Specjalne prawa ciągnienia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Specjalne prawa ciągnienia (ang. Special Drawing Rights, SDR, kod ISO 4217: XDR) – międzynarodowa jednostka rozrachunkowa, umowna jednostka monetarna, mająca charakter pieniądza bezgotówkowego, czyli istniejącego wyłącznie w postaci zapisów księgowych na bankowych rachunkach depozytowych.

SDR została utworzona w celu stabilizacji międzynarodowego systemu walutowego przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy w 1967 roku, używana jest od 1970.

Jednostkami SDR mogą się posługiwać wyłącznie banki centralne państw oraz niektóre instytucje finansowe w rozrachunkach między nimi. Jednostki SDR zostały wyemitowane trzykrotnie. Po raz pierwszy, w latach 1970-72. W trzech transzach, łącznie 9,4 mld. Drugi raz w latach 1979-81 w sumie 12 mld, również w trzech transzach. Trzeci raz w roku 2009 w sumie 204,1 mld SDR, z tego 21,4 mld dla 40 krajów, które są członkami MFW od 1982 (w tym Polska dostała 3,12 mld SDR po kursie 1,56 SDR/USD). Jednostki SDR przyznawane są krajom-członkom MFW proporcjonalnie do ich udziałów wniesionych do MFW.

Jednostki SDR służą głównie do regulowania zobowiązań poszczególnych krajów z tytułu bieżących obrotów bilansu płatniczego (m.in. kraje z deficytem bilansu płatniczego dokonują płatności w tej walucie lub przeprowadzają interwencje na rynku walutowym poprzez wymianę SDR-ów na walutę innych krajów, kraje z nadwyżką bilansu płatniczego). Są też wykorzystywane przy porównywaniu kursów walut w rozliczeniach międzynarodowych.

Początkowo wartość jednostki SDR była wyznaczana jako wartość 0,888671 g czystego złota (zwana była czasem „papierowym złotem”), od 1974 roku jest wyznaczana na podstawie koszyka walutowego, składającego się obecnie z euro, jena, funta szterlinga i dolara amerykańskiego, w proporcjach zależnych od wagi danej waluty w międzynarodowych transakcjach finansowych.

Wagi poszczególnych walut w koszyku wynosiły i obecnie wynoszą:

  • 1981–1985: USD 42%, DEM 19%, JPY 13%, GBP 13%, FRF 13%
  • 1986–1990: USD 42%, DEM 19%, JPY 15%, GBP 12%, FRF 12%
  • 1991–1995: USD 40%, DEM 21%, JPY 17%, GBP 11%, FRF 11%
  • 1996–2000: USD 39%, DEM 21%, JPY 18%, GBP 11%, FRF 11%
  • 2001–2005: USD 45%, EUR 29%, JPY 15%, GBP 11%
  • 2006–2010: USD 44%, EUR 34%, JPY 11%, GBP 11%
  • 2011–2015: USD 41,9%, EUR 37,4%, JPY 9,4%, GBP 11,3%

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]