Szkorbut
|
|||
|
|||
Szkorbut (gnilec, cynga, łac. scorbutus) – choroba wielonarządowa wywołana niedoborem kwasu askorbinowego w pożywieniu. Główne objawy dotyczą tkanki łącznej, ponieważ witamina C jest koenzymem hydroksylaz prolinowej i lizynowej, które katalizują powstanie poprzecznych wiązań kowalencyjnych między cząstkami tropokolagenu. Brak kwasu askorbinowego oznacza brak aktywności tych enzymów a co za tym idzie brak dojrzewania kolagenu.
Objawy wynikające z upośledzenia syntezy kolagenu:
- samoistne krwawienia (niedobór kolagenu w ścianach naczyń krwionośnych)
- bóle mięśni, stawów i kości (wynik krwawień)
- patologiczne złamania
- ogólne osłabienie
- zapalny przerost dziąseł, chwianie się i wypadanie zębów
- słabe gojenie ran
Pozostałe objawy:
- depresja
- niedokrwistość typu hemolitycznego (brak ochrony erytrocytów przed aktywnymi formami tlenu)
Wśród ssaków jedynie naczelne i świnka morska nie ma oksydazy L-gulonolaktonowej katalizującej utlenienie L-gulonolaktonu do L-askorbinianu, a co za tym idzie tylko u tych gatunków występuje gnilec. U człowieka objawy tej awitaminozy pojawiają się po około 70 dniach diety pozbawionej kwasu askorbinowego. W dawnych czasach zapadali na nią marynarze, mieszkańcy obleganych twierdz, oraz więźniowie, m.in. łagrów rosyjskich i sowieckich, w których chorobę tę nazywano "cyngą". Przypadki te opisuje m.in. polska literatura wspomnieniowa okresu zsyłek na Syberię[1]. Obecnie dotyczy najczęściej małych dzieci i niemowląt karmionych sztucznie dietą pozbawioną dostatecznej ilości witaminy C, na którą mają większe zapotrzebowanie (intensywny wzrost wymaga większej syntezy kolagenu). Leczenie polega na podawaniu witaminy C.
[edytuj] Źródła i linki zewnętrzne
- SCURVY: How a Surgeon, a Mariner, and a Gentleman Discovered the Greatest Medical Mystery of the Age of Sail by Stephen R. Bown. Published by Thomas Dunne Books 2004.
- The history of scurvy & vitamin C. by Kenneth J. Carpenter. Published by Cambridge University Press 1986.
- witaminy.org.pl
Przypisy
- ↑ Franciszek Król Białe noce, czarne dni. Wilno, Workuta, Warszawa 1939-1993, Oficyna Literatów i Dziennikarzy "Pod Wiatr", Warszawa 1993, ISBN 83-900616-2-7, s. 104
