Rodzina Marii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tilman Riemenschneider "Święta Anna z Joachimem, Kleofasem i Salome" ok. 1510/10 – Berlin, Bode Museum.
Lucas Cranach Starszy "Rodzina Marii", 1509, Frankfurt, Städelsches Kunstinstitut.
Rodzina Marii, rzeźba Hansa Thomanna, 1515, Berlin Bode Museum.
Mistrz Rodziny Marii - fragment ołtarza z Ołpin (obecnie w MNK).
Geertgen tot Sint Jans "Rodzina Marii, ok. 1490, Amsterdam, Rijksmuseum.
"Święta Rodzina i "Sacra Conversazione" - Środkowa część Ołtarza z Ortenberga – widok na środkowe skrzydło, ok. 1430.

Rodzina Marii – w sztukach plastycznych typ ikonograficzny ukazujący Maryję z Dzieciątkiem, Annę, matkę Marii, jej siostry – Marię Salome i Marię Kleofasową z ich rodzinami, oraz dalszych krewnych. Wątek ten był popularny w późnym gotyku i renesansie.

Święta Anna, matka Maryi, a więc babcia Jezusa, nie została ani razu wspomniana w Piśmie Świętym. Niemniej o niej można dowiedzieć się z apokryfów, które Kościół katolicki odrzucił – Protoewangelii Jakuba, z Ewangelii Pseudo-Mateusza, oraz z Ewangelia o Narodzeniu Najświętszej Maryi Panny. Natomiast o związkach małżeńskich Świętej Anny dowiadujemy się z legendy, znanej z dwóch w XIII-wiecznych źródeł takich jak Złota legenda Jakuba de Voragine, i Speculum Historiae Wincentego z Beauvais, oraz z XIV-wiecznego pisma Ludolfa von Sachsen nazywanego Vita Christi.

Mężowie i dzieci św. Anny[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym mężem Anny był Joachim. Stali się rodzicami Maryi. Gdy po raz pierwszy owdowiała poślubiła Kleofasa i urodziła mu córkę której nadali także imię Maria, która znana jest jako Maria Kleofasowa. Po śmierci jej drugiego męża, poślubiła mężczyznę o imieniu Salome i urodziła kolejną córkę, którą nazwano także Maria. Stąd znamy ją jako Marię Salome. O dwóch młodszych córkach Anny wiemy z trzech Ewangelii w kontekście Pasji, jedynie o tym nie pisze Święty Łukasz.

  • Ewangelia Świętego Mateusza: Wśród nich [niewiast] była Maria Magdalena i Maria, matka Jakuba i Józefa, i matka synów Zebedeuszowych (Mt 27,56);
  • Ewangelia Świętego Marka: Były też niewiasty, które przypatrywały się z daleka, między nimi Maria Magdalena i Maria, matka Jakuba Mniejszego i Jozesa i Salome (Mk 15,40);
  • Ewangelia Świętego Jana:A stały pod krzyżem Jezusa matka jego i siostra matki jego Maria, żona Kleofasa i Maria Magdalena (J 19,25).

Maria Kleofasowa, Maria Salome, oraz Maria Magdalena były tymi trzema Mariami, które często ukazywane są w sztuce jako Trzy Marie u grobu Chrystusa.

Dzieci córek Anny[edytuj | edytuj kod]

Maria Kleofasowa poślubiła Jakuba zwanego Alfeuszem i urodziła czterech synów: Jakuba Młodszego, Józefa Sprawiedliwego, oraz Szymona i Judę Tadeusza. Młodsza córka Anny, Maria Salome wyszła za Zebedeusza, których dziećmi byli Jakub Większy Apostoł oraz Jan Ewangelista. Oprócz Józefa Sprawiedliwego wszyscy synowie obu Marii stali się później uczniami Chrystusa, których pochodzenie zostało także zapisane w Nowym Testamencie.

Rodzina Marii w sztuce[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Marii była tematem wielu obrazów i rzeźb w XV i XVI wieku, którą przedstawiano jako portret rodzinny. Późne pojawienie się tego tematu w stosunku do XIII-wiecznej legendy tłumaczy się rozpowszechnieniem tego wątku w wyniku widzenia bł. Colette Boilet – przeoryszy klasztoru Klarysek w Gandawie. Miało to miejsce w 1408. W tymże widzeniu Collette ukazała się Święta Anna wraz z jej córkami, która opowiedziała zakonnicy swoje dzieje. Wątek Rodziny Marii malowali artyści niderlandzcy (m.in. Quentin Massys, Geertgen tot Sint Jans, Martin de Vos), Rzeszy (m.in. malarz Mistrz Ołtarza z Ortenberga, rzeźbiarz Tilman Riemenschneider, malarz Lucas Cranach Starszy nieznany z imienia witrażysta twórca jednego z witraży o tym wątku znajdującego się w katedrze we Fryburgu Bryzgowijskim, graficy m.in. Albrecht Dürer, czy Michael Wolgemut autor Liber Chronicarum itd.) i Polski (anonimowy artysta znany jako Mistrz Rodziny Marii). Obradujący w latach 1545-1563 Sobór trydencki krytycznie zareagował na ten wątek ikonograficzny. Tłumacząc się inspiracjami tematu jakimi były wątki z apokryfów i legend, a nie bezpośrednio z Biblii wątek Rodziny Marii został zakazany, stad nie znamy późniejszych tego typów przykładów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krystyna Kibish-Ożarowska: Mały przewodnik po sztuce religijnej. Warszawa 1999

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]