System rezerw częściowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

System rezerw częściowych – został opracowany jako remedium na praktycznie nieograniczoną (w długim okresie) możliwość kreacji pieniądza przez banki komercyjne. Teoretycznie, gdyby wszystkie pieniądze były przechowywane w bankach oraz wszystkie rozliczenia dokonywane byłyby bezgotówkowo, to jedynym limitem kreacji pieniądza byłoby zapotrzebowanie na kredyt[a]. Dzięki temu systemowi bank centralny ma pośredni wpływ na podaż pieniądza. System ten jednak nie daje możliwości powiązania ilości pieniędzy w obiegu z wartością towarów i usług oferowanych na rynku.

Parametry systemu rezerw częściowych[edytuj | edytuj kod]

Podstawowymi parametrami omawianego systemu są stopy rezerw obowiązkowych oraz stopy procentowe banku centralnego. Parametry te są ustalane arbitralnie przez grono osób do tego powołanych (w Polsce jest to Rada Polityki Pieniężnej).

Stopa rezerw obowiązkowych[edytuj | edytuj kod]

Stopa rezerw obowiązkowych wskazuje, jaką część środków zgromadzonych przez banki należy odprowadzić do banku centralnego. Środki odprowadzone do banku centralnego w ramach rezerwy obowiązkowej mogą być oprocentowane. Najczęściej odnoszą się one do:

Stopy procentowe banku centralnego[edytuj | edytuj kod]

Stopy procentowe banku centralnego określają finansowe warunki współpracy banku centralnego z rynkiem finansowym. Podstawowe stopy to:

  • Stopa referencyjna – określa minimalną rentowność operacji otwartego rynku
  • Stopa lombardowa – oprocentowanie kredytów udzielanych przez bank centralny bankom komercyjnym pod zastaw bezpiecznych papierów wartościowych (najczęściej emitowanych przez rządy)
  • Stopa depozytowa – oprocentowanie dobrowolnych lokat banków komercyjnych w banku centralnym
  • Stopa redyskonta weksli
  • Oprocentowanie środków rezerwy obowiązkowej

Zasada działania systemu rezerw częściowych[edytuj | edytuj kod]

Banki komercyjne odprowadzają rezerwy obowiązkowe od zgromadzonych środków do banku centralnego. Operacja ta zmniejsza ich płynność, ale równocześnie zwiększa bezpieczeństwo środków zdeponowanych w bankach. Jeśli bank ma klientów na kredyty, ale ma za mało środków by je udzielić, to brakujące środki może pożyczyć w banku centralnym lub w innych bankach. Bank centralny pożycza bankom pieniądze pod zastaw bezpiecznych papierów wartościowych po stopie lombardowej. Bank może również oddać do redyskonta niektóre weksle.

Poprzez zmianę stóp rezerwy obowiązkowej i stóp procentowych bank centralny ma wpływ na rynkowe stopy procentowe. Rynkowe stopy procentowe wpływają pośrednio na poziom zadłużenia w bankach (poprzez wpływ na zdolność kredytową potencjalnych kredytobiorców). Psychologiczny efekt kosztu kredytu wpływa również na popyt na kredyty (pozaekonomiczne argumenty zakupu na kredyt).

System ten generuje przychody banku centralnego (odsetki od udzielonych kredytów), ale może też generować koszty odsetkowe (rezerwy obowiązkowe i lokaty w banku centralnym nie zawsze są oprocentowane).

Wpływ systemu rezerw obowiązkowych na proces kreacji pieniądza[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: kreacja pieniądza.

Banki komercyjne oferując rachunki rozliczeniowe mają zdolność emisji pieniądza bezgotówkowego – w literaturze przedmiotu określanej jako proces kreacji pieniądza bezgotówkowego. Pieniądz bezgotówkowy występuje w gospodarce w postaci zapisów na kontach bankowych. Emitują go banki komercyjne, głównie w formie udzielania kredytów bankowych swoim klientom – bez naruszania monopolu banku centralnego na drukowanie pieniędzy. Pieniądz ten jest traktowany, w teorii i w praktyce, tak jak gotówka.

Jedynym sposobem zwiększenia całkowitej wartości nominalnej pieniądza bezgotówkowego banków komercyjnych jest zwiększanie akcji kredytowej. Każda spłata rat kapitałowych jest równoważna trwałemu wycofaniu pieniądza o takiej samej wartości nominalnej z obiegu gospodarczego. Odsetki od długu traktowane są jako przychód banku i wchodzą ponownie do obiegu gospodarczego, jako jego wydatki (wynagrodzenia, koszty eksploatacyjne, podatki, dywidendy). W tych warunkach, gdyby wszyscy chcieli spłacić długi wobec banków, wykreowanej gotówki nie starczyłoby na równoczesną spłatę długu i odsetek. Jest to istotne, ponieważ w pierwszej kolejności banki księgują spłatę odsetek, a pozostałą kwotę traktują jako spłatę kapitału. Dopiero, gdyby bank upłynnił cały swój zysk, możliwe byłoby uwolnienie się od zadłużenia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Teoretycznie dodatkowym limitem, który mógłby ograniczyć wartość udzielonych kredytów jest współczynnik adekwatności kapitałowej, czyli wartość kapitału własnego banku w stosunku do wartości udzielonych kredytów. Jest to jednak co najwyżej limit w krótkim okresie, ponieważ systematyczne zatrzymywanie części zysku w banku zwiększa jego kapitał własny, a przez to wartość tegoż współczynnika.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]