Frank francuski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Frank francuski
Francia 1 franco.JPG
1 frank wprowadzony w ramach reformy walutowej 1960
Kod ISO 4217 FRF
Państwo  Francja,  Monako,  Andora
Podział 100 centymów = 1 frank francuski
Symbol ₣ - frank
?? - centym
Monety 5, 10, 20 centimes
½ ₣, 1 ₣, 2 ₣, 5 ₣, 10 ₣ - często używane
20 ₣ - rzadko używane
Banknoty 20 ₣, 50 ₣, 100 ₣, 200 ₣, 500 ₣
Bank centralny Banque de France
Franc à cheval Jana Dobrego

Frank francuski (fr. franc français) – francuska moneta, jednostka obrachunkowa i jednostka monetarna będąca w obiegu w latach 1795–2002 (kod walutowy według ISO 4217: FRF).

Moneta i jednostka obrachunkowa[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy frankiem nazwano złotą monetę wybitą przez króla Francji Jana II Dobrego w 1360 r., przedstawiającą króla na koniu. Nazwa powstała od łacińskiej legendy Johanes Dei gratia Francorum rex. Wybijano 63 monety z 1 marki paryskiej (244,75 g) czystego złota, czyli frank zawierał 3,885 g. Określono jego wartość na 20 soli, czyli jednego liwra. Złoty frank stał się tym samym jedną z pierwszych materializacji liwra[1], będący podstawą systemu obrachunkowego we Francji[2]. Następca Jana, Karol V Mądry, bił od 1365 r. franka przedstawiającego władcę pod baldachimem. Ustaliły się wówczas dwa typy franka nazywane: franc à cheval i frank à pied. Z marki paryskiej 24-karatowego złota wybijano już 64 monety, czyli frank à pied miał 3,82 g i przestał być odpowiednikiem liwra. Epizodycznie, złotego franka (à cheval) wybił jeszcze w 1437 r. Karol VII. Miał on już tylko 3,06 g. Złote franki wybijane były krótko, ale nazwa upowszechniła się i pozostała w pamięci Francuzów, gdyż wobec chaosu monetarnego panującego we Francji od rządów Filipa IV Pięknego (1285-1314), uważanego za jednego z większych w historii "fałszerzy" pieniędzy, pogłębionego wojną stuletnią, złoty frank, nawet na tle innych ówczesnych złotych monet (np. écu d'or), mimo deprecjacji, wyróżniał się jednak stabilnością. Szczególną renomę zdobył równy liwrowi franc à cheval Jana II. Słowo frank, jako nazwa, chociaż krótko, realnej równowartości abstrakcyjnego liwra (wywodzącego się z nieczytelnego dla większości systemu jednostek wagowych), pozostało w pamięci społeczeństwa i zaczęło być stosowane nieoficjalnie, wymiennie z liwr.

W latach 1575-1641 frank ponownie pojawił się jako moneta. Henryk III Walezy zastąpił nim bite od 1513 r. srebrne testony. Frank był najgrubszą srebrną monetą we Francji, zawierał 11,824 g czystego srebra (ważył 14,188 g, czyli miał próbę \begin{matrix}\frac{20}{24}\end{matrix}). Dzielił się na 20 soli po 12 denarów każdy, czyli znów był zrealizowanym obrachunkowym liwrem. Reforma Ludwika XIII z 1640 r. wprowadziła we Francji system talarowy, zastępując srebrnego franka écu blanc. Mimo że już za panowania Henryka IV, w związku z dalszym pogarszaniem drobnych monet, cena franka wzrosła do 21,33 sola i tym samym przestał on być odpowiednikiem liwra, w powszechnej świadomości ugruntowało się wymienne nazywanie liwra frankiem.

Jednostka monetarna[edytuj | edytuj kod]

Jednostka monetarna Francji równa 100 centymom, wprowadzona w miejsce liwra w 1795 roku (III roku Republiki). W 1803 roku ustalono jego wartość na 0,290323 g czystego złota lub 4,5 g czystego srebra. W XIX wieku był walutą o znaczeniu międzynarodowym, stanowił podstawę łacińskiej unii monetarnej; w owym czasie wiele państw próbowało oprzeć na nim swoją walutę. Po I wojnie światowej nastąpiło załamanie się franka, którego ustabilizowano w 1928 roku na poziomie 0,20305 dotychczasowej wartości; w 1936 roku zrezygnowano ze złotego standardu, odtąd kurs franka stale spadał. W czasie II wojny światowej emitowany przez rząd tzw. "Państwa Francuskiego" (Vichy), ustabilizowany na poziomie 0,20 marki Rzeszy. Po wojnie następowała dalsza dewaluacja.

1 stycznia 1960 roku przeprowadzono reformę walutową, wprowadzając nowego franka równego 100 dotychczasowym (1 nowy centym równał się 1 staremu frankowi).

W XIX i XX wieku frank emitowany był także w koloniach francuskich i terytoriach zależnych (Algieria, Kambodża, Francuska Afryka Równikowa, Gwadelupa, Madagaskar, Maroko, Martynika, Reunion, Saint-Pierre i Miquelon, Somalia Francuska) oraz w krajach związanych kulturowo z Francją (np. Monako).

W 2002 roku frank francuski został ostatecznie wycofany z obiegu i zastąpiony przez euro po kursie 6,55957. Wymiana monet była możliwa do 17 lutego 2005, a banknotów do 17 lutego 2012[3]. Po tej dacie, franki warte ok. 550 millionów Euro nie zamieniono, co rząd francuski potraktował jako zysk[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pierwszą był le denier d'or à l'angel Filipa IV w 1311 r.
  2. We Francji stosowano, aż do 1795 r., system obrachunkowy wprowadzony przez Karola Wielkiego reformą monetarną z ok. 794 r. Największą jednostką obrachunkową był liwr (funt karoliński) równy 20 solidom (solom, sous), z których każdy równy był 12 denarom czyli liwr = 240 denarów. Faktycznie wybijane monety, po okresie denarowym do 1226 r., gdy wybijane były tylko srebrne denary, miały najróżniejsze nazwy i wartości, ale z reguły nawiązywały do powyższych jednostek podstawowych i były na nie przeliczane
  3. ECB: Exchanging national cash
  4. Steven Erlanger. As Old Francs Expire, France Makes a Small Mint. „New York Times”, 19 lutego 2012 (ang.). [dostęp 19 lutego 2012].