Skrzynia (mebel)

skrzynia renesansowa

Skrzynia – mebel służący do przechowywania przedmiotów. Na przestrzeni dziejów występował w wielu odmianach. Podobnym w kształcie i funkcji meblem jest kufer.

Historia

Skrzynia jest meblem od najdawniejszych czasów towarzyszącym człowiekowi. W starożytnym Egipcie czy Grecji przybierała formę architektoniczną z płaskim lub dwuspadowym wiekiem.

W Średniowieczu oprócz prostych konstrukcji stojakowych wykształciła się konstrukcja płycinowa, która była zdecydowanie lżejsza i pozwalała na zastosowanie bardziej urozmaiconego zdobnictwa.

W czasach nowożytnych skrzynia dała początek wielu odmianom mebli skrzyniowych, takim jak: bufet, kredens, szafa, komoda.

Apogeum rozwoju skrzynia przeżywała w renesansie. We Włoszech powstawały wówczas przepięknie zdobione snycerką, stiukiem i inkrustacją skrzynie posagowe (cassone) i podnosiste (cassapanca).

W wiekach późniejszych skrzynia została wyparta z salonów przez różne odmiany komody i podobnych mebli. Funkcję skrzyni podróżnej przejęły kufry, sepety, walizki. Do czasów XX wieku skrzynia przetrwała dzięki sztuce ludowej, tam pełniła funkcję skrzyni posagowej, malowanej w charakterystyczne dla danego regionu wzory.

Charakterystyka

Skrzynia należy do mebli skrzyniowych. Występuje w takich odmianach konstrukcyjnych:

• stojakowo-deskowa, stojakowo-płycinowa
• wieńcowo-deskowa, wieńcowo-płycinowa
• oskrzyniowo-deskowa, oskrzyniowo-płycinowa

Materiały użyte do wyrobu skrzyni zależą od aktualnie panującego stylu, dotyczy to również rodzajów połączeń i rozwiązań technologicznych.

Przykładowe rodzaje zdobień:

• w starożytności:
  • polichromia
  • inkrustacja
• w średniowieczu:
  • okucia metalowe i ćwieki
  • ornament fałdowy, wstęgowy, maswerkowy
• w renesansie
  • medaliony i kartusze
  • girlandy i gzymsy w formie wolich oczek i sercowników
  • boniowanie, ornament diamentowy

Odmiany skrzyni

• Skrzynia z wiekiem płaskim
• Skrzynia z wiekiem dwuspadowym
• Skrzynia z wiekiem wypukłym
• Skrzynia do siedzenia z oparciem

Galeria

• 

  renesansowa włoska skrzynia posagowa

• 

  kufer włoski zdobiony medalionami z kości słoniowej

• 

  szesnastowieczny kufer z systemem zamków

• 

  kufer z otwieranym bokiem umieszczony na podstawie to kabinet

• 

  średniowieczna forma skrzyni zdobiona okuciami i ćwiekami

• 

  Włoska skrzynia stipo

• 

  ludowa skrzynia posagowa

• 

  dzisiejszy pojemnik na pościel w formie skrzyni

Bibliografia

• Etude des styles du mobilier – A. Aussel – 1990 – ISBN 2-04-016205-4
• Wielka księga mebli antycznych – T. Forrest – Twój Styl 1997 ISBN 83-7163-033-6

Zobacz też

• Meble, Meblarstwo, Style w meblarstwie