Smagliczka skalna
| Smagliczka skalna | |
|---|---|
 Smagliczka skalna dziko rosnąca (skały w Pieninach)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | kapustowce |
| Rodzina | kapustowate |
| Rodzaj | smagliczka |
| Gatunek | smagliczka skalna |
| Nazwa systematyczna | |
| Aurinia saxatilis (L.) Desv. J. Bot. Agric. 5: 162 1815. |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Smagliczka skalna, smagliczka Arduina (Aurinia saxatilis (L.) Desv.) – gatunek byliny należący do rodziny kapustowatych.
Spis treści |
Rozmieszczenie geograficzne [edytuj]
Występuje w górach Europy: w Alpach, Jurze, Karpatach i górach Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce dziko rośnie wyłącznie w Pieninach i jest tam rośliną pospolitą, występującą w całym paśmie Pienin. W Europie Zachodniej czasami dziczeje i jest tam kenofitem[2]. Według niektórych danych występuje również w Turcji[3]. Poza tym jest uprawiana jako roślina ozdobna.
Nazewnictwo [edytuj]
- W literaturze polskiej zwykle opisywana jako Alyssum saxatile L[4][5].
- Według nowszych ujęć taksonomicznych prawidłowa nazwa gatunku to Aurinia saxatilis (L.) Desv. Synonimy[6]:
- Adyseton saxatile (L.) Sweet
- Adyseton sibiricum G.Don
- Alyssum cheirifolium Steud.
- Alyssum minus subsp. micranthum (C.A. Mey.) Breistr.
- Alyssum saxatile L.
- Alyssum saxatile subsp. arduinii (Fritsch) Hayek
- Aurinia saxatilis subsp. arduinii (Fritsch) Dostál
- Aurinia saxatilis subsp. saxatilis (L.) Desv.
- Crucifera saxatilis (L.) E.H.L.Krause
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Niska roślina tworząca kępki. Cała roślina gęsto, gwiazdkowato owłosiona.
- Łodyga
- Wzniesiona, o wysokości 10-25 cm. Ulistnione tylko w dolnej części.
- Liście
- Tworzą gęstą różyczkę. Liście łodygowe łopatkowate do równowąskich, ze zwężoną nasadą, znacznie mniejsze od liści różyczkowych. Wszystkie liście pokryte gęstym, gwiazdkowatym kutnerem.
- Kwiaty
- Liczne, promieniste, żółte, zebrane w baldachogrona na górnej, nieulistnionej części łodygi. Tworzą rozetę. U nasady nitek pręcików uszkowate skrzydełka.
- Owoc
- Łuszczynki zawierające po 2 wąsko oskrzydlone nasiona w każdej komorze. Łuszczynki są, podobnie jak cała roślina, gwiazdkowato owłosione.
Biologia i ekologia [edytuj]
Bylina, chamefit, roślina wapieniolubna. Kwitnie od kwietnia do maja, jest owadopylna. Po suchym i upalnym lecie zakwita jeszcze drugi raz pod koniec lata. Siedlisko: szczeliny i ściany skał wapiennych. Rośnie na jałowych glebach, wymaga wapnia w podłożu[2]. Przystosowuje się do stanowiska, bardzo silnie się rozrasta.
Zastosowanie [edytuj]
Roślina ozdobna. Jest jedną z 5 podstawowych ogrodowych bylin wiosennych (pozostałe to ubiorek wiecznie zielony, floks szydlasty, gęsiówka kaukaska i żagwin ogrodowy). Nadaje się szczególnie do ogrodów skalnych, gdzie ładnie prezentuje się między kamieniami lub na murkach. Bardzo ozdobna w czasie kwitnienia, ale również po przekwitnięciu jej kutnerowate liście stanowią ozdobę ogrodu. Może być również sadzona na rabatach w kompozycji z niebieskimi cebulicami, szafirkami, róznobarwnymi tulipanami i in.
Uprawa [edytuj]
Może być rozmnażana z nasion, lub sadzonek wierzchołkowych, które najlepiej jest pobrać w czerwcu-lipcu. Bardziej wskazane jest rozmnażanie przez sadzonkowanie, w przypadku bowiem odmian ozdobnych nasiona źle zachowują cechy rośliny matecznej. Najlepiej rośnie na przewiewnej, dość suchej i kamienistej, wapnowanej glebie. Wymaga stanowiska słonecznego. Jest odporna na mróz i suszę i jest długowieczna.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
- ↑ 2,0 2,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ The Plant List Aurinia saxatilis. [dostęp 20011-03-30].
Bibliografia [edytuj]
- Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett: Kwiaciarstwo. Warszawa: PWRiL, 1983. ISBN 83-09-00544-X.
- Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
