Rycerzyk czerwonozłoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rycerzyk czerwonozłoty
Rycerzyk czerwonozłoty: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj rycerzyk
Gatunek rycerzyk czerwonozłoty
Nazwa systematyczna
Tricholomopsis rutilans (Schaeff.) Singer
Schweiz. Z. Pilzk. 17: 56 (1939)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Charakterystyczne żółto-czerwone ubarwienie kapelusza
Blaszki i trzon rycerzyka czerwonozłotego

Rycerzyk czerwonozłoty (Tricholomopsis rutilans (Schaeff.) Singer) – gatunek grzybów z rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)|[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako złotawka, boczniak czerwonozłoty, bedłka czerwonozłota, brzegowłosek czerwonozłoty[2]. Ma ok. 30 synonimów łacińskich. Niektóre z nich:[3].

  • Agaricus aurantius Batsch (1783)
  • Agaricus rutilans Schaeff. (1774)
  • Agaricus rutilans Schaeff. (1774) var. rutilans
  • Agaricus rutilans var. xerampelinus (Sowerby) Pers. (1801)
  • Agaricus serratis Bolton (1788)
  • Agaricus variegatus Scop. (1772)
  • Agaricus xerampelinus Sowerby (1796)
  • Agaricus xerampelinus Scop. (1772)
  • Cortinellus rutilans (Schaeff.) P. Karst. (1879)
  • Gymnopus rutilans (Schaeff.) Gray (1821)
  • Gyrophila rutilans (Schaeff.) Quél. (1886)
  • Gyrophila rutilans var. variegata (Scop.) Quél. (1886)
  • Pleurotus rutilans (Schaeff.) Dumée, Bull. Soc. mycol. Fr. 33: 100 (1917)
  • Tricholoma rutilans (Schaeff.) P. Kumm. (1871)
  • Tricholoma rutilans (Schaeff.) P. Kumm. (1871) var. rutilans
  • Tricholoma rutilans var. vaginatum (Rabenh.) P. Kumm. (1871)
  • Tricholoma variegatum (Scop.) Gillet (1874)
  • Tricholomopsis rutilans var. variegata (Scop.) Bon (1984)
  • Tricholomopsis variegata (Scop.) Singer (1943)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-15 cm, u młodych okazów jest półokrągły, łukowaty z podwiniętym brzegiem, u starszych rozpostarty, czasami z tępym garbem[4]. Skórka delikatnie filcowata, żółte tło pokryte jest liliowo-czerwonymi łuseczkami[5]. Gatunek ten ma bardzo zmienne ubarwienie kapelusza; u młodych okazów kapelusz może być całkowicie purpurowofioletowy, zaś u starszych jednolicie żółty[6].

Blaszki

Dość gęste, przy trzonie ząbkowato wykrojone lub szeroko przyrośnięte oraz nieco płatkowate. Mają zawsze żółtawy kolor, ale u młodszych okazów są jaśniejsze, z wiekiem ciemnieją[4].

Trzon

Wysokość 5-12 cm, grubość 1-3 cm[4]. Jest cylindryczny, koloru kapelusza, czasem tylko żółty, przy samym kapeluszu odcinający się białawo lub żółtawo, wkrótce staje się pusty[5].

Miąższ

Żółty. Zapach i smak trochę mdłe[5].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki gładkie, eliptyczne, o rozmiarach 6,5-8 x 4,5-5,5 μm, bez pory rostkowej[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje od lipca do listopada, pojedynczo lub w kępach na pniach drzew[5]. Czasami występuje gromadnie. Rośnie przy podstawie pni lub na martwym drewnie[4]. Niekiedy pozornie rośnie na ziemi, w rzeczywistości jednak grzybnia wyrastająca z podstawy jego trzonu wyrasta na korzeniach drzew. Rośnie na różnych gatunkach drzew, zarówno liściastych, jak iglastych, zaobserwowano jednak, że w Europie Środkowej rośnie głównie na drzewach iglastych, w Europie Południowej natomiast na drzewach liściastych[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[2]. Nie jest trujący, jest jednak mało smaczny i z tego powodu uważany jest za niejadalny[7][4]. Przez niektórych autorów jest uważany za grzyb jadalny, jako domieszka w małych ilościach do potraw mieszanych, może bowiem wywoływać dolegliwości żołądkowe, ma również niezbyt przyjemny smak i zapach[5].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Rekordowy okaz znaleziono we Włoszech na pniu dęba korkowego – jego kapelusz miał średnicę 56 cm[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 100. ISBN 83-7404-513-2.
  6. 6,0 6,1 6,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.