Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia - nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

20 marca 2015 - całkowite zaćmienie Słońca, w Polsce widoczne jako częściowe (w różnych rejonach kraju obejmie 65-80% powierzchni Słońca) od ok. 9:40 do ok. 12:06 (CET) (www.urania.edu.pl), tego samego dnia o 23:45 (CET) rozpoczyna się astronomiczna wiosna (astronomia24.com)

Planeta karłowata (1) Ceres

7 marca 2015 - bezzałogowa sonda kosmiczna Dawn weszła na orbitę wokół planety karłowatej (1) Ceres (na zdjęciu)

5 marca 2015 - ogłoszono wyniki badań, według których ok. 4 miliardy lat temu dużą część powierzchni Marsa zajmował ocean wody (ESO)

Lądowanie Philae na powierzchni komety (wizja artysty)

12 listopada 2014 - lądownik Philae sondy Rosetta wylądował na powierzchni komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (ESA)

6 listopada 2014 - naukowcy poinformowali o wykonaniu za pomocą Atacama Large Millimeter Array niezwykle dokładnych obrazów dysku protoplanetarnego wokół gwiazdy HL Tauri. Badania takich dysków pozwolą lepiej poznać proces powstawania planet (ESO; wcześniej już odkryto w tym układzie protoplanetę HL Tau b)

22 października - poinformowano o przeprowadzeniu analizy orbit blisko 500 komet obiegających gwiazdę beta Pictoris, w wyniku czego wyróżniono wśród nich dwie rodziny komet (ESO)

19 października - odkryta w styczniu 2013 roku kometa C/2013 A1 (zwana również Siding Spring od miejsca jej odkrycia) minęła Marsa w odległości zaledwie 139,5 tys. km, czyli w jednej trzeciej dystansu pomiędzy Księżycem a Ziemią. Kometa została zbadana przez sondy kosmiczne znajdujące się na orbicie wokół Marsa i łaziki pracujące na marsjańskiej powierzchni. Po raz pierwszy w historii bezpośrednio zbadano obiekt, który przybył prosto z Obłoku Oorta i najprawdopodobniej nic się nie zmienił od czasu uformowania Układu Słonecznego 4,6 miliarda lat temu (Space.com).

19 października - w wieku 63 lat zmarł prof. Janusz Gil - astronom i astrofizyk. Zajmował się m.in. badaniem pulsarów i gwiazd neutronowych (PAP)

6 października 2014 - ALMA, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array, pokazuje coś czego nigdy aż tak szczegółowo do tej pory nie oglądano: dokładną strukturę dysku wokół młodej gwiazdy, w którym tworzą się planety

2 października 2014 - poinformowano, że 29 czerwca 2014 roku naukowcy z Chile odkryli nowy quasi-księżyc Ziemi, 2014 OL339 (DailyMail)

10 września 2014 - została odkryta Gaia14aaa, pierwsza supernowa zaobserwowana przez obserwatorium Gaia. W skład zespołu odkrywców (ang. Gaia Science Alert Team) wchodzili astronomowie z obserwatorium astronomicznego UW: Łukasz Wyrzykowski i Zuzanna Kostrzewa-Rutkowska (PAP).

3 września 2014 - astronomowie z Uniwersytetu Hawajskiego odkryli, że Droga Mleczna jest częścią supergromady 100 razy większej, niż dotychczas sądzono. Nazwano ją Laniakea (Science Daily, Nature)

19 sierpnia 2014 - drugi polski satelita naukowy BRITE-PL "Heweliusz" wystartował o 5:15 czasu polskiego na pokładzie rakiety Chang Zheng 4B (Długi Marsz-4B) z chińskiego kosmodromu Taiyuan Satellite Launch Center (brite.pl)

Sonda Rosetta wraz z lądownikiem Philae

6 sierpnia 2014 - sonda kosmiczna Rosetta dotarła do celu swojej misji - komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (ESA)

Czy wiesz...
Obserwatorium Rożen

…z czym może kojarzyć się Rożen?

…ilu było rzekomo zaginionych kosmonautów?

Kopuła teleskopu ESO 3,6m i Droga Mleczna

…jakich odkryć dokonano za pomocą 3,6-metrowego teleskopu ESO?

…do czego jest podobna kształtem planetoida (10) Hygiea?

…co łączy pierwsze odliczanie rakietowe w filmie z Willym Leyem?

…jak wyglądał meteor z 18 sierpnia 1783 roku?

…skąd pochodzi nazwa księżycowego krateru Langrenus?

…z jaką dokładnością satelita SPOT 7 wykonuje zdjęcia?

…co robił RADOM-7 na orbicie wokółksiężycowej?

Trójwymiarowy obraz galaktyki NGC 4650A uzyskany za pomocą MUSE

…gdzie na niebie można znaleźć Krawędź Szczekającego Psa?

…że MUSE jest instrumentem, lecz nie służy do wykonywania muzyki? (obok wizualizacja wyników badań instrumentu)

Nowe obserwatorium w Perth

…kiedy powstało najstarsze obserwatorium astronomiczne w Perth?

…dlaczego w gwieździe nigdy nikt nie mieszkał?

…gdzie w Polsce znajduje się krater uderzeniowy o średnicy ponad 3 km?

…że są obiekty, które nauka nazywa galaktykami zielonego groszku?

…jakie były historyczne, a jakie są współczesne metody w fotometrii ciał niebieskich?

…co rozpędziło gwiazdę LAMOST-HVS1 do prędkości 1,7 mln km/h?

Ruch WISE 0855-0714 na tle gwiazd

…jak ustalono pokrewieństwo Słońca i gwiazdy HD 162826?

…przy pomocy czego odkryto najbliższą Słońcu samotną planetę?

…który z pionierów heliosejsmologii urodził się w Pilicy?

Artykuł miesiąca
Libracja Księżyca

Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym.

Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy mniejsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw.miesiąc synodyczny) faz Księżyca.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Hannes Alfvén w 1942 r.

Hannes Olof Gösta Alfvén (ur. 30 maja 1908 w Norrköping, zm. 2 kwietnia 1995 w Djursholm) – szwedzki fizyk i astrofizyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w roku 1970 za badania w zakresie magnetohydrodynamiki i ich zastosowanie do fizyki plazmy.

Twórca podstaw elektrodynamiki kosmicznej, współtwórca magnetohydrodynamiki. W latach 1940–1973 profesor Królewskiego Instytutu Technologicznego w Sztokholmie, członek Szwedzkiej Akademii Nauk. Odkrywca fal magnetohydrodynamicznych w plazmie nazwanych na jego cześć falami Alfvena.

Noblista wykazał, że szybki ruch wirowy młodego Słońca mógł przez pola magnetyczne przenieść się na otaczający go obłok gazowy, z którego uformowały się planety. Powiązał burze słoneczne z powstawaniem zórz polarnych.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Smiley (uśmiech) – zdjęcie gromady galaktyk (SDSS J1038 + 4849) i obrazów dalszych galaktyk zniekształconych w wyniku soczewkowania grawitacyjnego (tworzą tzw. pierścienie Einsteina). Zdjęcie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a.

Do zrobienia

Do napisania

Baza Marsjańska w Toruniu - ciemna galaktyka - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - James Clerk Maxwell Telescope - Large Synoptic Survey Telescope - Marc W. Buie - montaż amerykański - orbita eliptyczna - oznaczanie planetoid - pętla koronalna - Palomar Planet-Crossing Asteroid Survey - poprawka bolometryczna - refrakcja azymutalna - Societe Astronomique de France - synteza apertury - teleskop Maksutowa - teleskop słoneczny - Theia - woda na Marsie - zależność Eddingtona

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - anomalia prawdziwa - astrofotografia - asterosejsmologia - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - efekt Sachsa-Wolfe'a - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - grupa Kreutza - gwiazda rozbłyskowa - Harold Alden - heliofizyka - Messier 73 - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - NEAT - Pierre Méchain - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - sfera armilarna - teleskop kosmiczny - tellurium - zagubione komety - zagubione planetoidy - związek Tully’ego-Fishera

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?