Układ limbiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Struktury układu limbicznego

Układ limbiczny, układ rąbkowy, układ brzeżny – układ struktur korowych i podkorowych mózgu, biorący udział w regulacji zachowań emocjonalnych oraz niektórych stanów emocjonalnych takich jak zadowolenie, przyjemność czy strach. Jest istotny dla procesu zapamiętywania oraz motywacji danego osobnika. Wpływa na pewne czynności wegetatywne. Pierwotnie był kojarzony wyłącznie ze zmysłem węchu.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

W jego skład wchodzą różne struktury, różnych pięter mózgu. Nie ma ścisłych kryteriów pozwalajacych określić, które obszary mózgu należą do tego układu. Zwykle wymienia się:

Według niektórych autorów do układu limbicznego należą również:

Funkcja[edytuj | edytuj kod]

Układ limbiczny jest pojęciem fizjologicznym. Budowa anatomiczna mózgu człowieka nie uzasadnia odrębności struktur wchodzących w jego skład od innych jego obszarów, ani również nie pozwala na wyodrębnienie jego elementów. Stąd też postuluje się porzucenie tego terminu[1]. Układ limbiczny został wyodrębniony wyłącznie na podstawie badań klinicznych. Początkowo przypisywano mu rolę w odbiorze i interpretacji wrażeń węchowych. W rezultacie dokładniejszych badań ostało się jasne, że układ limbiczny pełni bardzo ważną funkcję w wyzwalaniu pewnych emocji oraz wpływa na zachowania popędowe. Większość jego struktur pełni wiele ról. Przykładowo zakręty oczodołowe pozwalają nie tylko na ocenę pokarmu na podstawie wyglądu, konsystencji czy zapachu, ale również na wyzwalanie uczucia strachu oraz agresji. Układ limbiczny wpływa również na popędy takie jak głód, pragnienie czy popęd seksualny. Uszkodzenie przyśrodkowej części ciała migdałowatego powoduje afagię (zaburzenie pobierania pokarmu). Układ limbiczny może być odpowiedzialny za pewne odmienne zachowania seksualne. Dzięki swoim licznym połączeniom z różnymi ośrodkami mózgu wpływa na wiele czynności wegetatywnych, w tym na ośrodki krążeniowe i oddechowe. Odbywa się to głównie za pośrednictwem podwzgórza, gdzie znajdują się liczne ośrodki wegetatywne, choć może oddziaływać na nie za pomocą bezpośrednich połączeń np. połączenia ciała migdałowatego z jądrem pasma samotnego i niektórymi jądrami nerwu błędnego. Układ limbiczny pełni pewną rolę w modyfikacji procesów sensorycznych na wczesnym etapie ich powstawania, poprzez oddziaływanie na obszary sensoryczne asocjacyjne oraz pierwotne.

Połączenia układu limbicznego[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się dwa rodzaje połączeń:

  • połączenia wewnętrzne
  • połączenia zewnętrzne

Połączenia wewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Jest to przede wszystkim krąg Papeza.

Połączenia zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Łączą one układ limbiczny z tworem siatkowym oraz międzymózgowiem. Połączenia te dają szereg możliwości oddziaływania na różnie ośrodki wegetatywne oraz na korę mózgu.

Płat brzeżny[edytuj | edytuj kod]

W obecnym mianownictwie anatomicznym nie wyszczególnia się układu limbicznego, a część jego struktur przyporządkowuje się do piątego płata kresomózgowia – płata brzeżnego (łac. lobus limbicus) zwanego także limbicznym[2].

Przypisy

  1. Ledoux, J., (2003). Synaptic Self. New York: Penguin Books.
  2. Zygmunt Urbanowicz, Współczesne mianownictwo anatomiczne, Lublin 2002, wydawnictwo CZELEJ ISBN 83-88063-91-X

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.