Szczerość

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Szczerość – wyrażanie tego, co się myśli (czuje) w sposób zgodny z rzeczywistością, oraz postępowanie zgodnie z tym, co się wyraża. W wielu kulturach (np. Starożytna Grecja, państwa konfucjańskie, chrześcijaństwo), cecha ta jest cnotą, a jej przeciwieństwami są dwulicowość, fałszywość, hipokryzja. Zdaniem Michela de Montaigne'a, szczerość jest cnotą rzadką i filozoficzną, pozwalającą na krytycyzm i na poprawę samego siebie[1]. Szczerość (lub prawdomówność) stanowi istotny element samurajskiego kodeksu bushidō oraz jedną z tzw. cnót pruskich.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nie jest oczywiste pochodzenie tego słowa w łacinie. Według popularnej etymologii słowo "szczerość" (sinceritas) pochodzi od słów sine = "bez", cera = "wosk", co ma nawiązywać do tego, że nieuczciwi rzeźbiarze w Rzymie czy Grecji przykrywali niedoróbki w ich pracy woskiem, aby ukryć je przez widzem. A więc rzeźba "bez wosku" oznacza najwyższy stopień szczerości. Według innych możliwych etymologii słowo to może pochodzić z łacińskiego sincerus - "czysty dźwięk", "clean, pure, sound”, a według American Heritage Dictionary słowo pochodzi od praindoeuropejskich słów *sem i *ker co ma oznaczać "czyste, nieskażone".

W filozofii[edytuj | edytuj kod]

W filozofii języka, a przede wszystkim w jej nurcie pragmatycznym, reprezentowanym przez J. L. Austina i Johna Searle'a, szczerość jest warunkiem powodzenia aktów mowy. W Jak działać słowami (1962), Austin podkreśla, że pewne wypowiedzi mają sens wyłącznie, gdy spełniają wymóg bycia szczerymi; dotyczy to na przykład obietnic. Ten nurt rozważań stanowi rozszerzenie badań nad językiem, które odtąd nie zajmują się wyłącznie zagadnieniem prawdy, ale też konkretnej intencji wypowiedzi. Kryterium prawdziwości w takich kontekstach zostaje zastąpione kryterium szczerości wypowiedzi.

Granice szczerości[edytuj | edytuj kod]

Szczerość nie polega jednak na ujawnianiu sekretów, które zostały komuś powierzone w zaufaniu. Obowiązek zachowania tajemnicy może wynikać np. ze złożonej przysięgi, z charakteru wykonywanego zawodu, np. lekarza, dziennikarza, bądź też z tego, że cnota miłości zabrania ujawniania czegoś, co mogłoby komuś innemu zaszkodzić czy zranić go.

W chrześcijaństwie[edytuj | edytuj kod]

W chrześcijaństwie kładzie się dodatkowo duży nacisk na wagę szczerości wobec Boga i siebie: na kierownictwie duchowym, spowiedzi, na osobistej modlitwie, na rachunku sumienia[2]. Nie jest możliwe obcowanie z Bogiem bez szczerości i nie jest możliwa przyjaźń między ludźmi bez szczerości[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Les Essais, livre I, rozdz. XXV: "De l'institution des enfans".
  2. Josemaría Escrivá de Balaguer
  3. Wspólnota Świeckiego Zakonu Karmelitów Bosych - kalendarz