Sternum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stawonogów. Zobacz też: sternum – łacińska nazwa mostka u kręgowców.

Sternum (l. mn. sterna) – brzuszna (spodnia) część segmentów ciała budujących tułów i odwłok u stawonogów. Złożona z jednego lub więcej sklerytów zwanych płytkami brzusznymi lub sternitami. Sternity są brzusznymi częściami egzoszkieletu. Z niektórych mogą odchodzić do wewnątrz ciała wypustki zwane endosternitami, będące częścią endoszkieletu i punktem zaczepu mięśni[1]. Pojedynczy sternit lub sternum może obejmować jeden, więcej lub tylko część brzusznego rejonu danego segmentu. Płytki brzuszne charakteryzują się u stawonogów większą zmiennością niż tergity i mogą być obecne lub nie w tej samej głównej grupie taksonomicznej, a gdy występują odznaczają się dużą różnorodnością kształtów i form nawet w różnych regionach ciała u przedstawicieli tego samego gatunku[2]. Snodgrass zaleca stosowanie nazwy sternum do przypadków gdy jest ono jedno na danym segmencie, zaś sternit do jednostek na które wtórnie zostało podzielone sternum, zaznaczając jednak, że część entomologów używa terminu sternum dla brzusznej powierzchni całego tułowia i odwłoka, a sternit dla poszczególnych sklerytów[2].

Pajęczaki[edytuj | edytuj kod]

Sternum u pająka Phanias albeolus

Sternity wyróżnia się u tych grup u których odwłok, a czasem także głowotułów zachowały przynajmniej częściową segmentację. Przykładem mogą być zaleszczotki[3], kosarze[4] i skorpiony[5].

Pająki[edytuj | edytuj kod]

U pająków segmenty odwłoka są zlane ze sobą i nie da się wyróżnić sternitów odwłokowych. Występuje natomiast pojedyncze sternum na spodniej stronie głowotułowia. Jest to płytka zlokalizowana pomiędzy biodrami odnóży przyjmująca różny kształt: owalny, sercowaty, prawie pięciokątny oraz o różnym stopniu wypukłości. Pokryte może być włoskami, szczecinkami lub gładkie. Sternum nie występuje tylko u jednego rodzaju pająków – Aphantochilus[6].

Owady[edytuj | edytuj kod]

Brzuszny widok chrząszcza z podrodziny kruszczycowatych. Widoczne sternity odwłokowe (ventrites) oznaczone numerami od 8 do 13

U owadów sterna tworzone są zwykle przez pojedyncze sternity, jednak mogą być wtórnie podzielone na dwie lub więcej płytek. Trzy sterna tułowiowe leżą na brzusznej stronie kolejno przedtułowia, śródtułowia i zatułowia – są to: przedpiersie (prosternum), śródpiersie (mesosternum) oraz zapiersie (metasternum). Sterna tułowiowe noszą nazwę eusterna (l. poj. eusternum). Obok typowych sternitów, na tułowiu owadów znaleźć można międzysegmentowe zesklerotyzowane intersternity, zwane spinasterna, wyposażone zwykle w kolcopodobny, apodemalny, wyrostek będący punktem zaczepu mięśni nazywany spina[2][7].

Sternitów odwłokowych jest u owadów uskrzydlonych pierwotnie 12. Te które są widoczne od zewnątrz nazywa się z ang. ventrites. Pierwszy sternit jest zwykle przykryty, dlatego numeracja sternitów nie pokrywa się z numeracją wentrytów. Końcowe sternity z kolei bywają zmodyfikowane jako część funkcjonalna genitaliów. Są wówczas często uwstecznione, zmniejszone, wciągnięte do wewnątrz ciała lub błoniaste. Przed przednią krawędzią sternitów po wewnętrznej stronie znajdować się mogą antecosta, będące miejscem przyczepu brzusznych mięśni podłużnych. Z przodu antecosta, na końcach sternitów odwłokowych położone są akrosternity (acrosterna), będą częścią wąskiego, skierowanego do wewnątrz ciała podwinięcia[2][8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Edosternite in: Crustacea.Academic.ru. [dostęp 2013-12-23].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 IV: Body Regions, Sclerities and Segmentation. W: R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.
  3. B. P. M. Curcic, R. M. Dimitrjevic. Teratology of abdominal tergites and sternites of Neobisium carpaticum Beier (Neobisiidae, Pseudoscorpiones). „Mem Soc. r. beige Ent.”. 33, s. 81-84, 1986. 
  4. Amanda C. Mendes, Adriano B. Kury. A review of Thaumatoleptes Roewer (Arachnida, Opiliones, Gonyleptidae). „Reviste Iberica de Aracnologia”. 7, s. 151-156, 2003. 
  5. Roger D. Farley. Abdominal plates, spiracles and sternites in the ventral mesosoma of embryos of the desert scorpion Paruroctonus mesaensis (Scorpiones, Vaejovidae). „Invertebrate Reproduction & Development”. 40 (2-3), s. 193-208, 2001. doi:10.1080/07924259.2001.9652719. 
  6. Arachnida (Part 24) – Order VII: Araneidea – External Structure. [dostęp 2013-12-23].
  7. VII: The Thorax. W: R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.
  8. XI: The Abdomen. W: R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.