Portal:Astronomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Astronomia
    w polskojęzycznej Wikipedii

Q space.svg
A cóż piękniejszego nad niebo, które przecież ogarnia wszystko co piękne?...
Mikołaj Kopernik

Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych zagadnieniami z zakresu astronomii, jej historią, jak i wydarzeniami bieżącymi.

Astronomia - nauka o ciałach niebieskich, ich budowie, ruchach, pochodzeniu i ewolucji oraz o materii rozproszonej w przestrzeni kosmicznej (zwanej też kosmosem).


Aktualności

30 kwietnia 2015 – badająca Merkurego sonda kosmiczna MESSENGER zakończyła swoją misję rozbijając się o powierzchnię planety (NASA)

29 kwietnia 2015NASA poinformowała o uzyskaniu przez sondę New Horizons pierwszych zdjęć na tyle dobrej jakości, by dało się rozróżnić szczegóły powierzchni Plutona (NASA)

20 marca 2015całkowite zaćmienie Słońca, w Polsce widoczne jako częściowe (w różnych rejonach kraju obejmie 65-80% powierzchni Słońca) od ok. 9:40 do ok. 12:06 (CET) (www.urania.edu.pl), tego samego dnia o 23:45 (CET) rozpoczyna się astronomiczna wiosna (astronomia24.com)

Planeta karłowata (1) Ceres

7 marca 2015 – bezzałogowa sonda kosmiczna Dawn weszła na orbitę wokół planety karłowatej (1) Ceres (na zdjęciu)

5 marca 2015 – ogłoszono wyniki badań, według których ok. 4 miliardy lat temu dużą część powierzchni Marsa zajmował ocean wody (ESO)

Lądowanie Philae na powierzchni komety (wizja artysty)

12 listopada 2014 – lądownik Philae sondy Rosetta wylądował na powierzchni komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko (ESA)

6 listopada 2014 – naukowcy poinformowali o wykonaniu za pomocą Atacama Large Millimeter Array niezwykle dokładnych obrazów dysku protoplanetarnego wokół gwiazdy HL Tauri. Badania takich dysków pozwolą lepiej poznać proces powstawania planet (ESO; wcześniej już odkryto w tym układzie protoplanetę HL Tau b)

22 października – poinformowano o przeprowadzeniu analizy orbit blisko 500 komet obiegających gwiazdę beta Pictoris, w wyniku czego wyróżniono wśród nich dwie rodziny komet (ESO)

19 października – odkryta w styczniu 2013 roku kometa C/2013 A1 (zwana również Siding Spring od miejsca jej odkrycia) minęła Marsa w odległości zaledwie 139,5 tys. km, czyli w jednej trzeciej dystansu pomiędzy Księżycem a Ziemią. Kometa została zbadana przez sondy kosmiczne znajdujące się na orbicie wokół Marsa i łaziki pracujące na marsjańskiej powierzchni. Po raz pierwszy w historii bezpośrednio zbadano obiekt, który przybył prosto z Obłoku Oorta i najprawdopodobniej nic się nie zmienił od czasu uformowania Układu Słonecznego 4,6 miliarda lat temu (Space.com).

19 października – w wieku 63 lat zmarł prof. Janusz Gil - astronom i astrofizyk. Zajmował się m.in. badaniem pulsarów i gwiazd neutronowych (PAP)

6 października 2014 – ALMA, Atacama Large Millimeter/submillimeter Array, pokazuje coś czego nigdy aż tak szczegółowo do tej pory nie oglądano: dokładną strukturę dysku wokół młodej gwiazdy, w którym tworzą się planety

2 października 2014 – poinformowano, że 29 czerwca 2014 roku naukowcy z Chile odkryli nowy quasi-księżyc Ziemi, 2014 OL339 (DailyMail)

10 września 2014 – została odkryta Gaia14aaa, pierwsza supernowa zaobserwowana przez obserwatorium Gaia. W skład zespołu odkrywców (ang. Gaia Science Alert Team) wchodzili astronomowie z obserwatorium astronomicznego UW: Łukasz Wyrzykowski i Zuzanna Kostrzewa-Rutkowska (PAP).

3 września 2014astronomowie z Uniwersytetu Hawajskiego odkryli, że Droga Mleczna jest częścią supergromady 100 razy większej, niż dotychczas sądzono. Nazwano ją Laniakea (Science Daily, Nature)

Czy wiesz...
Obserwatorium Rożen

…z czym może kojarzyć się Rożen?

…ilu było rzekomo zaginionych kosmonautów?

Kopuła teleskopu ESO 3,6m i Droga Mleczna

…jakich odkryć dokonano za pomocą 3,6-metrowego teleskopu ESO?

…do czego jest podobna kształtem planetoida (10) Hygiea?

…co łączy pierwsze odliczanie rakietowe w filmie z Willym Leyem?

…jak wyglądał meteor z 18 sierpnia 1783 roku?

…skąd pochodzi nazwa księżycowego krateru Langrenus?

…z jaką dokładnością satelita SPOT 7 wykonuje zdjęcia?

…co robił RADOM-7 na orbicie wokółksiężycowej?

Trójwymiarowy obraz galaktyki NGC 4650A uzyskany za pomocą MUSE

…gdzie na niebie można znaleźć Krawędź Szczekającego Psa?

…że MUSE jest instrumentem, lecz nie służy do wykonywania muzyki? (obok wizualizacja wyników badań instrumentu)

Nowe obserwatorium w Perth

…kiedy powstało najstarsze obserwatorium astronomiczne w Perth?

…dlaczego w gwieździe nigdy nikt nie mieszkał?

…gdzie w Polsce znajduje się krater uderzeniowy o średnicy ponad 3 km?

…że są obiekty, które nauka nazywa galaktykami zielonego groszku?

…jakie były historyczne, a jakie są współczesne metody w fotometrii ciał niebieskich?

…co rozpędziło gwiazdę LAMOST-HVS1 do prędkości 1,7 mln km/h?

Ruch WISE 0855-0714 na tle gwiazd

…jak ustalono pokrewieństwo Słońca i gwiazdy HD 162826?

…przy pomocy czego odkryto najbliższą Słońcu samotną planetę?

…który z pionierów heliosejsmologii urodził się w Pilicy?

Artykuł miesiąca
Zdjęcie (1) Ceres wykonane przez sondę Dawn 4 maja 2015 z odległości 13 600 km.

(1) Ceresplaneta karłowata krążąca wewnątrz pasa planetoid między orbitami Marsa i Jowisza. Ma średnicę 950 km i jest największym z ciał krążących wewnątrz tego pasa. Została odkryta 1 stycznia 1801 przez włoskiego astronoma Giuseppe Piazziego. Początkowo była określana jako planeta, po kilkudziesięciu latach zaczęto określać ją jako planetoidę. W sierpniu 2006 roku wprowadzono termin planeta karłowata i Ceres została zaliczona do tej grupy obiektów.

Odkrycie

W 1766 roku astronom Johann Daniel Titius von Wittenburg zauważył pewną prawidłowość dotyczącą odległości kolejnych planet od Słońca. Jeśli zacząć od 0, potem użyć liczb 3, 6, 12, 24, 48 itd., podwajając za każdym razem, do wyniku dodać 4 i podzielić przez 10, otrzymuje się ciąg niemal dokładnie odpowiadający odległościom kolejnych planet od Słońca, wyrażonych w jednostkach astronomicznych. Ta prawidłowość, znana obecnie jako reguła Titiusa-Bodego, zgadzała się dla sześciu znanych wtedy planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza i Saturna, pod warunkiem, że zostawiło się dodatkowe puste miejsce pomiędzy Marsem i Jowiszem. Kiedy William Herschel odkrył Urana w 1781 roku, okazało się, że znajduje się on prawie dokładnie w odległości przewidzianej przez tę regułę. To sprawiło, że astronomowie zaczęli poszukiwać planety pomiędzy Marsem a Jowiszem.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Sylwetka badacza
Benjamin Apthorp Gould

Benjamin Apthorp Gould (ur. 27 września 1824 w Bostonie, zm. 26 listopada 1896 w Cambridge, Massachusetts) – amerykański astronom, autor katalogów gwiazd, które umożliwiły stworzenie spisu gwiazdozbiorów południowej półkuli nieba. Był pierwszym Amerykaninem, który uzyskał tytuł doktora astronomii (jego promotorem na uniwersytecie w Getyndze był Carl Gauss).

Po opublikowaniu rozprawy o położeniu i ruchu własnym gwiazd okołobiegunowych (zostały wykorzystane jako standard przez Coast Survey w 1868) otrzymał zaproszenie rządu Argentyny, aby założyć i kierować Narodowym Obserwatorium Argentyńskim w Córdobie. W 1879 roku odkrył w Drodze Mlecznej pierścień złożony z młodych gwiazd nazwany potem od jego nazwiska Pasem Goulda.

przeczytaj cały artykuł | poprzednie sylwetki...

Działy astronomii

Pojęcia ogólne

Najjaśniejsze gwiazdy

Kategorie

Artykuły medalowe

Dobre artykuły

Zdjęcie miesiąca

Mgławica Trąba Słonia (również van den Bergh 142) – globula znajdująca się w kompleksie IC 1396 (złożonym z gromady otwartej oraz mgławicy) w konstelacji Cefeusza. Mgławica ta została wydmuchana przez silne wiatry gwiazdowe z gwiazdy HD 206267, co wytworzyło jej wydłużoną strukturę.

Do zrobienia

Do napisania

Baza Marsjańska w Toruniu - ciemna galaktyka - fotograficzna wielkość gwiazdowa - fotometria UBV - James Clerk Maxwell Telescope - Large Synoptic Survey Telescope - Marc W. Buie - montaż amerykański - orbita eliptyczna - oznaczanie planetoid - pętla koronalna - Palomar Planet-Crossing Asteroid Survey - poprawka bolometryczna - refrakcja azymutalna - Societe Astronomique de France - synteza apertury - teleskop Maksutowa - teleskop słoneczny - Theia - woda na Marsie - zależność Eddingtona

więcej propozycji


Do poszerzenia

aberracja planetarna - anomalia prawdziwa - astrofotografia - asterosejsmologia - Catalina Sky Survey - ciało niebieskie - ciąg główny - efekt Sachsa-Wolfe'a - ekstynkcja atmosferyczna - gaz międzyplanetarny - grupa Kreutza - gwiazda rozbłyskowa - Harold Alden - heliofizyka - Messier 73 - meteoryt kamienny - meteoryt żelazny - mgławica emisyjna - NEAT - Pierre Méchain - pierwotna nukleosynteza - protoplaneta - radioastronomia - sfera armilarna - teleskop kosmiczny - tellurium - zagubione komety - zagubione planetoidy - związek Tully’ego-Fishera

Technikalia

Przydatne linki:


Astronomia w projektach siostrzanych

Astronomia na Wikinews Astronomia na Wikibooks Astronomia na Wikicommons
Wiadomości Darmowe podręczniki Ilustracje
Wikinews-logo.png Wikibooks-logo.svg Commons-logo.svg

Inne portale tematyczne w polskiej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?