Układ pokarmowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat układu pokarmowego królika
Schemat układu pokarmowego człowieka

Układ pokarmowy[1][2], układ trawienny[1][2] (łac. systema digestorium) – układ narządów zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu[1][2] oraz usuwania niestrawionych resztek[2].

Czynność[edytuj | edytuj kod]

Zdecydowana większość składników pokarmowych (węglowodany, tłuszcze, białka), aby mogła zostać przyswojona musi wcześniej zostać strawiona, co polega na rozłożeniu wielkocząsteczkowych organicznych związków chemicznych na ich proste składniki budulcowe.

Złożony proces czynności układu pokarmowego można podzielić na kilka powiązanych ze sobą i skoordynowanych czynności:

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Budowa układu pokarmowego może się znacznie różnić w różnych taksonach. Parzydełkowce mają jamę chłonąco-trawiącą i otwór gębowy. U płazińców wykształciło się jelito zróżnicowane na przednią i środkową część. U wstężnic wykształcił się drożny przewód pokarmowy. Jelito tylne różnicuje się u wrotków i nicieni. U wrotków można wyróżnić dodatkowo żołądek, gruczoły ślinowe i mastaks. Przełyk pierścienic jest wyraźnie wyodrębniony. Stawonogi i mięczaki miewają gruczoł wątrobowo-trzustkowy połączony z żołądkiem. U jeżowców występuje latarnia Arystotelesa[1].

W skład układu pokarmowego mogą wchodzić[3]:

Przewód pokarmowy[edytuj | edytuj kod]

Przewód pokarmowy wielu organizmów można ogólnie podzielić na[4]:

  1. jamę gębową,
  2. jelito przednie,
  3. jelito środkowe,
  4. jelito tylne,
  5. odbyt.

U ssaków – ze względu na podobny ogólny plan budowy układu pokarmowego – można go podzielić na następujące części:

Budowa układu pokarmowego jest silnie zależna od rodzaju pokarmu trawionego przez zwierzę – na przykład u roślinożernych przewód pokarmowy jest dłuższy niż u drapieżników mięsożernych z powodu konieczności trawienia większej ilości trudno przyswajalnego pokarmu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Marzena Popielarska-Konieczna: Słownik szkolny: biologia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2003, s. 397-398. ISBN 83-7389-096-3.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 pokarmowy układ. PWN. [dostęp 2013-06-25].
  3. praca zbiorowa: Biologia: jedność i różnorodność. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 2008, s. 285. ISBN 978-83-7446-134-4.
  4. praca zbiorowa: Biologia: jedność i różnorodność. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 2008, s. 283-285. ISBN 978-83-7446-134-4.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.