Septymia Zenobia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zenobia
Zenobia.jpg
królowa Palmyry
Żona Septimiusa Odenathusa
regentka Palmyry
Okres panowania od 267
Dane biograficzne
Mąż Septimius Odenathus
Dzieci Waballat
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Zenobia (Septimia Zenobia lub Xenobia) – żona króla Palmyry Septimiusa Odenathusa. Po jego śmierci w 267 r. rządziła w imieniu swojego małoletniego syna Waballata.

Chciała utrzymać dla swojego syna rolę, jaką na rzymskim Wschodzie sprawował jej zamordowany mąż – Odenat. Być może dzięki poparciu armii rzymskiej w Syrii i Palestynie udało się jej utrzymać kontrolę nad tymi terenami, a w 270 r. dowodzący jej wojskami Zabdas najechał rzymskie prowincje Arabię i Egipt, gdzie stacjonowały legiony wierne rzymskiej władzy centralnej. Szczególnie dramatyczny przebieg miała wojna w Egipcie bronionym przez Tenagino Probusa. W 271 r. wojska Zenobii najechały Azję Mniejszą, której część przeszła pod jej kontrolę.

Początkowo Zenobia szukała porozumienia z Aurelianem; na monetach i dokumentach papirusowych ogłoszono, że Waballat jest współwładcą Aureliana. W chwili gdy Aurelian rozpoczął kontrofensywę przeciwko niej, ogłoszono jej syna cesarzem - augustem.

Po pokonaniu jej armii pod Immae, wojska Aureliana zajęły Antiochię. Nie splądrowali jej, co wkrótce się opłaciło ponieważ miasta Apameą, Larysa i Aretuza prędko się poddały. Za Emesą rzymska kawaleria pokonała katafraktów − kawalerię Zenobii. Wraz z tą przegraną, królowa straciła skarbiec, który znajdował się w tym mieście i z którego planowała finansować dalszą kampanię. Zenobia wycofała się do Palmyry i zamierzała prosić o pomoc Persów, natomiast armia Aureliana jak i sam cesarz byli wyczerpani, gdy dotarli pod Palmyrę (272 r.). Cesarz złożył władczyni propozycję, by zamieszkała w pałacu w zamian za oddanie klejnotów, złota, jedwabi, koni, srebra i wielbłądów do skarbca Rzymu. Zenobia odpowiedziała, że woli umrzeć jak Kleopatra VII, niż żyć bez korony oraz, że ma wsparcie Persji, Armenii i Saracenów. Sytuacja była patowa, bo Rzymianom brakowało sił do szturmu, a mieszkańcom Palmyry do wypadów.

Zenobia wyślizgnęła się z miasta, by samej zabiegać o perską pomoc, ale została schwytana zanim przekroczyła Eufrat. Palmyra natomiast otworzyła swoje wrota w reakcji na tę wiadomość, przez co została oszczędzona. Władczyni dostała się do niewoli. Została przetransportowana do Rzymu, gdzie brała udział w triumfie Aureliusza zakuta w złote kajdany. Były one tak ciężkie, że musiała mieć pomocników by stała prosto. Resztę życia spędziła w ofiarowanej przez cesarza willi. Niektórzy historycy uważają, że została żoną rzymskiego senatora[potrzebne źródło]. Septymia nie została zgładzona także ze względu na wyrachowaną politykę rzymskiego cesarza. Aurelian stwierdził, że ludy na Wschodzie nie będą ginęły za kobietę, która nie jest męczenniczką, lecz bogatą matroną, żyjącą w rzymskiej willi.

Królestwo Palmyry w 271 (zółty kolor)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Ball, Rome in the East, London- N. York 2000
  • T. Kotula, Aurelian i Zenobia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2006. ISBN 83-04-04593-1
  • M. Sartre, D`Alexandre a Zenobia. Histoire du Levant antiquite IVe siecle av J.C i IIIe siecle ap. J.-C., Paris 2001
  • E. Schneider, Septimia Zenobia Sebaste, Roma 2003
  • J. Starcky, M. Gawlikowski, Palmyre, Paris 1986
  • R. Suski, Konsolidacja Cesarstwa Rzymskiego za panowania Aureliana 270-275, Kraków 2008
  • Philip Matyszak, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik−Kulińska, dom wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, str. 208−218, ISBN 978−83−11−10678−9