Smagliczka skalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Smagliczka skalna
Smagliczka skalna dziko rosnąca (skały w Pieninach)
Smagliczka skalna dziko rosnąca (skały w Pieninach)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj smagliczka
Gatunek smagliczka skalna
Nazwa systematyczna
Aurinia saxatilis (L.) Desv.
J. Bot. Agric. 5: 162 1815.
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia
Zwykle tworzy kępy
Odmiana ogrodowa

Smagliczka skalna, smagliczka Arduina (Aurinia saxatilis (L.) Desv.) – gatunek byliny należący do rodziny kapustowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w górach Europy: w Alpach, Jurze, Karpatach i górach Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce dziko rośnie wyłącznie w Pieninach i jest tam rośliną pospolitą, występującą w całym paśmie Pienin. W Europie Zachodniej czasami dziczeje i jest tam kenofitem[2]. Według niektórych danych występuje również w Turcji[3]. Poza tym jest uprawiana jako roślina ozdobna.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

  • W literaturze polskiej zwykle opisywana jako Alyssum saxatile L[4][5].
  • Według nowszych ujęć taksonomicznych prawidłowa nazwa gatunku to Aurinia saxatilis (L.) Desv. Synonimy[6]:
    • Adyseton saxatile (L.) Sweet
    • Adyseton sibiricum G.Don
    • Alyssum cheirifolium Steud.
    • Alyssum minus subsp. micranthum (C.A. Mey.) Breistr.
    • Alyssum saxatile L.
    • Alyssum saxatile subsp. arduinii (Fritsch) Hayek
    • Aurinia saxatilis subsp. arduinii (Fritsch) Dostál
    • Aurinia saxatilis subsp. saxatilis (L.) Desv.
    • Crucifera saxatilis (L.) E.H.L.Krause

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Niska roślina tworząca kępki. Cała roślina gęsto, gwiazdkowato owłosiona.
Łodyga
Wzniesiona, o wysokości 10-25 cm. Ulistnione tylko w dolnej części.
Liście
Tworzą gęstą różyczkę. Liście łodygowe łopatkowate do równowąskich, ze zwężoną nasadą, znacznie mniejsze od liści różyczkowych. Wszystkie liście pokryte gęstym, gwiazdkowatym kutnerem.
Kwiaty
Liczne, promieniste, żółte, zebrane w baldachogrona na górnej, nieulistnionej części łodygi. Tworzą rozetę. U nasady nitek pręcików uszkowate skrzydełka.
Owoc
Łuszczynki zawierające po 2 wąsko oskrzydlone nasiona w każdej komorze. Łuszczynki są, podobnie jak cała roślina, gwiazdkowato owłosione.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, chamefit, roślina wapieniolubna. Kwitnie od kwietnia do maja, jest owadopylna. Po suchym i upalnym lecie zakwita jeszcze drugi raz pod koniec lata. Siedlisko: szczeliny i ściany skał wapiennych. Rośnie na jałowych glebach, wymaga wapnia w podłożu[2]. Przystosowuje się do stanowiska, bardzo silnie się rozrasta. Liczba chromosomów 2n = 16[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna. Jest jedną z 5 podstawowych ogrodowych bylin wiosennych (pozostałe to ubiorek wiecznie zielony, floks szydlasty, gęsiówka kaukaska i żagwin ogrodowy). Nadaje się szczególnie do ogrodów skalnych, gdzie ładnie prezentuje się między kamieniami lub na murkach. Bardzo ozdobna w czasie kwitnienia, ale również po przekwitnięciu jej kutnerowate liście stanowią ozdobę ogrodu nawet do późnej jesieni. Może być również sadzona na rabatach w kompozycji z niebieskimi cebulicami, szafirkami, różnobarwnymi tulipanami i in. Zwykle sadzona pojedynczo lub w grupach po 2-3 sztuki. W celu uzyskania zadarnień sadzi się ją w zagęszczeniu do 11 roślin na m2[7].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Może być rozmnażana z nasion, lub sadzonek wierzchołkowych, które najlepiej jest pobrać w czerwcu-lipcu. Bardziej wskazane jest rozmnażanie przez sadzonkowanie, w przypadku bowiem odmian ozdobnych nasiona źle zachowują cechy rośliny matecznej. Najlepiej rośnie na przewiewnej, dość suchej i kamienistej, wapnowanej glebie. Wymaga stanowiska słonecznego. Jest odporna na mróz (strefa mrozoodporności - 6) i suszę i jest długowieczna.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. 2,0 2,1 2,2 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  6. The Plant List Aurinia saxatilis. [dostęp 20011-03-30].
  7. Agnieszka Mike-Jeziorska: Smagliczka skalna (pol.). 2013. [dostęp 2013-22-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett: Kwiaciarstwo. Warszawa: PWRiL, 1983. ISBN 83-09-00544-X.
  2. Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.