Przewód elektryczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pojedynczy miedziany przewód giętki ze ściągniętą izolacją.
Końcówka 3-przewodowego kabla elektrycznego domowej instalacji elektrycznej

Przewód elektryczny – element obwodu elektrycznego służący do prowadzenia prądu elektrycznego wzdłuż określonej drogi. Wykonany jest z materiału przewodzącego, najczęściej miedzi lub aluminium, w postaci drutu, linki lub szynoprzewodu. Może być izolowany (np. kabel elektryczny) lub bez izolacji jak ma to miejsce w linii napowietrznej (funkcję izolacji pełni wówczas powietrze).

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Główne znaczenie w zakresie przesyłania energii w instalacjach elektrycznych i liniach elektroenergetycznych mają przewody elektroenergetyczne. Przewody mogą być wykonane jako gołe lub izolowane. Przewody gołe (nieizolowane) są przeznaczone głównie do stosowania w liniach napowietrznych.

Information icon.svg Zobacz też: Kabel elektryczny.

Podział przewodów ze względu na zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Przewody instalacyjne[edytuj | edytuj kod]

Do wykonania instalacji elektrycznych wewnątrz budynków stosuje się przewody izolowane do układania na stałe, zwane przewodami instalacyjnymi. Przewody instalacyjne powszechnego stosowania są produkowane na napięcia znamionowe 300/300 V, 300/500 V, 450/750 V, 600/1000 V i mają żyły miedziane lub aluminiowe o przekrojach w zakresie 0,5-300 mm².

Podział przewodów ze względu na pełnioną funkcję w instalacjach elektrycznych nn:

  • Przewód fazowy (L) – przewód elektryczny roboczy, będący w czasie normalnej pracy pod napięciem fazowym służący do przesyłania energii elektrycznej w sieci elektroenergetycznej. W sieci trójfazowej przewody liniowe oznaczane są odpowiednio L1, L2, L3. Przewodami liniowymi są również przewody linii napowietrznej znajdujące się pod napięciem fazowym i odizolowane od konstrukcji wsporczej za pomocą izolatorów. Zgodnie z obecnymi normami przewody L1, L2, L3 powinny mieć kolory odpowiednio brązowy, czarny, szary. Dawniej używano również także przewodów o kombinacji kolorów brązowy, czarny, czarny oraz brązowy, czarny, czerwony.
  • Przewód neutralny (N) – przewód elektryczny roboczy połączony z punktem neutralnym sieci elektroenergetycznej, służący do przesyłania energii elektrycznej dla odbiorników jednofazowych zasilanych napięciem fazowym i ma duże znaczenie dla prawidłowego ich funkcjonowania wynikającego z niesymetrycznego obciążenia. W przypadku przerwania przewodu neutralnego na trójfazowej linii zasilającej (np. na transformatorze), może dojść do uszkodzenia odbiorników jednofazowych w wyniku pojawienia się napięcia fazowego o wartości pomiędzy 0 a 400V (w Polsce). W układzie sieci TN-S, w szczególności po zastosowaniu wyłącznika różnicowoprądowego przewód neutralny musi być izolowany podobnie jak przewód fazowy. W instalacjach elektrycznych o wymaganych okresowych badaniach rezystancji izolacji (obiekty użyteczności publicznej, zakłady pracy) powinna być przewidziana możliwość tymczasowego rozłączenia przewodu neutralnego dla poszczególnych obwodów na potrzeby pomiaru. Kolor izolacji zawsze jasnoniebieski.
  • Przewód ochronny (PE) – przewód elektryczny służący wyłącznie ochronie przed porażeniem elektrycznym. Może to być przewód uziemiający (łączący główny zacisk uziemiający z uziomem) lub wyrównawczy (zapewniający wyrównanie potencjałów elektrycznych różnych części mogących znaleźć się pod napięciem). Barwa izolacji zawsze dwukolorowa - żółto-zielona.
  • Przewód ochronno-neutralny (PEN) – przewód elektryczny roboczy łączący funkcje przewodu neutralnego N i przewodu ochronnego PE w układzie sieci TN-C, wymagający zwielokrotnionego uziemiania wzdłuż prowadzenia linii zasilającej. Obecnie rzadko spotykany w nowych instalacjach mieszkaniowych. Zgodnie z obecnymi normami barwa izolacji dwukolorowa - żółto-zielona. Dodatkowo podczas montażu instaluje się niebieską końcówkę. W przypadku oznaczania farbą naprzemienne pasy żółte i zielone w równych odstępach dodatkowy pas niebieski.Dawniej w instalacjach "starego typu" używano przewodu w kolorze niebieskim.
  • Przewód zerowy jest pojęciem nieprawidłowym i przestarzałym, pochodzącym z czasów, gdy nie wyróżniano osobnych przewodów neutralnych (N) i ochronnych (PE), lecz oprócz przewodów fazowych był jedynie uziemiony przewód zerowy. Przewód zerowy został zastąpiony przez przewody N oraz PE lub PEN, w zależności od tego, jaką funkcję spełniają.
  • Przewód odgromowy – przewód występujący w liniach WN, nie będący pod napięciem w stanie normalnej pracy. Jego zadaniem jest ochrona od bezpośrednich wyładowań atmosferycznych do linii (zwód poziomy). Uziemiony na konstrukcjach wsporczych. W przypadku niesymetrycznych prądów fazowych (np. podczas zwarć niesymetrycznych lub asymetrii obciążenia) sprowadza indukujące się w nim prądy przez uziemione konstrukcje wsporcze do ziemi, zmniejszając przez to impedancję kolejności zerowej linii (rozmagnesowujący wpływ przewodu odgromowego).

Przewody nawojowe[edytuj | edytuj kod]

Przewody tego typu przeznaczone są do wykonywania uzwojeń maszyn, aparatów i innych urządzeń elektrycznych. W zależności od przeznaczenia przewody nawojowe są produkowane o izolacji w postaci emalii, o izolacji włóknistej (papier, jedwab sztuczny i naturalny), złożonej (emalia i materiał włóknisty), z włókna szklanego i tworzyw termoplastycznych. Najważniejszym i najszerzej stosowanym rodzajem przewodów nawojowych są przewody emaliowane. Wynika to głównie z ich bardzo dobrych właściwości elektrycznych, fizyko-chemicznych i termicznych oraz małej grubości izolacji.

Oznaczenia przewodów ze względu na materiał (według PN)[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na przeznaczenie przewodów i ich budowę, oznaczenie składa się z członu literowego i cyfrowego.

Człon literowy określa:

  • przeznaczenie przewodu,
  • materiał żyły i sposób jej wykonania (drut, linka),
  • materiał izolacji i żyły,
  • rodzaj i materiał powłoki.

Człon cyfrowy składa się z dwóch części:

  • pierwsza oznacza dopuszczalne napięcie, na jakie przewód jest przeznaczony,
  • druga oznacza liczbę i przekroje żył.

Przewody układane na stałe[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenia przewodów układanych na stałe składają się z 7 pozycji:

  1. Materiał powłoki zewnętrznej
    1. brak symbolu – przewód jednożyłowy bez powłoki
    2. Gs – guma silikonowa
    3. H – materiał bezhalonowy
    4. Ypoliwinit
  2. Materiał żyły
    1. brak symbolu – miedź
    2. A – aluminium
    3. F – stal
  3. Budowa żyły
    1. D – jednodrutowa (drut okrągły)
    2. Dc – jednodrutowa ocynowana (drut okrągły)
    3. L – wielodrutowa linka
    4. Lc – wielodrutowa linka ocynowana
    5. Lg – wielodrutowa o zwiększonej giętkości (linka giętka)
    6. Lgg – wielodrutowa o specjalnej giętkości (linka bardzo giętka)
  4. Materiał izolacji
    1. G – guma zwykła
    2. Gs – guma silikonowa
    3. S – guma silikonowa (w przewodach z żyłą Lgg)
    4. Y – poliwinit
    5. Zb – tworzywo fluoroorganiczne
  5. Dodatkowe informacje o izolacji
    1. brak symbolu – izolacja zwykła
    2. c – izolacja z poliwinitu ciepłoodpornego
    3. d – izolacja wzmocniona
    4. r – izolacja z wzdłużnymi rowkami na powierzchni
  6. Dodatkowe informacje o przewodzie
    1. ek – przewód ekranowany oplotem z drutów miedzianych
    2. ekf – przewód ekranowany obwojem z folii aluminiowej
    3. M – przewód wprowadzeniowy do maszyn i aparatów
    4. N – przewód do zasilania rur jarzeniowych
    5. p – przewód płaski
    6. pp – przewód do przyklejania
    7. t – przewód wtynkowy
    8. u – przewód uzbrojony drutami stalowymi
    9. w – przewód na napięcie wyższe niż 1kV
  7. Materiał osłony
    1. brak symbolu – przewód bez osłony
    2. g – guma
    3. c – odzież włóknista
    4. y – poliwinit

Przykłady oznaczeń typowo występujących przewodów w zastosowaniach domowych:

  • YDY 2*1,5 – przewód okrągły dwużyłowy o przekroju żyły 1,5mm2, każda żyła miedziana w postaci drutu jednożyłowego, każda żyła jest w powłoce poliwinitowej, wszystkie żyły razem w zewnętrznej powłoce poliwinitowej
  • YDYp 3*1,0 – przewód płaski trójżyłowy o przekroju żyły 1,0mm2, każda żyła miedziana w postaci drutu jednożyłowego, każda żyła jest w powłoce poliwinitowej, wszystkie żyły razem w zewnętrznej powłoce poliwinitowej
  • LgY 0,5 – przewód o przekroju żyły 0,5mm2 w postaci linek splatanych z wielu drobnych drucików miedzianych, o zwiększonej giętości, izolowany poliwinitem
  • DY 0,75 – przewód o przekroju żyły 0,75mm2 w postaci drutu miedzianego, izolowany poliwinitem

Oznaczenia przewodów ze względu na materiał (według CENELEC)[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenia przewodów składają się z 9 pozycji[1]:

  1. Identyfikacja
    1. H – typ zharmonizowany
    2. A – typ niezharmonizowany
  2. Napięcie znamionowe
    1. 03 – 300 / 300 V
    2. 05 – 300 / 500 V
    3. 07 – 450 / 750 V
  3. Materiał izolacyjny
    1. V – polichlorek winylu (PVC)
    2. V2 – polichlorek winylu (PVC), ciepłoodporny
    3. R – guma z kauczuku naturalnego i syntetycznego
    4. N – guma chloroprenowa
    5. S – guma silikonowa
    6. J – oplot z włókna szklanego
    7. T – oplot tekstylny (bawełna)
  4. Materiał powłokowy
    1. V – polichlorek winylu (PVC)
    2. V2 – polichlorek winylu (PVC), ciepłoodporny
    3. R – guma z kauczuku naturalnego i syntetycznego
    4. N – guma chloroprenowa
    5. S – guma silikonowa
    6. J – oplot z włókna szklanego
    7. T – oplot tekstylny (bawełna)
  5. Kształt budowy zewnętrznej
    1. brak – okrągły
    2. H – płaski, podatny na rozdzielanie żył
    3. H2 – płaski, niepodatny na rozdzielanie żył
  6. myślnik
  7. Budowa żyły
    1. U – jednodrutowa
    2. R – wielodrutowa
    3. K – giętka, do układania na stałe
    4. F – giętka, do odbiorników ruchomych
    5. H – bardzo giętka
    6. Y – super giętka
  8. Liczba żył
  9. Żyła ochronna
    1. X – bez żółto-zielonej żyły
    2. G – z żółto-zieloną żyłą
  10. Przekrój żyły w mm²

Przykład oznaczenia:

  • H03VV-F 2x0,5 – przewód zharmonizowany o napięciu znamionowym 300/300V, dwie żyły giętkie (do odbiorników ruchomych) w osłonie winylowej każda o przekroju 0,5mm2, wszystkie żyły razem w osłonie zewnętrznej winylowej, brak żółto-zielonej żyły
  • H05RR-F 3g1,0 – przewód zharmonizowany o napięciu znamionowym 300/500V, trzy żyły giętkie (do odbiorników ruchomych) w osłonie z gumy (z kauczuku naturalnego i syntetycznego), wszystkie żyły razem w osłonie zewnętrznej gumowej (z kauczuku naturalnego i syntetycznego), w tym jedna żyła żółto-zielona

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło przewód w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Katalog Onninen 2003/2004. 2003, s. 380.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]