Sosnowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sosnowce
Sosna górska (Pinus mugo mugo)
Sosna górska (Pinus mugo mugo)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Nazwa systematyczna
Pinales Dumort.
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Sosnowce (Pinales Dumort.) – rząd roślin nagonasiennych. Sposób jego definiowania jest bardzo różny w zależności od autora systemu klasyfikacyjnego, przy czym największe problemy sprawiło odkrycie prawdopodobnego bliskiego pokrewieństwa rodziny sosnowatych (Pinaceae) z gniotowymi (Gnetopsida). W najnowszych ujęciach takson bywa w efekcie traktowany jako monofiletyczny, z jedną tylko rodziną – sosnowatych[2]. W innych, zwłaszcza dawniejszych ujęciach, obejmował albo wszystkie współcześnie żyjące rośliny szpilkowe (iglaste), albo z wyłączeniem cisowców (Taxales)[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W tradycyjnym ujęciu utożsamiającym rząd ze wszystkimi iglastymi wyróżnia się w nim współcześnie zwykle 7 rodzin, liczących łącznie 65–70 rodzajów i 600-630 gatunków[1]. Spośród roślin iglastych klad bazalny tworzy rodzina sosnowatych (Pinaceae), podczas gdy wyodrębniana w niektórych ujęciach rodzina cisowatych (Taxaceae)[3] zagnieżdżona jest w obrębie rzędu, tworząc grupę siostrzaną wobec cyprysowatych (Cupressaceae)[1]. Wyodrębniana czasem rodzina głowocisowatych (Cephalotaxaceae) włączana jest do cisowatych (Taxaceae). Wyróżniana w przeszłości rodzina Taxodiaceae jest włączona do rodziny Cupressaceae, chociaż można ją jeszcze spotkać w niektórych opracowaniach.

Od początku XXI wieku przedmiotem żywej dyskusji nad systematyką sosnowców stała się grupa gniotowych[2], która w wyniku analiz filogenetycznych opartych głównie na badaniach molekularnych okazało się, że prawdopodobnie wyewoluowała z iglastych, mając przy tym najbliższych wspólnych przodków z rodziną sosnowatych (Pinaceae)[4]. Uwzględnienie gniotowych w klasyfikacji iglastych skutkuje rozbiciem tradycyjnego ujęcia sosnowców i podniesieniem linii rozwojowej prowadzącej do sosnowatych do rangi klasy Pinopsida, a pozostałych iglastych do klasy Cupressopsida. Gniotowe w takim ujęciu stanowią klasę Gnetopsida siostrzaną dla Pinopsida[2].

Synonimy

Abietales Koehne, Actinostrobales Doweld, Araucariales Gorozh., Athrotaxidales Dowled, Cephalotaxales Reveal, Cunninghamiales Doweld, Cupressales Bromhead, Falcatifoliales Melikian & Bobrov, Metaxyales Doweld, Microstrobales Doweld & Reveal, Parasitaxales Melikian & Bobrov, Podocarpales Reveal, Saxegotheales Doweld & Reveal, Sciadopityales Reveal, Taxales Knobloch, Taxodiales Heintze - Araucariidae Doweld, Cupressidae Doweld, Pinidae Cronquist, Takhtajan, & Zimmermann, Podocarpidae Doweld & Reveal, Taxidae Reveal - Araucariopsida A. V. C. F. Bobrov & Melikian, Pinopsida Burnett, Podocarpopsida Doweld & Reveal, Taxopsida Lotsy - Pinophytina Reveal.

Podział według APweb[1]

Kladogram przedstawiający powiązania filogenetyczne, bez uwzględnienia gniotowych:

nagonasienne

sagowcowe




miłorzębowe



sosnowce 

sosnowate (Pinaceae)





araukariowate (Araucariaceae)




Phyllocladaceae



zastrzalinowate (Podocarpaceae)






sośnicowate (Sciadopityaceae)




cyprysowate (Cupressaceae)



cisowate (Taxaceae)









Pozycja systematyczna i relacje filogenetyczne według Simpsona (2010) i Christenhusza i in. (2011)[5][2]
nagonasienne

sagowcowe




miłorzębowe



sosnowce 

sosnowate Pinaceae



gniotowce Gnetales




araukariowce Araucariales



cyprysowce Cupressales






Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - PINALES. 2001–.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, Heidelberg, London: Elsevier, Academic Press, 2010, s. 129-141. ISBN 978-0123743800.
  3. 3,0 3,1 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993. ISBN 83-214-0140-6.
  4. Shu-Miaw Chaw, Christopher L. Parkinson, Yuchang Cheng, Thomas M. Vincent, Jeffrey D. Palmer. Seed plant phylogeny inferred from all three plant genomes: Monophyly of extant gymnosperms and origin of Gnetales from conifers. „PNAS”. 97, 8, s. 4086-4091, 2000. The National Academy of Sciences (ang.). 
  5. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.