Receptory kannabinoidowe typu 1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Struktura CB1 zaznaczona na niebiesko

Receptory kannabinoidowe typu 1 (CB1, CNR1) – kannabinoidowe receptory sprzężone z białkami G występujące w wielu rejonach mózgu, jedne z najliczniej reprezentowanych receptorów neuronalnych. Razem z receptorami CB2 są częścią układu endokannabinoidowego.

Ich agonistami są m.in naturalnie występujące w organizmie ludzi i zwierząt endokannabinoidy (takie jak anandamid czy 2-arachidonyloglicerol), kannabinoidy roślinne (np. THC) czy kannabinoidy syntetyczne (m.in dronabinol czy CP-55940).

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Każdy z receptorów tego typu składa się z pojedynczego łańcucha polipeptydowego z siedmioma hydrofobowymi domenami transbłonowymi TM I-TM VII, które przechodzą przez błonę komórkową. Ligandy wiążą się z nim w rejonie hydrofobowym.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Najwięcej jest ich w móżdżku (przy czym istnieją różnice w ich ekspresji pomiędzy gatunkami zwierząt, np. u człowieka jest ona mniejsza niż u szczura, dzięki czemu u gryzoni po zatruciu kannabinoidami obserwuje się zaburzenia koordynacji rucho­wej, a u ludzi po zastosowaniu marihuany nie stwierdza się zaburzeń motorycznych[1][2]) i jądrach postawnych, ale występują również w takich miejscach jak: układ krwionośny, rozrodczy czy pokarmowy[3].

Wpływ kannabinoidów na stan emocjonalny, procesy pamięciowe czy ich działanie przeciwdrgawko­we wiąże się z obecnością dużej ilości tych receptorów w pierwszej i czwartej warstwie kory mózgu, układzie rąbkowym oraz warstwie komórek pi­ramidowych hipokampu. Umiarkowaną gęstość CB1 stwierdzono w podstawowej struk­turze układu nagrody – jądrze półleżącym przegrody, które jest ściśle związane z mechanizmem rozwoju uzależnienia. Mała toksyczność pojedynczych dawek marihuany jest spowodowana rzadkim występowaniem tych receptorów bądź ich brakiem w takich miejscach jak pień mózgu, rdzeń przedłużony czy podwzgórze[4][5][6].

Efekty działania agonistów[edytuj | edytuj kod]

W związku z obecnością dużej liczby receptorów CB1 w hipokampie zarówno u ludzi, jak i u zwierząt doświadczalnych, jego przewlekła ekspozycja na THC źle wpływa na procesy uczenia się i zapamiętywania, w które jest on zaangażowany[7][8].

Obecność receptorów kannabinoidowych typu 1 w strukturach związanych z kontrolą pobierania pokarmu, takich jak: jądro przyko­morowe, boczne podwzgórze czy jądro łu­kowate oraz w jądrze półleżącym przegrody powoduje, że kannabinoidy uczestni­czą w regulacji łaknienia, a pobudzenie CB1 zwiększa motywację do jedzenia[9], wywołując tzw. gastrofazę.

Efektem dużej ekspresji CNR1 w ob­szarach ściśle związanych z regulacją odczuwania bólu[10] jest znoszenie bólów migreno­wych, pooperacyjnych, nowotworowych, neuropatycznych czy reumatycznych przez kannabinoidy, jednak ich działania niepożądane ograniczają terapeutyczne za­stosowanie tych substancji[11][12].

Przypisy

  1. Tsou K, Brown S, Sañudo-Peña MC, Mackie K, Walker JM.. Immunohistochemical distribution of cannabinoid CB1 receptors in the rat central nervous system. „Neuroscience”. 83 (2), s. 393–411, marzec 1998. PMID 9460749. 
  2. F. Grotenhermen. Pharmacokinetics and pharmacodynamics of cannabinoids. „Clin Pharmacokinet”. 42 (4), s. 327–360, 2003. Nova-Institut. PMID 12648025. 
  3. Svízenská I, Dubový P, Sulcová A.. Cannabinoid receptors 1 and 2 (CB1 and CB2), their distribution, ligands and functional involvement in nervous system structures--a short review.. „Pharmacol Biochem Behav”. 90 (4), s. 501–511, 2008. PMID 18584858. 
  4. Neuronal localization of cannabinoid receptors in the basal ganglia of the rat. „Brain Res.”. 547 (2), s. 267–274, maj 1991. PMID 1909204. 
  5. Herkenham M, Lynn AB, Johnson MR, Melvin LS, de Costa BR, Rice KC.. Characterization and localization of cannabinoid receptors in rat brain: a quantitative in vitro autoradiographic study. „J Neurosci”. 11 (2), s. 563–583, luty 1991. PMID 1992016. 
  6. Herkenham M, Lynn AB, Little MD, Johnson MR, Melvin LS, de Costa BR, Rice KC.. Cannabinoid receptor localization in brain. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 87 (5), s. 1932–1936, marzec 1990. PMID 2308954. 
  7. Chan GC, Hinds TR, Impey S, Storm DR.. Hippocampal neurotoxicity of Delta9-tetrahydrocannabinol. „J Neurosci”. 18 (14), s. 5322–5332, 1998. PMID 9651215. 
  8. Sullivan JM.. Cellular and molecular mechanisms underlying learning and memory impairments produced by cannabinoids. „Learn Mem.”. 7 (3), s. 132–139, 2000. PMID 10837502. 
  9. Maldonado R, Valverde O.. Participation of the opioid system in cannabinoid-induced antinociception and emotional-like responses.. „Eur Neuropsychopharmacol”. 16 (3), s. 401–410, grudzień 2003. PMID 14636956. 
  10. Pertwee RG.. Cannabinoid receptors and pain. „Prog Neurobiol”. 63 (5), s. 569–611, 2001. PMID 11164622. 
  11. Fride E.. Endocannabinoids in the central nervous system--an overview.. „Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids”. 66 (2–3), s. 221–233, luty-marzec 2002. PMID 12052038. 
  12. Iversen L, Chapman V.. Cannabinoids: a real prospect for pain relief?. „Curr Opin Pharmacol.”. 2 (1), s. 50–55. luty 2002. PMID 11786308. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.