Papier

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Papier (łac. papyros) – spilśniona na sicie masa włóknista pochodzenia organicznego o gramaturze od 28 do 200g/m². Wytwarzany poprzez ułożenie na sicie (w procesie flokulacji) włókien. Papier jest wytwarzany w formie arkuszy lub wstęgi nawijanej w zwoje. Po uformowaniu masy na sicie jest odwadniany, prasowany, suszony i gładzony w podzielonych etapach ciągłego procesu wytwarzania.

Używane są zwykle włókna organiczne: z celulozy, włókno ścieru drzewnego – otrzymywane poprzez starcie i zmielenie papierówki – metrowych bali z 3-4 letniego drzewa sosnowego w procesie rozwłókniania mechanicznego. Czasem stosowany jest proces rozwłókniania chemicznego i mają zastosowanie inne włókna roślinne (słoma, trzcina, bawełna, konopie, bambus). Zastosowanie ma też makulatura uprzednio poddana procesowi dyspersji.

Oprócz włókien organicznych w skład papieru wchodzą substancje niewłókniste – wypełniacze organiczne: np. skrobia ziemniaczana i wypełniacze nieorganiczne – mineralne: kaolin, talk, gips, kreda oraz niekiedy substancje chemiczne typu hydrosulfit oraz barwniki. Wypełniacze poprawiają właściwości papieru (gładkość, samozerwalność, nieprzezroczystość, białość, odcień).

Rodzaj włókien, wypełniaczy oraz proporcje ich użycia określa receptura papieru, zależna od rodzaju i przeznaczenia papieru.

XVII wieczny kalander papierniczy, przeznaczony do gładzenia wysuszonego już papieru czerpanego – Dusznikach Zdrój
Stare polskie książki – 170 letni papier

Spis treści

[edytuj] Historia papieru na świecie

Papier (według chińskich kronik) wynaleziono w Chinach przez kancelistę na dworze cesarza He Di z dynastii Han, eunucha Cai Lun, około 105 r. n.e. Kancelista eksperymentował z korą drzew, jedwabiem, a nawet sieciami rybackimi, aż trafił na właściwą metodę (papier czerpany) z użyciem szmat jedwabnych i lnianych. Cesarz He Di w uznaniu doniosłości wynalazku podniósł go do godności ministra rolnictwa.

Stare papiernicze narzędzia papieru czerpanego

Wyniki badań archeologicznych pokazują jednak, że papier był już znany wcześniej, co najmniej w 8 roku p.n.e. Z tego roku pochodzi skrawek papieru z 20 chińskimi znakami odnaleziony w Nefrytowej Bramie, granicznej strażnicy jedwabnego szlaku. Być może papier jest jeszcze starszy, jego niezapisane skrawki były znajdowane w stanowiskach pochodzących prawdopodobnie z II wieku p.n.e., jednak to datowanie jest niepewne. Prawdopodobnie zatem Cai Lun wynalazł tylko metodę masowej produkcji papieru.

Po bitwie nad rzeką Tałas w 751 r. Arabowie wzięli do niewoli chińskich papierników, dzięki którym papier upowszechnił się na ziemiach arabskich. Stąd w XII wieku trafił do Hiszpanii. W Europie z trudem zyskiwał popularność, bo przedkładano pergamin jako materiał piśmienny. W XII w. początkowo w Hiszpanii, a potem też we Włoszech powstały pierwsze europejskie papiernie. Stopniowo technika produkcji papieru zaczęła się rozprzestrzeniać na inne kraje Europy. W XIV w., na skutek epidemii czarnej śmierci, znacznie wzrosła w Europie ilość dostępnego surowca do produkcji papieru – tkanin z odzieży osób zmarłych na dżumę – co znacznie wpłynęło na rozwój tej branży. Jednak w Europie zaczęło brakować szmat i w latach 40. XIX w. Friedrich Gottlob Keller uzyskał ścier drzewny. W następnych dziesięcioleciach opracowano metodę pozyskiwania z nich masy celulozowej. Pomysł produkcji masy włóknistej z drewna wywodzi się od francuskiego fizyka i przyrodnika, członka AN, René Antoine Ferchault de Réaumur (1683-1757), który opisał papierowe gniazda os, budowane z wykorzystaniem masy drzewnej.

[edytuj] Początki rozwoju papiernictwa w Polsce a rozwój drukarstwa

Papier wytwarzany w Polsce stawał się nośnikiem informacji w języku polskim – Strona tytułowa dzieła Mikołaja Reja z 1567 roku
  • Zasługą Hallera jest pierwszy druk „Bogurodzicy” w 1506 roku (w dokumencie państwowym Statut Łaskiego). Haller jest też wydawcą w 1508 roku pierwszej polskiej książki „ Historia umęczenia pana naszego – Jezusa” oraz bestselleru na skalę europejską – „Marcina Miechowity traktat o obojgu Sarmacjach”.
  • W roku 1546 król Polski Zygmunt I Stary wydał pierwszy zbiór przepisów dotyczących produkcji papieru (Postanowienia rzemiosła papierniczego)[1].
  • Już na początku XVII w. w Polsce działało ponad 40 papierni. Wytwarzano w nich papier ze szmat lnianych i włókien roślinnych.
  • Do najstarszych polskich papierni należały młyny we Wrocławiu, Świdnicy, Nysie, Raciborzu. Później powstały kolejne w okolicy Poznania, Wilna, Lublina, Warszawy i Krakowa. Najstarszą polską papiernią działającą do dnia dzisiejszego jest założona w 1774 r. papiernia w Jeziornie koło Warszawy.
  • Produkcja papieru w Polsce, jako powszechnego nośnika informacji, istotnie wpłynęła na rozwój piśmiennictwa i literatury w języku polskim.

[edytuj] Wytwarzanie papieru

Wytwarzanie papieru czerpanego obrazowane przez stare chińskie ryciny

[edytuj] Współczesna produkcja papieru (bezdrzewnego)

  1. Celulozowa włóknista zawiesina jest przepompowywana przez młyny, gdzie jest mielona i uzyskuje określone parametry.
  2. Do masy włóknistej dodaje się wypełniacze organiczne i nieorganiczne: węglan wapnia (kredę), skrobię, klej i środki wspomagające.
  3. Powstała tak masa papiernicza przedostaje się na stół sitowy, następuje wstępne uformowanie wstęgi poprzez usunięcie wody przez skrzynki zgarniające i ssące od spodniej strony sita.
  4. Mokra wstęga papieru jest przenoszona na szerokich filcach przez prasy (grupy podwójnych stykających się wałów granitowych lub innych) gdzie pod ich naciskiem następuje kolejne usuwanie wody do niższego stopnia wilgotności określonego w procentach.
  5. W zależności od rodzaju wytwarzanego papieru, może odbywać się proces powierzchniowego zaklejania, lub powlekania papieru.
  6. Mocno wilgotna jeszcze wstęga papieru przechodzi przez grupy gorących cylindrów i wałków suszących, gdzie papier uzyskuje właściwie określoną (w zależności od gramatury) wilgotność na poziomie 7,5 – 8 procent.
  7. Papier jest nawijany na duże role (tambory), z których każdy może ważyć pojedynczo nawet 10 ton (co jest zależne od szerokości MP[2]).
  8. Na przewijarko-krajarkach, za pomocą obracających się noży pierścieniowych i tarczowych następuje cięcie wstęgi papieru na mniejsze role (podczas przewijania wstęgi z tambora).
  • Gotowe role papieru są ważone,
  • pakowane
  • etykietowane.

[edytuj] Opis współczesnej linii produkcyjnej papieru

Kalander Voith'a z 1957 roku, przeznaczony do gładzenia już wysuszonej wstęgi papieru (o szerokości 5,5 metra), przed jej nawinięciem. W papierni "Skolwin" działał do 2005 roku i składał się z ośmiu pionowo ustawionych wałów z których dolny największy ważył 22 tony.
  • Jest wiele opisów maszyn papierniczych, ale podstawowe zasady są zawsze takie same.
  • Maszyny papiernicze MP[2] mogą się znacznie różnić rozmiarami i prędkościami z jakimi wytwarzają papier, co jest zależne od rodzaju wytwarzanego papieru.
  • Dla przykładu – specjalny papier do filtrów (różnego przeznaczenia) może być wytwarzany na maszynie o szerokości 1 m z prędkością mniejszą jak 5 km/h, podczas gdy papier gazetowy może wytwarzać maszyna o szerokości 10 m, z prędkością 100 km/h.
  • Centrala masowa MP[2] przygotowuje masy w kadziach w zależności od określonych receptur papieru.
  • Masy są łączone w jednej kadzi maszynowej, po czym poprzez systemy oczyszczania masy są pompowane do wlewu.
  • Z wlewu masa jest wylewana (z określoną prędkością) na sito, obracające się po stole sitowym, gdzie następuje spilśnianie i odwadnianie masy papierniczej.
  • Poprzez system filców i ciężkich pras (np. granitowych) jest dalej odwadniany, i przechodzi do grup (nagrzanych parą wodna) cylindrów i wałków suszących.
  • Po uzyskaniu właściwej wilgotności (7,5 – 8,0 procent) jest wygładzany za pomocą systemu ciężkich wałów zwanych kalandrem (przy papierach gładkich).
  • Następnie jest nawijany w tabory, przewijany i krojony na role o szerokościach określonych przez odbiorców (np.drukarnie, hurtownie i innych przetwórców).
  • Role są ważone, pakowane, etykietowane i składane w magazynie papieru.

[edytuj] Obecne papiernie w Polsce

[edytuj] Papier – klasyfikacja handlowa

  1. WF – papier bezdrzewny, podłoże bezdrzewne (wood-free paper)
  2. papier gazetowy standardowy (standard newsprint)
  3. papier gazetowy ulepszony (improved newsprint)
  4. S.C. B, S.C. A, S.C. A+ – papiery superkalandrowane, niepowlekane, na bazie ścieru drzewnego (super calandered, uncoated, mechanical paper)
  5. MF – papier maszynowo wykańczany, niepowlekany (machine finished, mechanical uncoated paper)
  6. LWU – papier niskogramaturowy niepowlekany (light weight uncoated paper)
  7. MFC – papier maszynowo wykańczany (machine finished coated)
  8. FCO – papier powlekany cienką warstewką mieszanki powlekającej (film coated paper)
  9. LWC – papier niskogramaturowy powlekany (light weight coated)
  10. ULWC – papier LWC o niskiej gramaturze (ultra light weight coated)
  11. MWC – papier średniogramaturowy powlekany (medium weight coated)
  12. HWC – papier wysokogramaturowy powlekany (high weight coated)

[edytuj] Rodzaje papieru

[edytuj] Podział papieru jako nośnika informacji

Włókna papieru

[edytuj] Rodzaje papierów drukowych (poligrafia)

[edytuj] Podział papieru ze względu na jego strukturę

[edytuj] Wyroby papierowe mające w nazwie "papier"

Przypisy

  1. ↑ Praca zbiorowa, 2005, Wielka Historia Świata, t.4, Polskie Media Amer.Com, str. 214, ISBN 83-7425-029-1.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Współczesna maszyna do produkcji papieru to papiernica, określana skrótem MP – maszyna papiernicza)

[edytuj] Zobacz też

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o papierze

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Papier”
Utwórz książkę