej metody przekazywania informacji. Prasa zalicza się do mediów jednokierunkowych, co oznacza pewną pasywność i powoduje brak bezpośredniej reakcji odbiorcy w stronę nadawcy.
Badaniem naukowym prasy zajmuje się prasoznawstwo.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Prasa jest jednym z najstarszych środków masowego przekazu, a jej początkowe fazy stwierdzono jeszcze w II wieku p.n.e w Chinach, czy też w Europie słynne "Acta Diurna Populi Romani" założone przez Juliusza Cezara w 59 p.n.e.. Prawdziwy rozwój prasy datuje się na wiek XVI-XVIII, kiedy to po wynalezieniu druku zaobserwowano dynamiczny rozwój prasy - powstawanie periodyków (1562, Włochy) czy magazynów (1594, Niemcy). Dopiero w XIX wieku prasa zaliczona została oficjalnie do mass mediów.
Do masowego rozwoju prasu przyczyniły się:
- pierwszy podwodny kabel telegraficzny między Ameryką i Europą umożliwiający błyskawicznie przekazywanie informacji między kontynentami,
- wynalazek telefonu stworzony przez Grahama Bella,
- udoskonalenie prasy walcowej pozwalającej równoczesny druk na obu stronach kartki,
- użycie elektrycznej maszyny drukarskiej oraz kolorowego druku,
- bardziej efektywna produkcja papieru,
- powstanie maszyny do pisania,
- opatentowanie linotypu, potrajającego szybkość składania druku,
- ulepszenie techniki półtonowego fotorytownictwa, dzięki czemu w czasopismach możliwy stał się druk fotografii
W pierwszej połowie XX wieku mówiło się o nastaniu „nowego dziennikarstwa” (New Journalism), które zaczęło intensywnie szukać sposobów na poszerzenie kręgu zainteresowanych prasą. Joseph Pulitzer był w tej dziedzinie pionierem. W gazetach pojawiały się sensacyjne nagłówki i tematy uważane często za tabu, czyli dotyczące seksu, brutalnych morderstw, gwałtów, wypadków, a nawet plotki dotykające osób publicznych. Wówczas wyróżniano dwie metody, według których działali dziennikarze. Jedną z nich było tzw. pranie brudów (muckraking), czyli udostępnianie opinii publicznej informacji, które nie powinny być ujawnione. Innym sposobem na zdobywanie czytelników było nagłaśnianie i angażowanie się w sprawy dotykające społeczeństwa, np. walka z korupcją, nadużyciami, co zostało nazwane krucjatami prasowymi (crusading).
[edytuj] Podstawowe funkcje prasy
- funkcja informacyjna (głównym zadaniem prasy jest informowanie potencjalnych odbiorców o bieżących i aktualnych wydarzeniach)
- funkcja opiniotwórcza (pozwala ukształtować pogląd na dane zdarzenie/sytuację/stan)
- funkcja postawotwórcza (kształtuje postawę w danej sprawie)
- funkcja rozrywkowa (zawiera elementy rozrywkowe, nie mające większych wartości informacyjnych)
- funkcja kontrolna (kontroluje aparat władzy i jego poczynania)
- funkcja organizatorska (organizuje życie społeczne)
- funkcja integracyjna (integruje dane społeczeństwo)
[edytuj] Podstawowe cechy prasy
- periodyczność (nie może ukazywać się rzadziej niż raz na rok)
- prasa nie ma zamkniętej formy (może ulegać przekształceniom/modyfikacjom/zmianom)
- możliwość dostosowania się do oczekiwań potencjalnego odbiorcy
- uniwersalność (wynika z powyższego argumentu)
- teoretyczna niezależność
- dostępność, szeroki zasięg
[edytuj] Typy pras
- Dziennik - prasa codzienna
- tygodnik - raz na tydzień
- dwutygodnik - raz na dwa tygodnie
- miesięcznik - raz na miesiąc
- dwumiesięcznik - raz na dwa miesiące
- kwartalnik - raz na kwartał
- rocznik - raz w roku
[edytuj] Regulacje prawne
Pojęcie prasy reguluje w Polsce ustawa "Prawo prasowe" z dnia 26 stycznia 1984 r. Mianem prasy określa się "publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz w roku, opatrzone stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą". Prasą w rozumienia Prawa prasowego są także zespoły osób i pojedyncze osoby zajmujące się działalnością dziennikarską.
[edytuj] Bibliografia
- Goban-Klas, Tomasz, Media i komunikowanie masowe, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa 2005
- Ks. Andrzej Zwoliński, Słowo w relacjach społecznych, Wydawnictwo WAM, Kraków 2003, s. 171
- Skrzypczak, Dr Hab. Józef (red.) Popularna encyklopedia mass mediów, Kurpisz, Poznań 1999
Zobacz też: prasa w Polsce, żółta prasa, środki masowego przekazu.
