Specjalne prawa ciągnienia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Specjalne prawa ciągnienia (ang. Special Drawing Rights, SDR, kod ISO 4217: XDR) – międzynarodowa jednostka rozrachunkowa, umowna jednostka monetarna, mająca charakter pieniądza bezgotówkowego, czyli istniejącego wyłącznie w postaci zapisów księgowych na bankowych rachunkach depozytowych. Jest to pieniądz wyłącznie rozrachunkowy.

SDR-y stanowią zagraniczne aktywa rezerwowe tworzone przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy i przydzielane jego członkom dla uzupełnienia posiadanych przez nich oficjalnych aktywów rezerwowych. Mogą należeć wyłącznie do władz monetarnych krajów członkowskich MFW oraz ograniczonej liczby międzynarodowych instytucji finansowych, które są ich uprawnionymi posiadaczami[1].

SDR-y zostały utworzone w celu stabilizacji międzynarodowego systemu walutowego przez MFW w 1967 roku, wprowadzona w 1970 roku jako narzędzie w walce z grożącym kryzysem płynności.

Jednostki SDR zostały wyemitowane trzykrotnie. Po raz pierwszy, w latach 1970-1972. W trzech transzach, łącznie 9,5 mld jednostek równych 1 dolarowi amerykańskiemu. Drugi raz w latach 1979-1981 w sumie 12 mld, również w trzech transzach. Trzeci raz w roku 2009 w sumie 204,1 mld SDR, z tego 21,4 mld dla 40 krajów, które są członkami MFW od 1982 (w tym Polska dostała 3,12 mld SDR po kursie 1,56 SDR/USD). Jednostki SDR przyznawane są krajom-członkom MFW proporcjonalnie do ich udziałów wniesionych do MFW.

Jednostki SDR służą głównie do regulowania zobowiązań poszczególnych krajów z tytułu bieżących obrotów bilansu płatniczego (m.in. kraje z deficytem bilansu płatniczego dokonują płatności w tej walucie lub przeprowadzają interwencje na rynku walutowym poprzez wymianę SDR-ów na walutę innych krajów, kraje z nadwyżką bilansu płatniczego). Są też wykorzystywane przy porównywaniu kursów walut w rozliczeniach międzynarodowych.

Początkowo wartość jednostki SDR była wyznaczana jako wartość 0,888671 g czystego złota (zwana była czasem „papierowym złotem”), od 1974 roku jest wyznaczana na podstawie koszyka walutowego, składającego się obecnie z euro, jena, funta szterlinga i dolara amerykańskiego, w proporcjach zależnych od wagi danej waluty w międzynarodowych transakcjach finansowych.

Wagi poszczególnych walut w koszyku wynosiły i obecnie wynoszą:

  • 1981–1985: USD 42%, DEM 19%, JPY 13%, GBP 13%, FRF 13%
  • 1986–1990: USD 42%, DEM 19%, JPY 15%, GBP 12%, FRF 12%
  • 1991–1995: USD 40%, DEM 21%, JPY 17%, GBP 11%, FRF 11%
  • 1996–2000: USD 39%, DEM 21%, JPY 18%, GBP 11%, FRF 11%
  • 2001–2005: USD 45%, EUR 29%, JPY 15%, GBP 11%
  • 2006–2010: USD 44%, EUR 34%, JPY 11%, GBP 11%
  • 2011–2015: USD 41,9%, EUR 37,4%, JPY 9,4%, GBP 11,3%

Obecnie SDR stanowią walutę, której kurs kształtowany jest na międzynarodowym rynku walutowym. Stosowane są w rozliczeniach zarówno pomiędzy członkami MFW, jak i pomiędzy krajami nie należącymi do Funduszu a także międzynarodowymi instytucjami finansowymi.

Przypisy

  1. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 555/2012 z dnia 22 czerwca 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 184/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyki Wspólnoty w zakresie bilansu płatniczego, międzynarodowego handlu usługami i zagranicznych inwestycji bezpośrednich w odniesieniu do aktualizacji wymogów dotyczących danych oraz definicji (CELEX: 02012R0555-20130701).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]