SDSS J102915+172927

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 10h29m15,15s; +17°29'27,00"

SDSS J102915+172927[1][a]
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Lew
Rektascensja 10h 29m 15,15s
Deklinacja +17° 29' 27"
Charakterystyka fizyczna
Masa ≤ 0,8 M
Wiek ~13 mld lat
Metaliczność [Fe/H] ≤ -4,347
Jasność obserwowana 16,92m

SDSS J102915+172927 – słaba gwiazda w gwiazdozbiorze Lwa o niezwykle małej metaliczności[b]. Według powszechnie akceptowanej teorii formowania się gwiazd, tego typu obiekty nie powinny współcześnie istnieć – SDSS J102915+172927 jest być może najstarszą odkrytą do tej pory gwiazdą[2].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Obserwacje SDSS J102915+172927 przeprowadzono w Europejskim Obserwatorium Południowym przy użyciu teleskopu VLT i spektrografów X-shooter oraz UVES. Zawartość pierwiastków cięższych od helu w gwieździe jest tak mała, że pierwsze obserwacje ujawniły obecność tylko jednego metalu: wapnia[2]. Dopiero późniejsze pomiary pozwoliły wykryć również inne pierwiastki. Ułamek masowy metali w SDSS J102915+172927 jest nie większy niż 6,9 × 10-7, czyli około 22 tysiące razy mniej niż w przypadku Słońca. Jest to najniższa metaliczność wśród znanych gwiazd.

Tak mała zawartość cięższych od helu pierwiastków wskazywałaby na to, że SDSS J102915+172927 powstała niedługo po Wielkim Wybuchu, co jednak nie tłumaczy mniejszej niż oczekiwana (nawet dla tak starej gwiazdy) zawartości litu.

Odkrycie bardzo małej metaliczności SDSS J102915+172927 ogłoszono w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature” we wrześniu 2011[3].

Implikacje odkrycia[edytuj | edytuj kod]

Według obecnie przyjmowanych teorii formowania gwiazd, do powstania obiektów lżejszych niż około 0,8 M konieczne są wybuchy supernowych, które wzbogacają ośrodek międzygwiazdowy w cięższe pierwiastki. Metale umożliwiają kolaps grawitacyjny, pomagając w wypromieniowaniu ciepła z obłoków gazu. Bez nich ciśnienie spowodowane ciepłem jest zbyt duże, a grawitacja obłoku – zbyt mała, aby możliwe było jego zapadnięcie się. Według jednej z teorii pierwiastkami, które szczególnie ułatwiają kolaps, są węgiel i tlen, których zawartość w SDSS J102915+172927 jest zbyt niska, aby możliwe było efektywne wypromieniowywanie ciepła[2].

Jak powiedziała główna autorka artykułu opublikowanego w „Nature”, Elisabetta Caffau z Uniwersytetu w Heidelbergu: „niespodzianką było odnalezienie po raz pierwszy gwiazdy w «strefie zakazanej», a to oznacza, że trzeba zrewidować niektóre z modeli formowania się gwiazd”[2]. Badacze uważają również, że SDSS J102915+172927 nie jest prawdopodobnie jedyną gwiazdą o tak małej metaliczności.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • HE 1327-2326 – inna gwiazda o bardzo niskiej metaliczności.

Uwagi

  1. Wszystkie dane za Europejskim Obserwatorium Południowym (ESO).
  2. Metale” w astronomii oznaczają wszystkie pierwiastki cięższe od helu.

Przypisy

  1. Caffau E. et al.: An extremely primitive halo star (ang.). European South Observatory – science papers, 2011-08-31.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Gwiazda, która nie powinna istnieć. Komunikat naukowy eso1132pl (pol.). Komunikaty prasowe ESO, 2011-08-31. [dostęp 2011-08-31].
  3. Caffau E. et al.. An extremely primitive star in the Galactic halo. „Nature”. 477, s. 67–69, 2011-09-01. doi:10.1038/nature10377. ISSN 0028-0836 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]