Polijodki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Trójjodki)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Polijodki (wielojodki) – związki chemiczne typu soli zawierające aniony zbudowane z trzech lub więcej atomów jodu. Najczęściej spotykane są trójjodki (trijodki) o wzorze ogólnym MI3 (gdzie M to kation jednowartościowy), rzadsze są cztero- i pięciojodki (odpowiednio M2I4 i MI5), a największym znanym anionem polijodkowym jest I3−29. Powstają w reakcji jodu z jodkami, np.:

I + I2I3

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym opisanym polijodkiem był trójjodek strychniny otrzymany w 1819 przez Pelletiera i Caventou, kilka lat po odkryciu jodu (1811). W 1830 polijodki wprowadzone zostały jako odtrutka na strychninę używaną wówczas w Paryżu do uśmiercania bezpańskich psów. W roku 1833 ustalona została struktura trójjodku amonu, NH4I3.

Budowa i właściwości[edytuj | edytuj kod]

Budowa anionu trójjodkowego

Polijodki mogą występować w bardzo zróżnicowanych strukturach przestrzennych, które dla większych jonów mogą przybierać formę łańcuchów prostych lub rozgałęzionych, a także trójwymiarowej sieci. Wolny anion trójjodkowy I3- ma budowę liniową i równe długości wiązań, w związkach długość wiązań może jednak się różnić (parametry jonu Ia-Ib-Ic):

związek Ia-Ib (pm) Ib-Ic (pm) kąt (°)
TlI3 306,3 282,6 177,9
RbI3 305,1 283,3 178,11
CsI3 303,8 284,2 178,00
NH4I3 311,4 279,7 178,55

Czterojodek I2−4 jest także liniowy, natomiast pięciojodek I5 ma kształt litery V, a siedmiojodek I7 kształt piramidy. Budowę wielu polijodków można znaleźć w bazie danych Cambridge Structural Database.

Polijodki otrzymuje się zazwyczaj przez zmieszanie roztworów jodu i jodku w odpowiednich proporcjach i środowisku. Jednostki budowlane polijodków to jod (kwas Lewisa) i jodek (zasada Lewisa):

m I2 + n I → Im+nn-
(m i nliczby naturalne; m > 0, n = 1 – 4)

Stabilność jonów polijodkowych maleje wraz z ich wielkością, przy czym duże polijodki są trwalsze, jeśli mają wysoką symetrię. W roztworach wodnych stabilny jest wyłącznie I3-, wyższe polijodki wymagają środowiska kwaśnego. Stabilność polijodków silnie wzrasta w roztworach niewodnych. Polijodki są dobrze rozpuszczalne w wielu rozpuszczalnikach organicznych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Per H. Svensson, Lars Kloo. Synthesis, Structure, and Bonding in Polyiodide and Metal Iodide−Iodine Systems. „Chem. Rev.”. 103 (5), s. 1649–1684, 2003. doi:10.1021/cr0204101. 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]