Sauria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sauria
Macartney, 1802
jaszczurka żyworodna
jaszczurka żyworodna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady / zauropsydy
Podgromada diapsydy
(bez rangi) Sauria
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Sauria (z gr. sauros – "jaszczurka, jaszczur") – grupa zauropsydów z podgromady diapsydów.

Grupę tę wyróżnił w 1800 r. Alexandre Brongniart, uznając ją za jeden z czterech rzędów gadów; zaliczył do niej jaszczurki i krokodyle, w tamtym czasie uznawane za blisko spokrewnione. Brongniart nie nadał grupie nazwy łacińskiej, a jedynie francuską – Sauriens[1]; łacińską nazwę "Sauria" zaproponował dla tej grupy James Macartney w 1802 r[2]. Później do Sauria zaliczano też niektóre wymarłe grupy gadów; Richard Owen (1842) zaliczył do Sauria dinozaury[3].

Późniejsze badania wykazały, że krokodyle nie są najbliższymi żyjącymi krewnymi jaszczurek; jaszczurki okazały się bliżej spokrewnione z wężami i sfenodontami, a krokodyle – z ptakami. W związku z tym przestano zaliczać krokodyle do Sauria; razem z nimi wyłączono z tej grupy także dinozaury i szereg innych grup gadów. Ostatecznie więc do Sauria zaliczano tylko jaszczurki, a nazwa ta stała się synonimem łacińskiej nazwy jaszczurek – Lacertilia. Jaszczurki (nie obejmujące węży i amfisben, lecz obejmujące przodków obu tych grup) są jednak taksonem parafiletycznym i zgodnie z zasadami kladystyki nie powinny być wyróżniane. W niektórych nowszych klasyfikacjach, m.in. w klasyfikacji ITIS, jaszczurek już się nie wyróżnia – ani pod nazwą Lacertilia, ani pod nazwą Sauria[4][5].

W 1988 r. Jacques Gauthier, Arnold G. Kluge i Timothy Rowe zaproponowali pierwszą definicję filogenetyczną Sauria; zdefiniowali je jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka archozaurów i lepidozaurów oraz wszystkich jego potomków[6]. Ta definicja w większym stopniu nawiązuje do pierwotnego znaczenia nazwy Sauria (do której to grupy w XIX wieku zaliczano m.in. krokodyle i dinozaury) niż do jej późniejszego znaczenia jako wyłącznie synonimu Lacertilia. Tak definiowane Sauria są grupą koronną diapsydów i dzielą się na dwa siostrzane taksony monofiletyczne: Lepidosauromorpha i Archosauromorpha. Współcześnie żyjącymi przedstawicielami Sauria są należące do Archosauromorpha ptaki i krokodyle oraz należące do Lepidosauromorpha gady łuskonośne i sfenodonty. Niektóre badania sugerują, że do Sauria mogą należeć także żółwie, choć pozostaje przedmiotem sporów, czy w takim wypadku należałyby do Lepidosauromorpha[7][8][9] czy też do Archosauromorpha[10][11][12]. Inną definicję filogenetyczną Sauria zaproponowali w 1997 r. Michael deBraga i Olivier Rieppel, definiując Sauria jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka grup Choristodera, Archosauromorpha i Lepidosauromorpha oraz wszystkich jego potomków[7]. Nie jest pewne, czy tak definiowane Sauria obejmowałyby tylko klady Lepidosauromorpha i Archosauromorpha, niepewna jest bowiem pozycja filogenetyczna kladu Choristodera. Niektóre analizy kladystyczne sugerują, że należały one do archozauromorfów[13][7][8] lub do lepidozauromorfów[9], inne jednak sugerują, że były one grupą siostrzaną do Sauria sensu Gauthier et al. 1988 (tj. Lepidosauromorpha + Archosauromorpha)[14] lub nawet bazalnymi diapsydami siostrzanymi do kladu Neodiapsida sensu Laurin 1991 (tj. kladu obejmującego ostatniego wspólnego przodka Younginiformes i współcześnie żyjących diapsydów oraz wszystkich jego potomków[15])[16].

Przypisy

  1. Alexandre Brongniart (1800) "Essai d’une classification naturelle des reptiles." 1ère partie "Etablissement des ordres." Bulletin de la Science. Société Philomathique de Paris 2 (35): 81-82.
  2. James Macartney (1802) Tabela III, [w:] Georges Cuvier Lectures on Comparative Anatomy. Przełożone z francuskiego przez Williama Rossa, pod nadzorem Jamesa Macartney'a. Tom 1. Londyn, Longman & Rees.
  3. Owen, Richard (1842). "Report on British Fossil Reptiles. Part II." Report of the British Association for the Advancement of Science. 11 (1841):60-294
  4. Lacertilia. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 10 listopada 2009]
  5. Sauria. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 10 listopada 2009]
  6. Jacques Gauthier, Arnold G. Kluge, Timothy Rowe. Amniote phylogeny and the importance of fossils. „Cladistics”. 4, s. 105–209, 1988. doi:10.1111/j.1096-0031.1988.tb00514.x (ang.). 
  7. 7,0 7,1 7,2 Michael deBraga, Olivier Rieppel. Reptile phylogeny and the interrelationships of turtles. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 120, s. 281–354, 1997. doi:10.1111/j.1096-3642.1997.tb01280.x (ang.). 
  8. 8,0 8,1 Olivier Rieppel, Robert R. Reisz. The Origin and Early Evolution of Turtles. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 30, s. 1–22, 1999 (ang.). 
  9. 9,0 9,1 Johannes Müller: The relationships among diapsid reptiles and the influence of taxon selection. W: Gloria Arratia, Mark V. H. Wilson, Richard Cloutier (red.): Recent Advances in the Origin and Early Radiation of Vertebrates. München: Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 2004, s. 379-408.
  10. Rafael Zardoya, Axel Meyer. Complete mitochondrial genome suggests diapsid affinities of turtles. „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”. 95, s. 14226-14231, 1998 (ang.). 
  11. Yoshinori Kumazawa, Mutsumi Nishida. Complete Mitochondrial DNA Sequences of the Green Turtle and Blue-Tailed Mole Skink: Statistical Evidence for Archosaurian Affinity of Turtles. „Molecular Biology and Evolution”. 16, s. 784-792, 1999 (ang.). 
  12. Naoyuki Iwabe, Yuichiro Hara, Yoshinori Kumazawa, Kaori Shibamoto, Yumi Saito, Takashi Miyata, Kazutaka Katoh. Sister Group Relationship of Turtles to the Bird-Crocodilian Clade Revealed by Nuclear DNA–Coded Proteins. „Molecular Biology and Evolution”. 22, s. 810-813, 2005. doi:10.1093/molbev/msi075 (ang.). 
  13. Susan E. Evans: The early history and relationships of the Diapsida. W: Michael J. Benton (red.): The phylogeny and classification of the tetrapods. 1, Amphibians, reptiles, birds. Oxford: Clarendon Press, 1988, s. 221-260.
  14. David W. Dilkes. The Early Triassic rhynchosaur Mesosuchus browni and the interrelationships of basal archosauromorph reptiles. „Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences”. 353, s. 501-541, 1998. 10.1098/rstb.1998.0225 doi:10.1098/rstb.1998.0225 10.1098/rstb.1998.0225 (ang.). 
  15. Michel Laurin. The osteology of a Lower Permian eosuchian from Texas and a review of diapsid phytogeny. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 101, s. 59–95, 1991. doi:10.1111/j.1096-3642.1991.tb00886.x (ang.). 
  16. Keqin Gao, Richard C. Fox. New choristoderes (Reptilia: Diapsida) from the Upper Cretaceous and Palaeocene, Alberta and Saskatchewan, Canada, and phylogenetic relationships of Choristodera. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 124, s. 303–353, 1998. doi:10.1111/j.1096-3642.1998.tb00580.x (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]