Telewizor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy odbiornika telewizyjnego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Telewizor
TV o przekątnej 152" – IFA, 2010

Telewizor, odbiornik telewizyjny (skrót: TVang. television, od gr. tele - daleko oraz łac. visio - obraz widziany) — urządzenie elektroniczne przeznaczone do zdalnego odbioru ruchomego obrazu, który jest nadawany przez telewizję i składa się z wyświetlanych jeden po drugim nieruchomych obrazów, z częstotliwością 25 lub 30 obrazów na sekundę lub inną. Pojedynczy obraz (nazywany też "klatką" – dla częstotliwości 25 wynosi 50, natomiast dla 30 wynosi 60 klatek) podzielony jest z kolei na linie poziome i pionowe. Typowe wartości linii to 1080, 720, 625 lub 525 linii.

Transmisja obrazu[edytuj | edytuj kod]

Obraz jest transmitowany w postaci analogowej linia po linii – element analizujący przesuwa się po obrazie wzdłuż linii, a wartość sygnału w danej chwili odpowiada jasności tego punktu w tej samej chwili. W typowych warunkach pasmo sygnału telewizyjnego wynosi 6.5 lub 5.5 MHz, co daje około 800 rozróżnialnych punktów w linii. W celu uniknięcia silnego migotania obraz dzieli się na dwa półobrazy (pierwszy ma tylko linie parzyste a drugi tylko nieparzyste), nadawane jeden za drugim.

W skład pełnego sygnału telewizyjnego oprócz informacji o jasności (luminancji) wchodzi też informacja o kolorze (chrominancja), sygnały synchronizujące (wyznaczające początek nowej linii i nowego obrazu) oraz dźwięk.

Systemy kodowania koloru[edytuj | edytuj kod]

Zbliżenie Pikseli RGB
(czerwony-zielony-niebieski) w LCD TV:
po prawej – pomarańczowy i niebieski,
po lewej – większe zbliżenie

Ponieważ początki telewizji były wyłącznie monochromatyczne (czarno-białe) to wprowadzenie do telewizji koloru wymusiło stworzenie systemu kodowania koloru w sygnale telewizyjnym. W efekcie powstały trzy systemy: PAL, SECAM i NTSC, różniące się parametrami i uzyskiwaną jakością. Ze względu na miejsce opracowania systemów kodowania koloru system NTSC (Ameryka Północna i zachodnia część Ameryki Południowej) jest używany tam, gdzie telewizja używa 30 obrazów na sekundę i 525 linii, a systemy PAL i SECAM (Europa) tam, gdzie sygnał ma 25 obrazów na sekundę i 625 linii, choć systemy kodowania koloru nie są połączone ze standardem telewizyjnym "na sztywno" (standard telewizyjny opisuje częstotliwości obrazów i linii, pasmo wizji itp., a system kodowania koloru metodę dodania koloru do sygnału monochromatycznego).

W zastosowaniach specjalnych (np. telewizja przemysłowa, SSTV) mogą być wykorzystywane inne ilości linii, obrazów lub pasmo wizji niż w telewizji konsumenckiej.

Najczęstszym rozwiązaniem uzyskiwania różnych kolorów jest zastosowanie mieszania barw w systemie RGB (czerwony-zielony-niebieski). Obraz składa się z bardzo dużej liczby pikseli, których kolory mogą być niezależnie zmieniane. Każdy piksel składa się z trzech części świecących w kolorach: czerwonym, zielonym i niebieskim (zobacz zdjęcie obok). Odpowiednie sterowanie intensywnościami tych składowych podpikseli powoduje powstanie wypadkowego koloru całego piksela. Kolorowi białemu odpowiada maksymalna intensywność świecenia wszystkich trzech składowych, kolorowi czarnemu – wszystkie podpiksele wygaszone.

Rodzaje telewizorów[edytuj | edytuj kod]

TV plazmowy z wysoką rozdzielczością Digital cinema 4K DCI (4096 × 2160)

W telewizorach stosowane są następujące typy wyświetlaczy:

  • CRT – tradycyjne, obraz wyświetlany jest za pomocą kineskopu. Charakteryzują się dużą obudową, dużą wagą i niskim poborem energii elektrycznej, "miękkim" – wygładzonym obrazem. Emitują promieniowanie elektromagnetyczne, które przy dłuższych okresach emisji (oglądania telewizji) może być szkodliwe dla zdrowia, zwłaszcza małych dzieci,
  • DLP – projekcyjne, często bardzo duże. Obraz wyświetlany jest na tylnej powierzchni półprzezroczystej szyby, na której z przodu ogląda się obraz,
  • LCD – ciekłokrystaliczne, płaskie (zajmujące mało miejsca "w głąb"), lecz mające ograniczony rozmiar ekranu. W porównaniu z monitorami CRT są one "zdrowsze", gdyż nie emitują szkodliwego promieniowania elektromagnetycznego. Jednakże mogą bardziej męczyć wzrok ze względu na większą ziarnistość obrazu[potrzebne źródło]. W telewizorach LCD podświetlanie ekranu może być za pomocą diod LED dzięki którym osiągany jest większy kontrast obrazu,
  • plazmowe – oparte na technologii plazmowej, wyglądające bardzo podobnie do LCD i tak jak one nie emitują szkodliwego promieniowania elektromagnetycznego oraz bardziej przyjazne dla oczu. Charakteryzują się chwilowym większym poborem mocy, lecz za to z możliwością zbudowania większych ekranów, lepszym odwzorowaniem barw, szczególnie czerni (wyłączony piksel w przeciwieństwie do LCD nie emituje światła), krótszym czasem reakcji oraz szerszym kątem widzenia. Transportować należy je wyłącznie w pozycji pionowej (podobnie jak długie lustra lub długie okna), gdyż ze względu na duże gabaryty łatwo przy wstrząsach o naprężenia, które mogą spowodować nieodwracalne rozszczelnienia komórek czego konsekwencją może być zniszczenie telewizora,
  • OLED – oparte na technologii organicznej, posiadają większą skalę barw i jasność oraz nie wymagają podświetlenia jak wyświetlacze LCD. Posiadają znacznie krótszy czas reakcji (rzędu 0,01 ms) oraz kontrast 1 000 000:1,
  • Wyświetlacz laserowy
  • FED (SED) - przyszłościowa technologia matryc w telewizorach i monitorach jeszcze nie upowszechniona, charakteryzuje się wysokim kontrastem statycznym oraz dynamicznym, wysoką jasnością, dobrym odwzorowaniem ciemnych odcieni, dużą szybkością reakcji oraz niskim poborem prądu.

Istotne parametry telewizorów[edytuj | edytuj kod]

  • proporcje boków ekranu (21:9, 16:9 i 4:3)
  • rozdzielczość
  • kontrast statyczny
  • jasność (luminancja)
  • poziom czerni
  • ilość wyświetlanych kolorów (10, 12, 14, 16, 18 bitów dla 1 z 3 pixeli)
  • równomierność podświetlenia matrycy np: WCG-CCFL, Direct LED
  • czas odświeżania ekranu
  • procesor obrazu
  • odbiór programów PAL, SECAM, NTSC
  • kąty widzenia (°)
  • czas reakcji matrycy
  • skaler wideo
  • żywotność ekranu
  • częstotliwość odświeżania obrazu (50 Hz, 100 Hz)
  • częstotliwość dodawanych klatek (100 Hz, 200 Hz, 400 Hz, 600 Hz)
  • system mocowania
  • czujnik światła
  • cyfrowy filtr grzebieniowy

Funkcje w telewizorach[edytuj | edytuj kod]

Telewizor z funkcją 3D, do którego wymagane są okulary
  • Teletext – sygnał cyfrowy (dołączany do emisji telewizyjnej) zawierający dane, które współczesne odbiorniki telewizyjne interpretują jako tekst. W teletekście nadawcy telewizyjni zamieszczają program telewizyjny (zazwyczaj strona 300), bieżące informacje, serwis pogodowy, sportowy, ogłoszeniowy, itp. Teletekst pozwala także wyświetlać napisy (listę dialogową) do emitowanych filmów.
  • Dynamic Channel Index – umożliwia podgląd kilku stacji jednocześnie, funkcja ułatwia wybór programów telewizyjnych.
  • CATS – system automatycznej regulacji kontrastu, umożliwia dopasowanie do warunków otoczenia.
  • Freeze – stop klatka, pozwala zatrzymać na ekranie ("zamrozić") widziany obraz.
  • Hyperband – dodatkowe pasmo telewizyjne zawierające kanały wykorzystywane przez telewizję kablową.
  • PaP (ang. Picture and Picture) – obraz i obraz, ekran podzielony na dwie części umożliwia oglądanie np. dwóch programów równocześnie, wymaga wówczas dwóch tunerów.
  • PaT (ang. Picture and Text) – obraz i tekst, po jednej stronie ekranu jest wyświetlana telegazeta oglądanego kanału, natomiast obraz jest nadal wyświetlany z drugiej strony.
  • PiP (ang. Picture in Picture) – obraz w obrazie, wyświetlanie małego obrazu z drugiego źródła na tle pełnego ekranu, wymaga dwóch źródeł sygnału (tunerów)[1].
  • PoP (ang. Picture outside Picture) – obraz poza obrazem, umożliwia oglądanie jednocześnie dwóch obrazów z różnych źródeł np. oglądanie filmu odtwarzanego z DVD i jednoczesny podgląd programu telewizyjnego lub oglądanie telewizji w małym oknie i pracę na komputerze[2].
  • Przeglądarka USB
  • Tryb PC – praca jako monitor komputera – wymaga analogowego lub cyfrowego wejścia sygnału z komputera.
  • współpraca z innymi urządzeniami jak magnetowidy, DVD, aparaty cyfrowe, TV satelitarna, TV kablowa, kamery.
  • funkcje zoom

Elementy składowe telewizora[edytuj | edytuj kod]

Procesor obrazu odpowiada w telewizorze za jakość sygnału, nowsze modele posiadają osobne układy scalone
Standardowy pilot

Producenci telewizorów[edytuj | edytuj kod]

Ewolucja telewizorów na przestrzeni dziejów[edytuj | edytuj kod]

Polskie telewizory[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło telewizor w Wikisłowniku

Przypisy